مصاحبه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر با احمد جاراله سردبیر روزنامه السیاسیه چاپ کویت ۲۰ امرداد ماه ۱۳۵۴

برنامه عمرانی پنجم/سال ۱۳۵۴ خورشیدی دی تا اسفند ماه

اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر بزرگ ارتشتاران سخنرانی‌های محمدرضا شاه پهلوی آریامهر سال ۱۳۵۴ خورشیدی تازی

برنامه عمرانی پنجم/سال ۱۳۵۴ خورشیدی فروردین تا خرداد ماه

مصاحبه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر با احمد جاراله سردبیر روزنامه السیاسیه چاپ کویت ۲۰ امرداد ماه ۱۳۵۴

اعلیحضرتا، در آخرین مصاحبه فرمودید که قدرت خرید پولی که از بابت درآمد نفت به دست می‌آید در حدود ۳۰-۴۰ درصد کاهش یافته است. به نظر آن اعلیحضرت نرخ عادلانه نفت در حال حاضر چیست؟

شاهنشاه: شاید برای میزان نرخ نفت نظری داشته باشم ولی نمی‌خواهم آن را فاش کنم، زیرا بهتر است که این موضوع در اجتماع آینده «اوپک» که در سپتامبر تشکیل خواهد بررسی شود. کراراً توضیح داده‌ام که می‌توان نرخ نفت را با مقایسه با قیمت منابع دیگر انرژی مانند ذغال تصفیه شده و یا ذغال مایع و یا قیمت منابع انرژی دریای شمال و یا نرخ استفاده از نیروی اتم تعیین نمود. از نفت هفتاد هزار ماده دیگر می‌توان به دست آورد. انرژی اتم چند مشتق دارد. به این ترتیب می‌توان قیمت نسبی برای نفت به دست آورد. همانطور که گفتم، پیشنهاد عادلانه‌ای درباره نرخ نفت دارم که آن را به اجتماع اوپک واگذار می‌نمایم.

اعلیحضرتا، معمولاً آن اعلیحضرت خواستار تعیین نرخ‌های مناسب و یا اقدام به افزایش نرخ بودند ولی در حال حاضر مشاهده می‌شود که اعلیحضرت در انتظار دریافت نظر کشورهای مصرف کننده هستند. آیا شاهنشاه معتقدند که این امر باعث وقت‌گذرانی است، حال این که نرخ مواد صنعتی بدون مشورت کشورهای مصرف کننده افزایش می‌یابد؟

شاهنشاه: من در انتظار اجتماع کشورهای مصرف کننده نفت نیستم. این امر موضوع دیگری است. من در انتظار اجتماع اوپک در وین هستم زیرا معتقدم که باید این سازمان را تقویت و از نقش آن پشتیبانی کرد.

اعلیحضرتا، گفته می‌شود که ایران در نتیجه کاهش تولید نفت و افزایش نرخ مواد صنعتی در حال حاضر دچار کسر بودجه شده است.

شاهنشاه: بله، به علت تعهدات خود در اجرای طرح‌های توسعه عمرانی و غیره و در نتیجه شرایط فعلی بازار نفت و همچنین به علت پایین آمدن قدرت خرید درآمد نفت دچار کسری شده‌ایم. ما در حال حاضر کسری به مقدار چهار میلیارد دلار در سال داریم و ممکن است مجبور شویم که مبادرت به اخذ وام نماییم.

اعلیحضرتا، آیا این کسری، در سرمایه‌گذاری خارجی ایران و کمک به دیگر کشورها اثر می‌گذارد؟

شاهنشاه: بله، این کسری در سرمایه‌گذاری خارجی و همچنین در حکم کمک‌های ما به کشورهای در حال توسعه - باستثنای کشورهایی که قبلاً موافقت‌نامه‌هایی با آن‌ها منعقد نموده‌ایم- اثر می‌گذارد. این امر مثلاً در تعهدات ما نسبت به مصر- هند و پاکستان و یا کشورهای مشابه اثر نخواهد گذارد، معذالک ما در آینده در نظر نداریم باستثنای آنچه که سابقاً تعهد شده سرمایه‌گذاری‌های خارجی خود را گسترش دهیم.

