الگو:نوشتار برگزیده

اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی با ژنرال‌های ارتش شاهنشاهی نقشه هوایی آذربایجان را بررسی می‌کنند

	روز نجات آذربایجان بیانات شاهنشاه آریامهر محمدرضا شاه پهلوی ۱۹ دی ۱۳۴۱
آیا مشکلی با شنیدن این پرونده دارید؟ راهنمای رسانه را ببینید.

روز نجات آذربایجان - ۲۱ آذر ماه ۱۳۲۵ روز نجات آذربایجان، روزی که یکان‌های ارتش شاهنشاهی به فرماندهی اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی شاهنشاه ایران در میان شور و هیجان و فریادهای شادی مردم وارد تبریز و رضاییه شدند و استان‌های شمالی ایران را از چنگ استالین و مزدورانش بیرون آوردند. روز ۲۱ آذر ماه ۱۳۲۵ روز جشن ملی اعلام شد و از سال ۱۳۲۵ همه ساله در آن روز به یاد نجات آذربایجان و اعاده حق حاکمیت ایران بر آن سرزمین جشن گرفته شد، روز ۲۱ آذر ماه روزی است که نه تنها ایرانیان بایستی همواره به یاد این روز باشند بلکه همه ملل آزاد جهان نیز می باید این رویداد تاریخی را به یاد سپرده و فراموش ننمایند.

با حمله هیتلر به شوروی در جنگ جهانی دوم، در روز سوم شهریور ماه ۱۳۲۰ ارتش سرخ شوروی به مرزهای ایران تجاوز نمود و نیروی هوایی شوروی در آذربایجان به بمباران شهرهای باز و بی‌پدافند پرداخت. ارتش شوروی، بریتانیا، امریکا که بدانها متفقین گفته می‌شد ایران را چون راهرویی برای رسانیدن ابزار جنگی امریکایی از خلیج فارس به شوروی در جنگ علیه آلمان هیتلری درآورند و ایران را "پل پیروزی" نام نهادند. روز ۲۴ آذر ماه ۱۳۲۰ میان سه دولت شاهنشاهی ایران و دولت‌های اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و انگلستان پیمان سه دولت امضا شد که برپایه آن دولت اشغالی شوروی و بریتانیا استقلال و حق حاکمیت ایران را محترم شمرده و می‌باید حداکثر تا شش ماه پس از پایان جنگ جهانی دوم ارتش خود را از ایران بیرون بَرَند. پس از آنکه روشن شد که متفقین در جنگ پیروز خواهند شد، استالین سیاست دیگری با ایران در پیش گرفت که استان‌های شمالی ایران را با سازمان دادن به جنبش‌های جدایی خواهانه از ایران جداسازد و ضمیمه شوروی کند. هدف استالین کنترل بر روی منابع نفتی شمال ایران بود. پس از اعلام پایان جنگ در ۲۳ امرداد ماه ۱۳۲۴، استالین ارتش خود را که می‌بایستی تا روز ۱۲ اسفند ماه ۱۳۲۴ بر پایه پیمان سه دولت و هم‌چنین اعلامیه سه دولت امریکا بریتانیا و شوروی در کنفرانس تهران از کشور ایران بیرون روند، از ایران خارج نکرد. پس از آن که دولت شاهنشاهی ایران شکایت رسمی خود را علیه شوروی به شورای امنیت سازمان تازه بنیاد شده ملل متحد داد، میان متفقین شوروی، بریتانیا و امریکا شکاف افتاد. پرزیدنت ترومن، استالین را زیر فشار قرارداد تا ارتش شوروی ناگزیر به بیرون رفتن از ایران شود و از جداسازی استان‌های شمالی ایران دست بردارد. ۱۶ آذر ماه ۱۳۲۵ ارتش ایران در سه ستون به آذربایجان لشکر کشید. پس از آن که احمد قوام نخست وزیر وقت ایران با دولت شوروی قرارداد امتیاز نفت شمال ایران را امضا کرد،ارتش شوروی از ایران بیرون رفت. ولی مجلس شورای ملی این قرارداد را نپذیرفت و این زمینه ساز جنگ سرد در دنیا و ژرفتر شدن دخالت‌های شوروی در امور ایران بود که با رستاخیز ملت ایران در روز ۲۸ امرداد ماه ۱۳۳۲ و سرنگونی محمد مصدق سرانجام به پایان رسید. این نوشتار را بخوانید