بازدید علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی از مشهد و شهرهای حاشیه کویر ۲۷ اردیبهشت تا ۱ خرداد ماه ۲۵۳۵ شاهنشاهی
دومین روز دیدار از بیرجند
شهبانو به احتیاجات مردم بیرجند رسیدگی فرمودند علیاحضرت شهبانو پیش از ظهر امروز در دومین روز اقامت خود در بیرجند از بیمارستان خزیمه علم وابسته به جمعیت شیر و خورشید سرخ ایران و آموزشگاه بهیاری بلقیس علم و بیمارستان علم دیدن کردند. همزمان با تشریففرمایی علیاحضرت شهبانو، آزمایشگاه و بانک خون و بخش دندانپزشکی بیمارستان علم گشایش یافت. جمعیت شیر و خورشید سرخ بیرجند با سابقه پنجاه و یک ساله کلیه مراکز درمانی و بهداشتی بیرجند را تحت نظر دارد و هم اکنون ۱۵ پزشک در بیمارستانهای آن مشغول بکار هستند. علیاحضرت شهبانو سپس از کتابخانه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان بازدید کرده و آن را افتتاح فرمودند. بعد از ظهر امروز علیاحضرت شهبانو از مرکز روستای قائنات در ۱۶۵۰ کیلومتری بیرجند دیدن میفرمایند. در این مرکز ۳۰۰ دختر روستایی از روستاهای سیرجان، بلوچستان، خراسان، گرگان، آذربایجان شرقی، کرمانشاهان، ایلام و چهارمحال بختیاری مشغول تحصیل هستند. این دختران در این مرکز آموزشهای لازم را در زمینه سوادآموزی، اداره مهد کودک و بهداشت و تنظیم خانواده، رهبری جوامع روستایی و صنایع سنتی و صنعتی را فرا گرفته و پس از یک دوره ۹ ماهه به روستاهای خود عزیمت میکنند. کودکی در خطر نابینایی- فردا علیاحضرت شهبانو از بیرجند عازم طبس خواهند شد. علیاحضرت شهبانو برای آغاز سفر ۵ روزه به حاشیه کویر بعد از ظهر دیروز به بیرجند تشریففرما شدند و از سه مرکز آموزشی و رفاهی این شهر دیدن کردند. به هنگام بازدید از شبانه روزی جمعیت خیریه فرح پهلوی، دستور فرمودند برای نگهداری کودکان شبانه روزی بنای جدید با وسعت بیشتر ساخته شود. علیاحضرت شهبانو با توجه به رونق قالیبافی در بیرجند مقرر داشتند تعداد کارگاههای آموزش قالیبافی به منظور حفظ و اشاعه این هنر در مرکز رفاه خانواده سازمان زنان بیرجند افزوده گردد. علیاحضرت شهبانو به هنگام بازدید از کارگاه قالی بافی مرکز رفاه خانواده بیرجند دستور دادند یکی از هنرآموزان این مرکز که چشمهایش در شرف نابینایی است، برای مداوا به یکی از مراکز مجهز کشور اعزام گردد. شهبانو برای آغاز سفر ۵ روزه از ۵ شهر حاشیه کویر در ساعت ۴ بعد از ظهر دیروز در حالیکه آقای علم وزیر دربار شاهنشاهی در التزام بودند، با هواپیما از مشهد به بیرجند تشریففرما شدند. در فرودگاه بیرجند فرماندار و فرمانده لشگر خیرمقدم عرض کردند. وزراء کشور، تعاون و امور روستاها، رفاه و تندرستی و مشاور و دبیر کل سازمان زنان ایران از معظمله استقبال کردند. سپس مراسم احترامات نظامی به جای آمد و شهبانو از گارد احترام سان دیدند. در مراسم فرودگاه بیرجند رؤسای سازمانهای دولتی و نمایندگان مردم بیرجند شرکت داشتند. علیاحضرت شهبانو نمایندگان طوایف اطراف بیرجند را که در لباسهای محلی از فرسنگها راه برای استقبال به این شهر آمده بودند، مورد مرحمت قرار دادند. سپس با اتومبیل به بیرجند تشریففرما شدند. اتومبیل حامل شهبانو روی فرشهای دستباف مردم بیرجند از دروازه شهر تا اقامتگاه عبور کرد. در دو طرف خیابانهای مسیر، مردم با هلهله و شادی به شهبانو خوشآمد گفتند و برای شهبانو اسفند در آتش ریختند. شهبانو بعد از ظهر دیروز شبانهروزی جمعیت خیریه فرح پهلوی، کودکستان تدین وابسته به آموزش پرورش بیرجند و مرکز رفاه خانواده را بازدید فرمودند.
۳۱ اردیبهشت ماه
علیاحضرت شهبانو در بازدید از مرکز آموزش روستایی فرمودند: زنان روستایی هم باید پشت تراکتور بنشینند.
۱ خرداد ماه دیدار از نایین به زواره
سفر ۵ روزه علیاحضرت شهبانو به حاشیه کویر امروز به پایان میرسد و شهبانو عصر امروز به تهران باز خواهند گشت. علیاحضرت در آخرین روز سفر خود از نائین با هلیکوپتر به زواره حوزه فرمانداری اردستان تشریففرما شدند و از میدان عمومی، مسجد جامع، حسینیه و مسجد پامنار و مقبره سید بهاءالدین حیدر در این شهر دیدین فرمودند. این شهر از قدمت نسبی برخوردار است. به همین جهت مورد علاقه شهبانو قرار گرفت. علیاحضرت تمام وقت صبح امروز خود را صرف دیدن این شهر و گفت و شنود با مردم و مقامات محلی و برآورد نیازهای عمومی و شهری آن کردند.