اعلیحضرتا، آیا به مصر برای حل بحران پولی که در آغاز سال جاری دچار آن بود کمک نموده‌اید؟

شاهنشاه: ما معتقدم که مصر باید به صورت کشور بسیار نیرومندی در آید. ما به آن کمک نمودیم طرح‌های بزرگ و مشتری برای تسهیلات وسیعتر به مصر ارائه دهیم که اصولاً به قدرت مصر ایمان داریم.

ایران و آفریقا

اعلیحضرتا، گفته می‌شود ایران در موقعی که به مصر کمک نمود در نظر داشت که از طریق مصر، یعنی از این دریچه، وارد آفریقا شود، بویژه این که در نظر است ایران به صورت یک کشور بزرگ صنعتی در آید.

شاهنشاه: جمعیت ایران پس از پنچ و یا شش سال در حدود چهل میلیون خواهد شد و پس از گذشت بیست سال جمعیت آن به بیش از ۶۵ میلیون بالغ می‌شود. درباره دست‌یابی به بازارهای آفریقا ما می‌توانیم بوسیله کشتی به آن دسترسی پیدا کنیم و نیازی به موقعیت جغرافیایی خاصی نداریم، ولی می‌توان این سئوال را به شکل دیگر مطرح کرد، بدین معنی ما به همکاری با مصر علاقمندیم و شاید روزی برسد که به دیگر کشورهای آفریقا کمک کرده و با آن‌ها همکاری وسیعی داشته باشیم. دوستی ایران با مصر یک امر بسیار طبیعی است. مصر دارای جمعی قابل ملاحظه‌ای است و جمعیت آن به چهل میلیون نفر می‌رسد و ما نمی‌دانیم که تعداد آن در آینده چقدر خواهد شد. مصر به نظر من کشوری است با تاریخی کهن و همچنین دارای تعداد زیادی تحصیل کرده و روشنفکر و همکاری ایران و مصر به منزله اساس و پایه‌ای برای همه منطقه، اعم از شبه جزیره‌العرب و خلیج فارس، خواهد بود. ما می‌گوییم که این همکاری بین منطقه آسیا و منطقه آفریقا - چنانچه این تعبیر جایز باشد- و کشورهای خاورمیانه است. بنابراین، همکاری بین مصر و ایران از این لحاظ حائز اهمیت است.

شاهنشاها، اکنون که در باره مصر سخن گفته می‌شود، نظر آن اعلیحضرت درباره تصمیم اخیر پرزیدنت سادات درباره استقرار نیروهای سازمان ملل متحد چیست؟

شاهنشاه: نمی‌توانم درحال حاضراظهار نظری کنم و فقط آنچه که پرزیدنت سادات شخصاً اظهار داشته، یعنی مادامی که حضور این نیروها وسیله ادامه اشغال این سرزمین‌ها بوسیله اسرائیل، باید آن را تأکید کنم. بنابراین، طبیعی است که باید تقاضای خروج این نیروها را نمود ولی اگر قصد از ادامه بقاء این نیروها ایجاد یک عمل فعالانه جهت خروج نیروهای اسرائیل باشد، من معتقدم که حضرت رئیس جمهوری مصر لازم است در نظر خود تجدید نظر کنند و نیروها باقی بمانند.

آینده اسرائیل و اعراب

اعلیحضرتا، رهبری‌های سیاسی جهانی گوناگون و عده‌ای از متفکرین سیاسی سرشناس معتقدند که آینده به ضرر اسرائیل و برخی معقتدند که بالعکس به سود اسرائیل است. نظر آن اعلیحضرت چیست؟

شاهنشاه: یقیناً آینده به سود اسرائیل نیست. چه صد میلیون نفر عرب درحال حاضر گام‌هایی به سوی دست‌یابی به ثروت بیشتر برمی‌دارند و آنان می‌توانند با این ثروت به صنایع پیشرفته و اسلحه بیشتر دست یابند و آنان، یعنی اعراب، قادرند در هر گونه نبردی اعم از کوتاه و یا طویل‌المدت خسارات جانی به ده‌ها هزار سرباز وارد سازند و حال اینکه سرائیل قادر به تحمل این وضع نیست. تا چه موقع اسرائیل می‌تواند چنین مقدار پول را صرف خرید اسلحه نماید؟ به نظرم که گذشت زمان به سود اسرائیل نیست.

