هفتمین دوره بازیهای آسیایی تهران ۲۵-۱۰ شهریور ۱۳۵۳
بازیهای آسیایی ۱۹۷۴ هفتمین دورهٔ بازیهای آسیایی بود که از ۱ تا ۱۶ سپتامبر ۱۹۷۴ (۱۰ تا ۲۵ شهریور ۱۳۵۳ خورشیدی) در تهران، ایران برگزار شد. این برای نخستین بار بود که بازیهای آسیایی در خاورمیانه برگزار میشد. مجموعهٔ ورزشی آریامهر تهران میزبان اصلی این بازیها بود. این مجموعه و همچنین ورزشگاه فرح برای این بازیها ساخته شدند. تهران میزبان ۳۰۱۰ ورزشکار از ۲۵ کشور بود که بیشترین شمار شرکتکنندگان از آغاز برگزاری بازیهای آسیایی تا آن دوره بود. در این دوره، از فناوریهای پیشرفتهای مانند پیست مصنوعی و دوربینهای فتوفینیش استفاده شد ؛ همچنین در بازی های آسیایی ۱۹۷۴ رشتههای شمشیر بازی، ژیمناستیک هنری و بسکتبال زنان برای نخستین بار در تاریخ وارد بازی ها شدند . اغلب کارشناسان بین المللی از این دوره به عنوان باشکوهترین مسابقات المپیکی قارهای برگزار شده تا زمان المپیک ۱۹۸۸ سئول نام بردهاند. ویژگی دیگر این دوره از بازیها سطح بالای امنیتی آن بهخاطر وقوع حادثه المپیک مونیخ ۱۹۷۲ و حضور اسرائیل در این دوره از بازیها بود. در این دوره ۲۰۲ مدال طلا در ۱۶ رشته ورزشی به قهرمانان داده شد که ایران، میزبان بازیها با ۳۶ مدال طلا پس از ژاپن و بالاتر از چین، به مقام دوم رسید. میزبانی با کیفیت ایران ، کمیته بین المللی المپیک را ترغیب کرد تا تهران را به عنوان میزبان بازیهای المپیک تابستانی ۱۹۸۴ برگزیند، هر چند با رخدادهای منجر به شورش ۱۳۵۷ ، میزبانی به لس آنجلس رسید.
برافروختن مشعل بازیهای آسیایی
۹ شهریور ماه ۱۳۵۳ در کاخ سعدآباد و در پیشگاه والاحضرت همایون رضا پهلوی ولیعهد ایران آیین برافروختن مشعل بازیهای آسیایی برگزار شد. نخست تیمسار سپهبد حجت کاشانی رییس کمیته تشکیلاتی بازیهای آسیایی شخصیتهای ورزشی را به پیشگاه والاحضرت شناساند. سپس والاحضرت به جایگاه ویژه رفتند و رییس کمیته گزارش کوتاهی به آگاهی والاحضرت ولیعهد رساند و از والاحضرت همایون درخواست برافروختن نخستین مشعل هفتمین دوره بازیهای آسیایی تهران را نمود. در این هنگام والاحضرت ولیعهد با ذره بین نخست با نور خورشید آتشدان و سپس نخستین مشعل بازیها را افروختند و ان را به نخستین دونده گلورودی پیمانی قهرمان پیشین تیم ملی دو و میدانی ایران دادند. پس از این آیین سرود بازیهای آسیایی از سوی دسته موزیک گارد شاهنشاهی نواخته شد. پس از پایان سرود، والاحضرت ولیعهد پهنه برگزاری این آیین را ترک کردند.
مشعل بازیها از سوی ۶۰ دونده به فاصله دویست متر از یکدیگر تا میدان شهیاد آریامهر دست به دست شد. این فهرمانان از کاخ سعدآباد تا میدان شهیاد را از مسیر سر پل تجریش، خیابان پهلوی، شاهرضا و آیزنهاور دوان دوان پست سر نهادند. در میدان شهیاد آریامهر، مشعل به شهردار تهران که در کنار گروهی از بزرگان ورزشی چشم به راه بود، داده شد. در این جا هنگام پخش موزیک از سوی دسته موزیک فانوس ویژه نگهداری آتش از سوی شهردار پایتخت با شعله آتش مشعل روشن شد. این فانونس تا فردا در جای ویژه در میدان شهیاد نگاهداری میشود.
آیین گشایش
در روز ۱۰ شهریور ماه ۱۳۵۳، هفتمین دوره از بازیهای آسیایی رسمی گشوده شد. پهرست مهمانان: شاهنشاه ایران، نخستوزیر وقت ایران، امیرعباس هویدا؛ اعضای کابینه دولت ایران؛ رئیسجمهور اسرائیل، افرائیم کاتزی، رئیسجمهور کرهجنوبی، پارک چونگ هی؛ پادشاه تایلند، بومیپول آدولیاده؛ هیئتهای دیپلماتیک کشورهای مختلف و نمایندگان کمیتههای ملی المپیک کشورهای شرکت کننده آسیایی بود. ورزشگاه آریامهر، هنگام برگزاری آیین گشایش، مملو از ۱۰۰٬۰۰۰ تماشاگر بود. پس از سخنان رئیس هندی فدراسیون بازیهای آسیایی، یاداویندرا سینگ، شاهنشاه بهطور رسمی این بازیها را گشودند.
بازیهای آسیایی ۱۹۷۴ تهران یکی از مدرنترین عرصههای اجتماعی در دنیا بود و برخی بدین باور بودند که آیین گشایش این رویداد از المپیک مونیخ هم بهتر بوده است. بودن مقامات کمیته بینالمللی المپیک، شورای فدراسیون بازیهای آسیایی، رسانههای گروهی کشورهای مختلف و پایوران کشورمان در بازیهای آسیایی تهران به اعتبار این بازیها که برای نخستین بار در منطقه غرب آسیا برگزار میشد، بیش از پیش افزود.