علیاحضرت شهبانو مقارن ظهر به نائین بازگشتند و قرار است بعد از ظهر پس از بازدید از مسجد جامع و خانه اهدایی و بیمارستان رضا پهلوی به تهران بازگردند.
علیاحضرت در روز چهارم اقامت خود از طبس و نائین دیدن کردند. صبح دیروز طبس مورد بازدید قرار گرفت. عصر دیروز معظملها به اتفاق همراهان با دو هواپیمای دوموتوره طبس را به قصد نائین ترک کردند اما هواپیما به علت بدی هوا و طوفان شن پس از یک ساعت و سی دقیقه پرواز در فرودگاه اصفهان به زمین نشست. علیاحضرت شهبانو و همراهان بلافاصله با دو اتوبوس به نائین که در ۱۴۰ کیلومتر شرق اصفهان قرار دارد عزیمت کردند. شهبانو و همراهان در یک قهوهه ایخانه بین راه در مشکنان توقف فرمودند و چای و غذا صرف کردند. علیاحضرت شهبانو در دروازه شهر نائین مورد استقبال استاندار اصفهان، نمایندگان مردم و مقامات محلی و کودکان دانشآموز که چند ساعت در انتظار تشریففرمایی معظملها بودند قرار گرفتند. علیاحضرت شهبانو سپس از مرکز رفاه خانواده سازمان زنان ایران و کتابخانه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان دیدن کردند. در پیشگاه علیاحضرت شهبانو جلسه انجمن شهرستان و شهر طبس در محل میهمانسرای این شهر تشکیل شد. در آغاز این جلسه پس از خوش آمد رئیس انجمن شهرستان طبس، آقای جمشید آموزگار وزیر کشور از اینکه برای اولین بار علیاحضرت شهبانو در جلسه گفت و شنود مشترک اعضای انجمن شهرستان و شهر حضور یافتند تشکر کرد و سپس در مورد وظایف انجمنهای ایالتی و ولایتی که قانوناً و منطقاً در اجرای اوامر شاهنشاه وظایفی بر عهده دارند، مطالبی اظهار داشت. گفت و شنود این جلسه در زمنیه بهرهگیری از امکانات محلی، استعدادها و بررسی نیازهای منطقه اختصاص داشت. سپس نمایندگان مردم نیازهای خود را در زمینه تأمین آب آشامیدنی، ایجاد راههای آسفالت و ایجاد خدمات شهری مطرح کردند. علیاحضرت شهبانو مقرر فرمودند که این تقاضاها مورد رسیدگی قرار گرفته و در حد امکان تأمین بشود. همچنین معظملها لزوم مطالعه و بررسی دقیق نقشه شهر طبس را با توجه به جنبههای فرهنگی و اجتماعی این شهر تأکید فرمودند. شهبانو افزودند: طبس یکی از زیباترین شهرهای دنیا است و باید بافت قدیمی آن حفظ بشود. در معماری قدیم این شهر بادگیرها و درهای چوبی دیده میشود که در ساختمانهای جدید کولر و درب و پنجرههای آهنی جانشین آن شده که گروهی آن را نشانه از تمدن و پیشرفت میدانند در صورتی که سبک معماری قدیمی منطبق با شرایط اقلیمی بوده و رفاه بیشتری برای ساکنان منازل همراه داشته است، لذا به افرادی که اقدام به ساختن ساختمانی به همان سبک معماری قدیم طبس مینمایند در صورت لزوم کمک بشود. در پایان این جلسه شهبانو با اشاره به فرمایشات شاهنشاه در شرفیابی اخیر دفتر سیاسی و هیئت اجرایی حزب رستاخیز ملت ایران، لزوم مشارکت بیشتر مردم در تهیه برنامههای عمرانی بطور اعم و تهیه برنامه ششم بطور اخص یادآوری فرمودند. علیاحضرت هنگام اقامت در طبس از بشرویه نیز دیدن کردند. علیاحضرت شهبانو با هلیکوپتر به بشرویه تشریففرما شدند. در اولین دقایق ورود شهبانو در مورد احتیاجات منطقه سئوال فرمودند، به عرض رسید، بشرویه نیازمند یک بیمارستان، زمین ورزش و فضای سبز بیشتر است. تعداد معدودی از خیابانهای بشرویه آسفالت است و مردم تقاضای یک کارخانه پنبه پاک کنی را دارند. بخشدار بشرویه ضمن عرض احتیاجات این بخش معروض داشت، از آنجا که یکی از منابع درآمد مردم کشت پنبه است و قسمت اعظم پنبهای که در استان خراسان به دست میآید متعلق به این بخش میباشد، مردم تقاضای یک کارخانه پنبه پاک کنی دارند. شهبانو مقرر داشتند که تقاضاهای مردم مورد رسیدگی قرار گیرد. علیاحضرت شهبانو در یک جیپ روباز به بشرویه که در خیابانهای آن محصلین، زنان و مردان در کنار هم هورا میکشیدند و دست میزدند تشریففرما شدند. شهبانو سپس از یک خانه قدمی، آبانبار قدیمی و یک مغازه عطاری دیدن کردند. شهبانو پیش از ترک بشرویه به همسر بخشدار این شهر که تازه به عقد بخشدار درآمده بود گردنبند عقیقی مرحمت کردند. شهبانو در طبس از چند خانه قدمی متعلق به آقای خزیمه علم نیز بازدید فرمودند و سپس از مدرسه دو منار که مدرسهای از دوره سلجوقی است و همچنین مسجد جامع شهر بازدید کردند.