اعلیحضرتا، موقعی که درباره آمریکا صحبت می‌شود، این سئوال مهم پیش می‌آید که آیا آمریکا حقیقتاً تحت نفوذ صهیونیزم قرار گرفته و یا این که منافع ملی خود را در نظر می‌گیرد. نظر آن اعلیحضرت در این زمینه چیست؟

شاهنشاه: آمریکا تا این حد تحت نفوذ صهیونیزم قرار نگرفته ولی از موجودیت اسرائیل و کشورهای زیاد دیگری پشتیبانی می‌کند. می‌توانیم ببینیم که آمریکایی‌ها در خلال سال‌های گذشته- بیشتر از سابق- مسئله اعراب را درک نموده‌اند. بعلاوه، آنان به اهمیت منافع مشترک خود با جهان عرب پی برده‌اند. شاهنشاها، ولی برخی می‌گویند که آمریکا نسبت به حل مسئله خاورمیانه نظر جدی ندارد.

شاهنشاه: اگر نظر جدی ندارند دکتر کیسینجر وقت خود را در منطقه و مسافرت از پایتختی به پایتخت دیگر صرف نمی‌کرد. آنان به نظر من در حال حاضر سعی فراوان می‌کنند.

اعلیحضرتا، آیا به ادعای این که آمریکا قادرنیست اسرائیل را تحت فشار قرار دهد ایمان دارید؟

شاهنشاه: معتقدم که آمریکا می‌تواند اسرائیل را تحت فشار قرار دهد، ولی با در نظر گرفتن وضع اسرائیل و تاریخ آنان فشار آمریکا به اسرائیل حد و حدودی دارد، چه اسرائیلی‌ها مردمانی بسیار لجوج می‌باشند.

اوضاع خلیج فارس

اعلیحضرتا، آیا معتقدید که پس از حل اختلافات ایران و عراق، فرصت برای ملاقات سران کشورهای خلیج فارس مساعد است؟

شاهنشاه: ما همیشه آماده هستیم. پس از اینکه به حل اختلافات با عراق توفیق یافتیم ملاحظه نمودیم که عراقی‌ها روح همکاری دارند. موافقت شده است که عراق و ایران نظرات خود را به کلیه کشورهای خلیج فارس در این زمینه ارائه دهند. آماده هستیم آنچه که اکثریت بپذیرند قبول نماییم و کوشش نخواهیم کرد که نظرات خود را به دیگران تحمیل نماییم. بهترین راه‌حل‌هایی که موجب توسعه و گسترش همکاری شود می‌پذیریم.

اعلیحضرتا، آیا موافقت‌نامه‌های محرمانه بین ایران و عراق وجود دارد؟

شاهنشاه: بهیچوجه موافقت‌نامه‌های محرمانه وجود ندارد. ایران و عراق نظرات خود را در کنفرانس اخیر جده ارائه نمودند و هیچگونه علتی برای اینگونه شایعات نیست.

اعلیحضرتا، ملاقات دوستانه با سعودی و بهبود مناسبات با عراق موجب می‌شود که سه کشو بزرگ در این منطقه به عنوان یک قدرتی در آیند. آیا معتقدند که این امر موجب برانگیختن احساسات کشورهای کوچک خلیج فارس خواهد شد؟

شاهنشاه: بطوریکه می‌دانید، ما علیه کشورها نظر خاصی نداریم. موقعی که به پروتکل امنیتی منطقه دست یافتیم ما خواستار ضمانت امنیت هر کشوری در منطقه خواهیم شد. بطوریکه اگر یکی از آن‌ها – منجمله کشورهای کوچک مورد تجاوز محلی و یا خارجی قرار گرفتند همه کشورها بی‌درنگ به آن کمک خواهند کرد. اگر این نحوه توافق و همبستگی بین ما باشد بنابراین چرا باید این امر باعث برانگیختن حساسیت کشورهای کوچک شود؟

اعلیحضرتا، در یک مصاحبه مطبوعاتی فرمودید که وضع کویت مانند وضع فنلاند در بلوک غرب است. تقاضا دارم توضیح بیشتری فرمایید.

