سفر اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به پاکستان ۲۰-۱۷ اسفند ماه ۱۳۵۴
سفر اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به پاکستان ۲۰-۱۷ اسفند ماه ۱۳۵۴
آریامهر شاهنشاه ایران و علیاحضرت شهبانو در روز ۱۷ اسفند ماه ۱۳۵۴ خورشیدی برای یک سفر رسمی چهار روزه به پاکستان پرواز کردند. اعلیحضرتین در ساعت ۹ و پنجاه دقیقه بامداد به کوشک شاهنشاهی در فرودگاه مهرآباد تشریف فرما شدند. پس از ورود اعلیحضرتین به فرودگاه، شاهنشاه آریامهر در جایگاه ویژه قرار گرفتند و دسته موزیک سرود شاهنشاهی ایران را نواخت و شاهنشاه از گارد احترام سان دیدند.
در آیین پسواز رسمی از اعلیحضرتین، امیرعباس هویدا نخست وزیر،رییس مجلس سنا، رییس مجلس شورای ملی، اسداله علم وزیر دربار شاهنشاهی، دکتر منوچهر اقبال رییس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران، رییس دفتر مخصوص شاهنشاهی، رییس دفتر مخصوص علیاحضرت شهبانو، جانشین رییس ستاد بزرگ ارتشتاران رییس سرای نظامی و ژنرال آجودان شاهنشاه، فرمانده گارد شاهنشاهی، فرماندهان نیروهای سه گانه، وزیر کشور، معاون نخست وزیر، فرمانده ژاندارمری کشور، رییس شهربانی کشور، معاونین وزارت دربار شاهنشاهی، کاردار سفارت پاکستان و گروهی از پایوران کشوری و لشکری در فرودگاه بودند. هم چنین والاحضرت شاهپور غلامرضا پهلوی و همسرشان، والاحضرت شاهپور احمدرضا پهلوی و همسرشان، والاحضرت فاطمه پهلوی و سرکار علیه بانو فریده دیبا در این آیین هرماه اعلیحضرتین بودند. شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو باشندگان در آیین پسواز رسمی را مورد مهر قرار دادند.
در این سفر عباسعلی خلعتبری وزی امور خارجه، مهناز افخمی وزیر مشاور در امور زنان، هرمز قریب رییس کل تشریفات شاهنشاهی، تیمسار سپهبد دکتر عبدالکریم ایادی پزشک شاهنشاه آریامهر، تیمسار سپهبد محمد کاظمی آجودان نظامی اعلیحضرت همایون، پرویز خانلری سناتور و رییس فرهنگستان ادب و هنر، شجاع الدین شفا معاون وزارت دربار شاهنشاهی، صادق صدریه سفیر و مدیر کل سیاسی وزارت امور خارجه، هدایت اله ذوالفقاری معاون تشریفات کل شاهنشاهی، بانو هما خسروشاهی ندیمه موقت علیاحضرت شهبانو، کامبیز آتابای مدیر کل وزارت دربار شاهنشاهی، کامبیز یزدان پناه مدیر کل اطلاعات و مطبوعات دربار شاهنشاهی، انوشیروان صدیق سرپرست دبیرخانه وزارت امور خارجه در رکاب اعلیحضرتین میباشند. منوچهر ظلی سفیر شاهنشاه آریامهر در اسلام آباد نیز به این پهرست افزوده خواهد شد.
پایتخت و شهرهای بزرگ پاکستان ازچند روز پیش خود را برای پیشباز پرشکوه از اعلیحضرتین آماده کرده بودند. اعلیحضرتین در این سفر از دو روز از شهرهای راولپندی، اسلام آباد و یک روز از لاهور دیدن خواهند کرد. یک روز نیز خصوصی در « لارکانا » زادگاه ذوالفقار علی بوتو نخست وزیر پاکستان خواهند بود.
محافل پاکستان بیشتر روی ماهیت دوستانه این دیدار تکیه میکنند. این محافل یادآور میشوند که ایران نخستین کشوری بود که در سال ۱۹۴۷ دولت پاکستان را به رسمیت شناخت و شاهنشاه ایران نخستین رییس کشوری بودند که از پاکستان دیدن فرمودند. رهبران دو کشور در گفتگوهایی که در راولپندی لاهور انجام میدهند مسایل سیاسی جهان را بررسی خواهند کرد. در زمینه اقتصادی ایران در سال ۱۹۷۴ برای کمک به موازنه پرداختهای پاکستان ۵۸۰ میلیون دلار به پاکستان پرداخت کرده است. ایران هم چنین پذیرفته است که یک کارخانه نساجی و یک کارخانه سیمان در بلوچستان بسازد. هزینه این کارخانه نزدیک به ۶۷ میلیون دلار برآورد شده است.
