تبریز قطب صنعتی کشور در برنامه پنجم عمرانی ۴ خرداد ماه ۱۳۵۳
تبریز قطب صنعتی کشور در برنامه پنجم عمرانی ۴ خرداد ماه ۱۳۵۳
هفت سال پیش، در اجرای فرمان همایونی و نیات عالیه شاهنشاه آریامهر دایر به صنعتی شدن مملکت، احداث دو واحد عظیم صنعتی، ماشینسازی تبریز و تراکتورسازی ایران در شهر تاریخی تبریز در سرلوحه برنامههای دولت قرار گرفت. این دو واحد در طول برنامه چهارم عمرانی کشور، مراحل پیشرفت خود را پیموده و در بیست ماه پیش رسماً به بهرهبرداری آغاز کردند و توانستند با عرضه محصولات خود قسمتی از نیاز بازار ایران را مرتفع نمایند. با پیشرفتهای سریعی که در چند سال اخیر نصیب کشور شد (هنگام تدوین برنامههای ایجاد دو صنعت مزبور که حتی تصورش هم نمیرفت) اوامر مطاع ملوکانه در جهت توسعه و اجرای برنامههای این دو واحد شرف صدور یافت و برای تحقق این هدف، بدون درنگ مطالعاتی آغاز و برنامههایی در زمینه توسعه کارخانهها و ایجاد کارگاههای جدید تنظیم و جهت بررسی و تأمین اعتبار به سازمان برنامه داده شد.
که خوشبختانه با حمایت مستقیم آقای نخستوزیر و وزیر اقتصاد و سازمان برنامه، از پیشنهادات حسن استقبال شد و با سرمایهگذاریهای هنگفتی که به عمل آمد امکان پیاده کردن طرحها فراهم گردید و بر اساس مطالعات و بررسیهایی که شد کارخانه ماشینسازی تبریز به تولید انواع ماشینهای ای ابزار و قطعات اختصاص مییافت که خود اساسیترین و پیچیدهترین کار صنعت را به عهده دارد و تولید محصولات دیگر در کارخانهها و واحدهای صنعتی جنبی دیگری انجام میگیرد و نیز ذکر این نکته ضرورت دارد که ایجاد صنایعی نظیر ماشینسازی تبریز با سرمایهگذاری عظیمی که لازم دارد در بدایت امر فقط با قدرت و توانایی دولت امکانپذیر بود که مسلماً بعد از طی مراحل دشوار اولیه در مرحله سود دهی سهام آن به مردم واگذار میشد و این کاری است که به فرمان شاهنشاه در کارخانه ماشینسازی تبریز شروع شد و سرانجام به مرحله اجرا در میآید و از سوی دیگر، به منظور توسعه گسترش کارخانه، مخصوصاً توسعه کارگاههای ریختهگری و آهنگری، ماشینکاری و ایجاد کارخانه ابزارهای مخصوص و قطعات هیدرولیکی و ماشینآلات نساجی سرمایه جدیدی در حدود ۲٬۸۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال به سرمایه اولیه شرکت افزوده شده و با بکار افتادن آن ظرفیت کارخانه افزایش یافته و مقادیر بیشتری ماشینهای افزار به بازار عرضه خواهد شد. با این وصف کار به اینجا خاتمه نمییابد، بلکه ایجاد شرکتهای جدیدی با سرمایهگذاری از طرف سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران و بخش خصوصی و مشارکت با بهترین سازندگان محصولات صنعتی دنیا در طول برنامه پنجم مورد هدف است که هم اکنون کارهای اساسی شروع و قریباً محصولات آنها به دست مصرف کنندگان ایرانی خواهد رسید. کارخانههای جدید که در برنامهریزی توسعه منظور شده به قرار زیر است:
- ۱- کارخانه پمپسازی با مشارکت کارخانه KSB آلمان با سرمایه ۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال کار خود را شروع کرده و مقادیری از محصولات آن به بازار عرضه شده است.
- ۲- کارخانه کمپرسور سازی ایران و لیفت تراک با همکاری و مشارکت یکی از مشهورترین سازندگان کمپرسور جهان یعنی کمپیر انگلستان، با سرمایه ۳۶۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال
- ۳- کارخانه دیزلهای کوچک. در این واحد صنعتی که با همکاری و مشارکت کارخانههای پیتر و لیستر انگلستان ایجاد میگردد، انواع دیزلهای از ۵/۳ تا ۴۰ اسب تولید و احتیاجات مملکت در صنایع مختلف برآورده خواهد شد. سرمایه اولیه که برای راه انداختن این کارخانه تأمین گردیده، ۸۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است.
- ۴- کارخانه الکتروموتور سازی با همکاری و مشارکت کارخانه معروف سنچری آمریکا و با شرکت بخش خصوصی و سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران با سرمایه ۳۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال قریباً شروع بکار خواهد کرد.
مرکز پژوهشهای فنی و صنعتی
برای اینکه صنایع مملکت، لااقل در زمینه ماشینهای ابزار به منظور تهیه طرحها، نقشهها و اسناد و مدارک فنی از خارج بینیاز گردد، مرکزی در جوار ماشینسازی تبریز با مشارکت محققین و اهل فن تشکیل و با سرمایه ۳۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال شروع به کار خواهد کرد که با راه افتادن این مرکز، ماشینسازی تبریز و سایر واحدهای صنعتی خواهند توانست مدارک فنی و طرحهای مورد نیاز خود را به دست متخصصین مربوطه تهیه و بتدریج خود را از قید و بند لیسانسهای خارجی آزاد نمایند. بطور کلی با احتساب سرمایه اولیه کارخانه ماشینسازی تبریز و اقلام جدید که فوقاً ذکر شد، منبع اعتبارات و سرمایهگذاری ماشینسازی و صنایع جنبی و وابسته به آن به حدود مبلغ ۱۰ میلیارد ریال خواهد رسید.