شاهنشاه: روزنامه‌نگاری که این مصاحبه را بعمل آورد خود این وصف را به زبان آورد. من شخصاً چنین اظهار نظری ننمودم. آنچه می‌خواهم بگویم این است که روش کویت در قبال همکاری امنیتی منطقه چیست؟ من به سئوال شما در صورتی که به سئوال من جواب دهید پاسخ خواهم داد. نظر کویت درباره همکاری منطقه‌ای چیست، و شما چه می‌خواهید؟ ایران اولین کشور بزرگی بود که کویت را به رسمیت شناخت و همیشه برای تحکیم دوستی با کویت کوشش کرده‌ایم ولی شما چه می‌خواهید و روش شما چیست؟

اعلیحضرتا، روش کویت به نظر من به عنوان یک نفر روزنامه‌نگار و با در نظر گرفتن اظهارات مقامات مسئول این است که کویت در انتظار حل مسئله مرزی با عراق می‌باشد. چه نمی‌توان بین کشورهای منطقه در شرائطی که مسائل منطقه‌ای حل نشده همکاری صورت گیرد، مانند مناسباتی کنونی ایران با عراق.

شاهنشاه: اگر این سیاست شما باشد، خوب است ما حرفی درباره آن نداریم و می‌توانم تأکید کنم اگر به توافق امنیتی کلی بین کشورهای منطقه برسیم این کیفیت مرز کویت و امنیت آن را تضمین می‌کند و این موضوع از ابتدا تا به آخر به شایستگی شما بستگی دارد.

ایران و عمان

اعلیحضرتا، اردن ونیروهای خود را از مسقط و عمان فرا خواند. آیا معتقدید که اوضاع به سود قابوس پایان یافته و شما هم از عمان خارج خواهید شد؟

شاهنشاه: طبعاً در هر دقیقه‌ای که سلطان قابوس تقاضای خروج نیروهای ایران را نماید ما از آن‌جا خارج خواهیم شد. مهم این است که بگوید نیازی به ما ندارد. در آن موقع بی‌درنگ از آن‌جا خارج خواهیم شد. اما درباره اردن، امروز ملک حسین به ایران می‌آید و از ایشان درباره اینکه اوضاع به سود قابوس پایان یافته و یا اینکه وی چنین تقاضایی را نموده، سئوال خواهم کرد.

اعلیحضرتا، گفته می‌شود که آن اعلیحضرت پیشنهاد فرموده‌اند که کشورهای خلیج فارس مبلغ بیست میلیون لیره انگلیسی به بحرین کمک نمایند که در مقابل، بحرین از اعطای تسهیلات به نیروی دریایی آمریکا خودداری کند و همچنین از عراق خواسته شود که به تسهیلات بندری به شوروی داده خاتمه دهد.

شاهنشاه: می‌توان گفت که نیازی برای وجود قدرت‌های خارجی نیست ولی چطور ممکن است خواستار دوری قدرتی شویم، حال اینکه طرف دیگر باقی بماند. امیدواریم که این امر در یک زمان صورت گیرد.

اعلیحضرتا، گفته می‌شود که سلطان قابوس برای آمریکا در جزیره «مصیره» تسهیلاتی در نظر گرفته . نظر آن اعلیحضرت درباره این حضور جدید چیست؟

شاهنشاه: من در این مورد مطمئن نیستم. بعلاوه، این جزیره خارج از منطقه خلیج فارس است و تصور می‌رود که موضوع در حال حاضر زیاد روشن نیست.