آریامهر شاهنشاه ایران هم چنین درباره پیوندهای هند و پاکستان و پاکستان افغانستان نیز با نخست وزیر پاکستان گفتگوهایی انجام خواهند داد. حکومت محلی پنجاب به درخواست این ایالت از مقررات روزهای آدینه چشم پوشی کرد و اعلام داشت که به سبب تشریف فرمایی اعلیحضرتین آدینه تعطیل همگانی نخواهد بود و همه جا باز است. رادیو پاکستان به مناسب بازدید اعلحضرتین برنامه ویژهای پخش کرد و فیلم « از کورش تا پهلوی» از تلویزیون پخش شد.
شاهین هواپیمای شاهنشاهی ایران ساعت ۱۴ و بیست دقیقه به وقت محلی (ساعت ۱۲ و ۵۰ دقیقه به وقت تهران) در فرودگاه اسلام آباد به زمین نشست. یک اسکادران از جنگندههای نیروی هوایی پاکستان هواپیمای اختصاصی شاهنشاه و شهبانو را از مرز این کشور تا فرودگاه اسلام آباد اسکورت کردند. در پای پلکان نخست منوچهر ظلی سفیر شاهنشاه آریامهر در پاکستان و به درون هواپیما رفتند و پس از کوتاه زمانی اعلیحضرتین از پلکان هواپیما پایین آمدند. در پای پلکان حضرت فضل الهی چودری پرزیدنت، ذوالفقار علی بوتو نخست وزیر، بیگم بوتو و پرنس کریم آقا خان به پیشباز اعلیحضرتین ایستاده بودند. در این هنگام ۲۱ تیر توپ شلیک شد. آنگاه فرماندهان نیروهای مسلح پاکستان به پیشگاه اعلیحضرتین شناسانده شدند.
سپس شاهنشاه آریامهر به همراه پرزیدنت و نخست وزیر پاکستان در جایگاه ویژه قرارگرفتند. فرمانده گارد احترام گزارش نظامی به آگاهی رسانید و دسته موزیک سرود شاهنشاهی ایران و سپس سرود ملی پاکستان را نواخت. آنگاه شاهنشاه و پرزیدنت پاکستان و نخست وزیر از گارد احترام سان دیدند.
شاهنشاه آریامهر و میهمانان گرامی دوباره در جایگاه ویژه قرار گرفتند و گارد احترام از برابرشان رژه رفتند. آنگاه اعلیحضرتین به همراه پرزیدنت و نخست وزیر پاکستان پس از گذشتن از روی فرش قرمز رنگ در برابر صف پیشبازکنندگان قرار گرفتند. در اینجا آقایان عزیز احمد وزیر مشاور امور خارجی و دفاع پاکستان، روسای سنا و نمایندگان پاکستان، پایوران نامی پاکستان، سفیران خارجی در پاکستان، فرماندهان نیروهای مسلح این کشور و هموندان سفارت شاهنشاهی با بانوانشان به پیشگاه شاهنشاه و شهبانو شناسانده شدند. انبوهی از مردم پاکستان روی تراس ساختمان فرودگاه با پرچمهای ایران و پاکستان در دست با آرنگهای شاهنشاه ایران زنده باد، شهبانوی ایران زنده باد ، آیین پیشباز را باشکوه تر کردند. پس از پایان آیین باشکوه پیشباز اعلیحضرتین از فرودگاه با خودرو رهسپار اسلام آباد شدند.
در راستای جاده از فرودگاه تا شهر آذین بندی شده بود. هزاران تن از مردم پاکستان، زن و مرد و کودک با گرمی و هیجان بسیار از شاهنشاه و شهبانوی ایران در دو سوی جاده ایستاده بودند و ابراز شور و شادمانی میکردند. در این چهار کیلومتر و نیم تا اقامتگاه اعلیحضرتین موج پیشبازکنندگان فشرده تر میشد. در خیابان کشمیر شاهنشاه آریامهر و پرزیدنت چودری در یک کالسکه و علیاحضرت شهبانو و بیگم بوتو در کالسکه زرین دیگری جای گرفتند. هنگام گذشتن کالسکهها مردم با سورنا و دهل به شادی و پایکوبی پرداختند. در میان آرنگهای مهرآمیز اعلیحضرتین یک آرنگ را خیلی پسندیدند: « آمدنت باعث آبادی. آیین پیشباز از رادیو و تلویزیون پاکستان پخش شد.
