سفر رسمی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به ترکیه ۱۱-۶ آبان ماه ۱۳۵۴

برنامه عمرانی پنجم/سال ۱۳۵۴ خورشیدی فروردین تا خرداد ماه

پرتال اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر سفرهای رسمی محمدرضا شاه پهلوی آریامهر

سخنرانی‌های محمدرضا شاه پهلوی آریامهر سال ۱۳۵۴ خورشیدی تازی

اعلیحضرتین در میهمانی شام رسمی پرزیدنت ترکیه به سرفرازی ورود اعلیحضرتین

سفر رسمی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به ترکیه ۱۱-۶ آبان ماه ۱۳۵۴

شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو برای یک بازدید رسمی شش روزه به دعوت پرزیدنت ترکیه فخری کوروترک رهسپار ترکیه شدند. این هشتمین سفر شاهنشاه به کشور ترکیه است. نخستین سفر شاهنشاه در اردیبهشت ماه ۱۳۳۵ انجام یافت و در همین سفر بود که شاهنشاه در سخنرانی خود در ترکیه اطمینان دادند که مناسبات دو کشور به گونه ای پی ریزی شده است که در آینده از هر گونه گزند و ناپایداری در امان خواهد بود. اکنون پس از ۱۹ سال که از بیانات شاهنشاه آریامهر در نخستین سفر معظم له به ترکیه می گذرد، آشکار است که دوستی ایران و ترکیه به گونه یک سنت در آمده است و به گفته نخست وزیر پیشین ترکیه « بلند اجویت » هر دولتی که در ترکیه روی کار آید، ناچار به دوستی با ایران خواهد بود. در این سفر عباسعلی خلعتبری وزیر خارجه و بانو منظر خلعتبری، بانو عادله دیبا ندیمه شهبانو،‌ هرمز قریب رییس کل تشریفات شاهنشاهی، سپهبد کریم ایادی پزشک مخصوص شاهنشاه، سپهبد رضا طباطبایی و سپهبد سلیم رضوانی آجودان های شاهنشاه، شجاع الدین شفا معاون وزارت دربار، صادق صدریه مدیر کل سیاسی وزارت خارجه در امور آسیا و آفریقا، خسرو اکمل معاون کل تشریفات شاهنشاهی، فریدون سر رشته داری رییس تشریفات دربار، کامبیز یزدان پناه مدیر کل اطلاعات و مطبوعات دربار شاهنشاهی و انوشیروان صدیق سرپرست دبیرخانه وزیر خارجه در رکاب اعلیحضرتین می باشند.

برابر نیم روز ششم آبان ماه، هواپیمای آورنده اعلیحضرتین در فرودگاه آنکارا بر زمین نشست و آیین پیشباز رسمی از سوی پرزیدنت ترکیه و همسرشان و پایوران ترکیه انجام یافت. پرزیدنت ترکیه در پای پلکان هواپیما به شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو خوش آمد گفت. رییس های دو مجلس ترکیه، رییس ستاد ارتش ترکیه، وزیران کابینه و فرماندهان نیروی سه گانه و هم چنین کارکنان سفارت شاهنشاهی ایران در آنکارا در آیین رسمی پیشباز در فرودگاه بودند.

پس از نیم روز اعلیحضرتین بر آرامگاه کمال آتاتورک بنیانگذار ترکیه نوین تاج گلی باشکوه نهادند و ادای احترام نمودند. سپس در کاخ ریاست جمهوری ترکیه « پانکایا » هیات مهمانداران عالی به پیشگاه شاهنشاه و شهبانو شناسانده شدند. ساعت ۱۸ رییس های هیات های سیاسی در آنکارا در کاخ « پنبه کوشک » جای اقامت اعلیحضرتین به پیشگاه شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو شناسانده شدند.

میهمانی شام رسمی ۶ آبان ماه

شامگاهان میهمانی شام رسمی از سوی پرزیدنت ترکیه به سرفرازی ورود اعلیحضرتین به ترکیه برگزار شد. فخری کوروتورک پرزیدنت ترکیه با اشاره به همکاری‌های گسترده سیاسی و اقتصادی و فرهنگی ایران و ترکیه این امر را یک عامل اساسی پایداری و امنیت منطقه خواند.

اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ سخنان کوروتورک پرزیدنت ترکیه در میهمانی شام رسمی چنین گفتند:

حضرت رئیس جمهوری،

از بیانات محبت‌آمیز آن حضرت درمورد شهبانو و خودم و درباره کشورم صمیمانه تشکر می‌کنم و از اینکه با دعوت دوستانه خود به ما امکان آن را دادید که بار دیگر از کشور زیبای شما دیدار کنیم، بسیار خوشوقتیم.