اعلیحضرتا، اگر از عمان خارج نشوید، پرزیدنت قذافی می‌گوید که منطقه خلیج فارس را منفجر خواهد کرد. نظر آن اعلیحضرت چیست؟

شاهنشاه: بله... ار موقعی که قذافی این اظهارات را نمود من شب‌ها خواب نمی‌روم!!! بسیار ترسیده‌ام بطوریکه از ترس می‌لرزم!!! این امر به قذافی و یا طرفداران جوان آن ارتباطی ندارد. خروج نیروهای ما از عمان به نظر سلطان قابوس بستگی دارد. بعلاوه، این منطقه، منطقه قذافی نیست. او می‌خواهد نظرات کمونیستی را تحمیل کند. چطور ممکن است آن را پذیرفت؟ قذافی به ارتش آزادی‌بخش کمک می‌کند. آزادی کجا و از چه؟ عملاً درک آنچه قذافی می‌گوید مشکل است. چه او یک نفر متلون‌المزاج است و در خلال یک دقیقه نظر خود را تغییر می‌دهد حال سخنی می‌گوید و بعد سخن دیگری.

ولی اعلیحضرتا این شخص دارای سلاح‌های مدرن است.

شاهنشاه: قذافی نمی‌تواند تا پیش از بیست سال از این از این سلاح‌ها که پول ملت خود را صرف خرید آن‌ها نموده استفاده کند. من می‌دانم که این امر چه معنا دارد. ایران دارای سی و سه میلیون نفر جمعیت است و می‌دانم چه اندازه وقت باید صرف آموزش سربازان برای فرا گرفتن چگونگی استفاده ازاین سلاح‌ها شود. چطور ممکن است که لیبی با چنین تعداد جمعیتی که بیش از دو میلیون نفر نیست از این سلاح‌ها استفاده کند.

شاهنشاها، آیا معتقدید که نفوذ چین و شوروی در منطقه به درجه‌ای است که باید در قبال آن برحذر بود؟

شاهنشاه: می‌دانم که چینی‌ها و شوروی‌ها فعالیت زیادی در این جا دارند و اگر اقدام نکنیم فعالیت آن‌ها بی‌اثر نخواهد شد.

وضع حکومت عدن

اعلیحضرتا، برخی از رژیم‌ها حکومت عدن را متهم می‌کنند که عضو افراطی این منطقه می‌باشد. چطور ممکن است یمن جنوبی را به صورت یک دولت معتدل درآورد؟

شاهنشاه: این تصمیم به ملت عدن بستگی دارد و می‌دانم که این کشور دچار اوضاع اقتصادی نامساعدی است. اگر بخواهیم یمن جنوبی به صورت یک کشور قوی و مسئول در آید، باید به آن کمک اقتصادی کرد و معتقدم که وضع طبیعی ایجاب می‌کند که کشورهای عربی منطقه به عدن کمک نمایند.

اعلیحضرتا، پس از حل اختلافات منطقه و شناسایی بحرین از طرف ایران و پایان دادن به مسئله مرزی سعودی و دولت امارات و همچنین فیصله دادن به اختلافات عراق و ایران، نظر آن اعلیحضرت درباره نحوه همکاری در حال حاضر با در نظر رفتن حسن نیت فیمابین چیست؟

شاهنشاه: در حال حاضر ما در وضع مساعدی بسر می‌بریم. ما دوست همه کشورها هستیم و همکاری به سود همه کشورها می‌باشد و آنچه که در کنفرانس جده از طرف ایران و عراق گفته شد اصالت دارد. ما معتقدیم که در اجتماع آینده بیشتر می‌توان صحبت کرد و ظواهر نشان می‌دهد که اوضاع به طرف آینده بهتری سیر می‌کند.