شبانگاه میهمانی از سوی پرزیدنت پاکستان به سرفرازی ورود اعلیحضرتین برگزار شد. در این میهنانی پرزیدنت پاکستان بیاناتی در زمینه پیوندهای دو کشور و نقش رهبری شاهنشاه آریامهر ایراد کرد: [۱] پرزیدنت چودری با ابراز خوشوقتی و سرافرازی از ورود شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو گفت: عشق ملت ما به شما و ملت برادر ایران، تنها بر مبنای احساسات بنا نشده است. کشور بزرگ شما به رهبری شاهنشاه همیشه در زمان های گرفتاری
شاهنشاه در پاسخ بیانات پرزیدنت چودری سخنانی ایراد کردند: [۲]
بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ سخنان فضلالهی چودری پرزیدنت پاکستان در میهمانی شام به افتخار اعلیحضرتین اسلام آباد ۱۷ اسفند ماه ۱۳۵۴
(در اسلامآباد، پاکستان)
- حضرت رئیس جمهوری،
- از سخنان محبتآمیز شما نسبت به شهبانو و خودم و نسبت به کشورم کمال تشکر را دارم. همچنین مایلم از استقبال بسیار گرمی که مردم پایتخت زیبای شما امروز از ما به عمل آوردند، صمیمانه سپاسگزاری کنم. من این احساس را انعکاس صادقانه و طبیعی دوستی و برادری عمیقی میشمارم که دو ملت ما را به یکدیگر پیوند میدهد و خوشبختانه این پیوند که بر پایه سنتهای بسیار کهن ارتباط تاریخی و فرهنگی تکیه دارد، در جریان تمام حوادث خوب و بد استوار و راسخ مانده است.
- برای من تأیید این گفته شما مایه خوشوقتی است که در تاریخ حیات سیاسی پاکستان، دو کشور ما همواره دوستانی صمیمی بودهاند.
- در دوران زمامداری شما حضرت رئیس جمهوری، این اولین سفر من به کشور شما است، ولی از نظر من یادآوری این خاطره مطلوب است که پس از تأسیس کشور پاکستان در قریب سی سال پیش، من اولین رئیس کشوری بودم که به دیدار سرزمین شما آمدم و کشور من نیز نخستین مملکتی بود که با پاکستان عهدنامه مودت امضا کرد. خوشبختانه از آن زمان تاکنون من بارها خوشوقتی بازدیدهای تازهای را از کشور شما و از شهرهای تاریخی و جالب آن داشتهام، که برخی از آنها در تاریخ فرهنگ ایرانی مقامی برابر با مهمترین کانونهای فرهنگی خود ایران دارند.
- من در هر سفر شاهد تلاشهای وسیع و سازنده ملت شما در راه پیشرفت بودهام، که یکی از نمونههای جالب آن سد بزرگی است که ما فردا آن را از نزدیک خواهیمدید.
- این دوستی و همبستگی پاکستان و ایران امروزه به همکاریهای همهجانبه دو کشور ما در زمینههای مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کاملاً منعکس است، که به عنوان نمونهای از آن میتوان از اشتراک مساعی ما در همکاری عمران منطقهای نام برد. در عین حال همانطور که متذکر شدید، از نظر بینالمللی ما دیدگاههای نزدیک و مشترکی داریم که از یک طرف از تعلق هر دو کشور ما به جامعه بزرگ اسلامی و از طرف دیگر از همجواری و پیوستگی منطقهای ناشی میشود.
- ما و شما در اعتقاد به ضرورت تعدیل اساسی در نظم اقتصادی غیر عادلانه کنونی جهان و استقرار نظم نوین به جای آن توافق نظر داریم.
- دو کشور ما اکنون با تمام نیروی خود دست در کار کوشش در راه سازندگی و پیریزی آیندهای بهتر برای ملتهای خویش هستند و ما در این زمینه با علاقه و ستایش فعالیتهای وسیع و همه جانبه کشور شما را دنبال میکنیم، که ایمان و پشتکار و تحرک فراوان جناب نخست وزیر بهترین نمونه آن است.
- لازم به تذکر نیست که ما در این راه به عنوان کشور برادر، همکیش، همپیمان و به عنوان دوست دیرینه شما، آرزومند پیشرفت هر چه بیشتر برای شما هستیم.
- تندرستی و شادکامی حضرت رئیس جمهوری و بانو چودری، و ترقی و رفاه روزافزون ملت پاکستان، و تقویت هر چه بیشتر روابط دوستی و همکاری دو کشور را آرزومندم.