تراکتورسازی ایران- مجموع سرمایهگذاری ساختمانی و ماشینآلات (سرمایه ثابت) ۵۹۶/۶ میلیون ریال و سرمایه در گردش لازم ۱٬۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است که به مبلغ فوق اضافه میشود و در مرحله نهایی، تعداد کارمندان و کارگران در حدود ۵۰۰۰ نفر خواهند بود. اقداماتی که در جهت توسعه کارخانه به عمل آمده به قرار زیر است: با ایجاد کارگاههای ریختهگری و آهنگری که در دست ساختمان میباشد، به منظور تهیه ماشینآلات برای کارگاههای فوق با سازندگان مختلف مذاکراتی در جریان است و از سوی دیگر ساختمانهای ساخت چرخدندهسازی به اتمام رسیده است که با نصب ماشینآلات خریداری شده تا پایان سال جاری آماده بهرهبرداری خواهد گردید. افزون بر این، گفتگوهایی برای تهیه بقیه ماشینآلات ساخت صورت میگیرد و از طرف دیگر سالن مونتاژ و آزمایش نهایی کارخانه در مرحله فعلی با تولید ۷۰۰۰ دستگاه تراکتور در سال جاری در حال بهرهبرداری بود که تا کنون بیش از ۱۶۰۰۰ دستگاه تراکتور مونتاژ و به بازار عرضه شده است و در حال حاضر ۱۰۰ نفر کارگر و کارمند در کارخانه برای کارهای تولید و عملیات توسعه کارخانه مشغول کار هستند و اما از مجموع کل سرمایه ثابت، تا کنون مبلغ ۱٬۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال سرمایهگذاری شده است که طبق برنامههای پیشبینی شده تا پایان برنامه پنجم تعداد ۱۲۰۰۰ دستگاه تراکتور به قدرتهای مختلف مورد نیاز میباشد که هم اکنون ۳۰٬۰۰۰ دستگاه تراکتور در سراسر مملکت مشغول بهرهبرداری بوده و بقیه نیز در طی این برنامه و با پیشبینیهایی که در مورد توسعه کارخانه به عمل آمده و ظرفیت نهایی سالانه به ۲۰-۳۰ هزار دستگاه خواهد رسید، تأمین خواهد شد.
شرکت سهامی خانهسازی تبریز
طبق برنامههای اولیه، قرار بود برای کارکنان دو واحد ماشینسازی تبریز و تراکتورسازی ایران جمعاً دو هزار واحد مسکونی و ساختمانهای وابسته مانند مدارس، فروشگاه و درمانگاه ساخته و تحویل گردد. در اجرای اوامر مطاع شاهانه که همیشه در جهت تأمین رفاه کارکنان و کارگران صادر و تأکید میفرمایند، این برنامه دو برابر شده و به چهار هزار واحد افزایش یافت که هم اکنون تعدادی از این واحدها ساخته و تحویل شده و مورد بهرهبرداری قرار گرفته است. اعتباری که در برنامه پنجم برای تکمیل و ایجاد ۲۱۳۵ واحد مسکونی و ساختمانهای وابسته و محوطهسازیها منظور و تأمین گردیده، بالغ بر ۳٬۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است و اگر اعتباری را که برای اتمام و تحویل چهار هزار خانه کل برنامه مصرف خواهد شد در نظر بگیریم، باید رقمی در حدود ۹۵۰۰ میلیون ریال در برابر چشم خود مجسم نماییم. ماحصل کلام اینکه، در این مرحله از اجرای برنامههای پیشرفت و آبادانی مملکت، برای قطب صنعتی تبریز بیش از ۲۰ میلیارد ریال از اعتبارات دولت سرمایهگذاری شده و بوسیله مؤسسات تابعه سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران، در این گوشه از وطن، مصرف خواهد شد و با اجرای طرحها و برنامههای فوق تعداد کارکنان و کارگران واحدهای مذکور که هم اکنون در حدود سه هزار نفر است، در پایان برنامه پنجم به ۱۰ الی ۱۲ هزار نفر خواهد رسید. مردم حق شناس آذربایجان این موهبت را که به اراده شاهنشاه آریامهر به آنها ارزانی شده است، هرگز فراموش نخواهند کرد و امیدوارند که با عنایت و توجه مستمر کارگزاران دولت، صنعت نوپای ماشینسازی تبریز و صنایع جنبی و وابسته به آن و کارخانه تراکتورسازی ایران روز بروز راه کمال بپیماید و برنامههای خانهسازی شرکت سهامی خانه سازی تبریز همچنان دنبال گردد و بدین طریق علاوه بر تأمین معیشت کارگران و خانوادههای آنها و بالا رفتن قدرت خرید و فراغ و آسایش مردم این سامان، با افزایش تولیدات این صنایع، به امید خدا روزی برسد که محصولات صنعتی ما به خارج از کشور صادر گردد. به امید آن روز ...