اعلیحضرتا، آیا توافق عراق و ایران به سود منافع ایران بود یا به سود عراق؟

شاهنشاه: به اختلافات دو کشور بر اساس منافع طرفین و طبق رضایت متقابل پایان داده شد و مفهوم آن این است که عراق و ایران نسبت به این توافق رضایت تام دارند و از آن خرسند می‌باشند. معتقدم که این توافق چه در ایران و چه در عراق مورد استقبال قرار گرفت. این امر نه فقط به سود عراق و ایران است، بلکه به سود منافع کلی منطقه نیز می‌باشد.

اعلیحضرتا، هنگام بحث در باره ایران حقیقتی پیش می‌آید و آن این است که در پرتو اداره شاهنشاه بیمی نسبت به منطقه خلیج فارس نیست ولی ممکن است پس از شاهنشاه شرایطی پیش آید که تعادل را بهم زند، بویژه اینکه ایران به صورت یک کشور بزرگ اقتصادی و نظامی درآمده است. نظر آن اعلیحضرت چیست؟

شاهنشاه: اوّلاً ما در صدد تشکیل حزب سیاسی و اداره سیاسی مملکت هستیم که نظرات و ایدئولوژی‌های مرا بررسی خواهد نمود و این نحوه کار نظرات را تکمیل می‌نماید و بنابراین حزب و اداره صحیح و ولیعهد نظرات مرا دنبال خواهند کرد. در ثانی، ایران دارای ثروت‌های سرشاری است و نیازی به ثروت دیگران ندارد. بدین معنی که خاک سرزمین‌های شما توجه ما را برنمی‌انگیزد و این امر برخلاف ایدوولوژی من و ایدئولوژی هر شخصی است که پس از من زمام امور را به دست خواهد گرفت. شما زیر شن‌ها چیزی غیر از نفت ندارید و ما بیش از آن داریم. بنابراین، چرا چشم به سرزمین شما بدوزیم؟ منظورم سرزمین‌های خلیج فارس است. شن‌های این کشورها برای ما مهم نیستند.

همکاری اقتصادی

شاهنشاها، نظر آن اعلیحضرت درباره اقدامات اقتصادی متشکل کشورهای منطقه چیست؟ شاهنشاه: این موضوع در الجزیره و در خلال کنفرانس اوپک بررسی شد و در کنفرانس آینده ژنو نیز آن را بررسی خواهیم کرد و طبعاً می‌توانیم این همکاری را از منطقه خلیج فارس آغاز نماییم. ما در منطقه واحدی مستقر هستیم و دارای منافع مشترکی می‌باشیم.

اعلیحضرتا، چرا ایران از خرید سهام شرکت مرسدس صرفنظر کرد؟ آیا این امر در نتیجه فشار خاصی بود؟

شاهنشاه: خیر، ما برای این موضوع اهمیت قائل نشدیم. می‌توانستیم و می‌توانیم تعدادی از سهام را خریداری کنیم و ما خواهان گسترش این اقدامات نیستیم و می‌توانیم صد هزار اتومبیل مرسدس بنز وارد کنیم و از قدرت خرید ما بهره‌مند می‌شوند. از خرید سهام صرفنظر کردیم و تصمیم گرفتیم که صنایع خود را توسعه دهیم. صنایع اتومبیل در ایران در حال توسعه و پیشرفت سریع است.

اعلیحضرتا، در تحقیقاتی که در مجلس سنای آمریکا بعمل آمد گفته شد که بعضی‌ها مبالغی به عنوان رشوه در مورد قرارداد فروش اسلحه از طرف شرکت «نورث روپ» به ایران دریافت داشته‌اند. آیا تصمیماتی در این باب اتخاذ کرده‌اید؟

شاهنشاه: ما اقدامات لازم در قبال قراردادهایی که مبالغی به عنوان رشوه دریافت شده بعمل خواهیم آورد و فقط در مورد ارتش نیست. ما نیازی به واسطه نداریم و مسائل صد در صد بین دولت‌ها و شرکت‌ها در سطح مقامات دولتی است و ما با روش واسطه بازی و پرداخت رشوه ولو اینکه یک درصد باشد مخالفیم. بعلاوه، دولت جهت کسب اطلاعات لازم درباره قراردادهایی که بین شرکت‌های عادی و یا خصوصی صورت گرفته اقدام خواهد کرد و از هر یک از شرکت‌ها صورتی از هزینه‌هایی که در داخل کشور می‌پردازند دریافت خواهیم کرد و در کلیه امور با عزم و اراده عمل خواهیم نمود.

اعلیحضرتا، آیا این امر در صنایع نظامی که ایران در صدد ایجاد آن می‌باشد و در روابط ایران با شرکت نورث روپ اثر خواهد گذارد؟

شاهنشاه: خیر، صنایع ما همچنان پابرجا خواهد بود. پس از اینکه وضع روشن شد ما نمی‌توانیم شرکت‌ها را مجازات کنیم. فقط افراد هستند که مجازات خواهند شد و یا تغییر خواهند کرد. در حال حاضر باید منتظر روشن شدن اوضاع شد و اگر معلوم شود که شرکت بی‌گناه است همکاری با آن صورت بهتری خواهد گرفت ولی اگر اقدام خلافی نموده‌اند لازم است به دولت مبالغلی که بدون اطلاع ما پرداخت کرده مسترد دارند.

اعلیحضرتا، وضع بازرسی «فرست نشنال سیتی بانک» از طرف پلیس چیست، و آیا این موضوع به مسئله رشوه بستگی دارد؟

شاهنشاه: ما چیزهایی درک نمودیم و در قبال آن با شدت ایستادگی کردیم. چرا که باید دستورات ما را اطاعت کنند و همه افراد که نزد ما بکار اشتغال دارند باید به قوانین ما احترام بگذارند. این مسئله مربوط به مخالفت با دستورات و قوانین بانک مرکزی بود و ارتباطی به مبالغی که به عنوان رشوه پرداخت شده ندارد.

کاهش نرخ

اعلیحضرتا، آیا طرح‌های آن اعلیحضرت درباره کاهش نرخ کالاها موفقیت‌آمیز بوده و آیا این اقدامات ادامه خواهد یافت؟

شاهنشاه: برای مبارزه با تورم و گرانی زندگی اقدامات لازم بعمل آمده و ما دارای حزب واحدی که شامل دولت و ملت است می‌باشیم که در آن نیز افرادی هستند که به نرخ‌های گران اجناس را می‌فروشند و مادامی که همه اعضاء حزب واحدی هستند بنابراین، باید همه با هم همکاری کنند و اگر لازم شود به دادگاه نظامی متوسل خواهیم شد و یا اقدامات فوری و شدیدی اتخاذ خواهیم کرد.

اعلیحضرتا، آیا تاریخی برای مسافرت به بغداد تعیین شده است؟

شاهنشاه: امیدوارم که روزی به آن‌جا سفر کنم و ما اکنون با هم دوست هستیم ولی تاریخ انجام این بازدید هنوز تعیین نشده است.

اعلیحضرتا، تحولات مثبت در روابط ایران با کشورهای دیگر خلیج فارس آیا در نتیجه تغییرات سیاسی صورت گرفت و یا این که کشورهای مذکور بیش از پیش ایران را درک کرده‌اند؟

شاهنشاه: من بهیچوجه تغییر نکرده‌ام و من همان بودم که هستم. شاید رهبران منطقه و ملل آنان بیشتر مرا درک کرده‌اند. شاهنشاها، آیا بازدید ولیعهد ایران از مصر سرآغاز تحول سیاسی است که انتظار آن می‌رود؟ شاهنشاه: شاید بله. شما هم می‌توانید چنین بگویید و این اولین بازدید ولیعهد بود که جنبه سیاسی داشت.

اعلیحضرتا، در صورتی که لازم شود هم پیمانی داشته باشیم کدامیک از هم پیمانان بهتر است؟ آمریکا و یا شوروی؟

شاهنشاه: درباره آمریکایی یک خصوصیتی وجود دارد که می‌توانید پیمان خود را هر آینه ضروری تشخیص دهید فسخ نمایید و همچنین می‌توانید آن را تغییر دهید و این امر در مورد دیگران شاید صادق نباشد.