سفر من به عنوان رئیس کشور ایران به ترکیه، یادآور یک واقعیت جالب تاریخ معاصر ما است و آن این است که در عصر پهلوی، یعنی در طول نیم قرن اخیر، ترکیه نخستین کشور جهان بود که مورد بازدید رئیس کشور ایران قرار گرفت، همچنان که در دوران ریاست جمهوری آن حضرت، ایران اولین کشوری بود که شما از آن دیدن کردید.

باید اضافه کنم که سفر اعلیحضرت رضاشاه کبیر به ترکیه در چهل سال پیش، نه فقط اولین دیدار رسمی، بلکه تنها دیدار آن شاهنشاه از یک کشور خارجی بود. خوشبختانه در همین دیدار بود که دوستی نزدیک دو کشور به دست دو قهرمان ملی، رضاشاه کبیر و کمال آتاتورک، بنیانگذاران ایران و ترکیه نوین، پایه‌گذاری شد.

خود من نوزده سال پیش برای نخستین بار از نزدیک با کشور شما آشنا شدم و از آن هنگام تاکنون در هر دیدارِ تازه، شاهد پیشرفت‌های وسیع و همه‌جانبه مملکت و ملت شما بوده و از مشاهده آنها خاطره بسیار خوبی همراه برده‌ام.

شما حضرت رئیس جمهوری، به اهمیت دوستی و همبستگی دو کشور ما در وضع این منطقه حساس از جهان که ما به آن تعلق داریم، اشاره فرمودید. این نکته‌ای است که کاملاً مورد توجه ما است، زیرا همکاری‌های وسیع سیاسی و اقتصادی و فرهنگی ایران و ترکیه، به خصوص در چهارچوب همکاری عمران منطقه‌ای که کشور دوست و برادر مشترک ما پاکستان نیز در آن عضویت دارد، یک عامل اساسی ثبات و امنیت منطقه است.

کشورهای ما در این مورد دارای هدف‌های مشترکی هستند که همچنان که گفتید، صلح و امنیت و در عین حال کوشش در برقراری یک نظم نوین اقتصادی عادلانه از اصول آنها است. با توجه به این اشتراک نظرها، دو کشور ما طبعاً طرفدار تلاش‌های صلح‌آمیز حل اختلافات خاورمیانه بر اساس حق و عدالت هستند و به همین جهت اجرای کامل قطعنامه‌های سازمان ملل متحد را در این باره ضروری می‌دانم.

از نظر ما همان طور که شما متذکر شدید، بازگرداندن سرزمین‌های اشغال‌شده عربی و احقاق حق ملی مردم فلسطین، شرط اصلی استقرار صلح واقعی در منطقه است. درمورد قبرس، ما همواره علاقمندی کامل خود را نسبت به حقوق جامعۀ ترک این جزیره اعلام داشته‌ایم و صمیمانه امیدواریم که هر چه زودتر مذاکرات رهبران جوامع ترک و یونانی قبرس از سر گرفته‌شود و به نتایج کاملاً رضایت‌بخش منتهی گردد.

در زمینه روابط خاص دو کشورمان تذکر این نکته برای من مایه خوشوقتی است که امروزه همکاری گسترده و همه‌جانبه‌ای میان ایران و ترکیه وجود دارد، که زمینه‌های مختلف اقتصادی و فنی و بازرگانی و ترانزیتی را در بر می‌گیرد. برنامه‌های متعدد موافقتنامه همکاری‌های فنی دو کشور که در جریان سفر اخیر آن حضرت به ایران به امضا رسید، مسلماً سهم مؤثری در توسعه و تقویت این همکاری‌ها خواهدداشت.

حضرت رئیس جمهوری،

برای ما به عنوان یک کشور دوست و هم‌کیش و هم‌پیمان مایه کمال خرسندی است که می‌بینیم کشور ترکیه تحت رهبری خردمندانه و مدبرانه آن حضرت و بر اساس سنت استوار ناسیونالیسم که به دست رهبر بزرگ ترکیه، کمال آتاتورک، در ترکیه نوین بنیان نهاده شد، نقش بسیار مهم و مؤثری در جامعه جهانی ایفا می‌کند. من برای آن حضرت در انجام وظایف و مسئولیت‌های خطیری که در شرایط حساس کنونی جهان با شایستگی بسیار در خدمت به کشور و ملت خویش به عهده گرفته‌اید، صمیمانه آرزوی موفقیت می‌کنم.

تندرستی و شادکامی شخص حضرت رئیس جمهوری و بانو کورو تورک، و رفاه و پیشرفت ملت دوست و برادر ترک را با امید تقویت و توسعه هر چه بیشتر روابط دو کشور و با آرزوی صلح و تفاهم جهانی، خواستارم.

دومین روز سفر اعلیحضرتین ۷ آبان ماه

شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو، بامداد ۷ آبان ماه که هم زمان با پنجاه و دومین سالروز اعلام جمهوری در ترکیه بود به مجلس کبیر ترکیه تشریف فرما شدند. اعلیحضرتین روز جمهوری این کشور را به پرزیدنت ترکیه و پایوران ترکیه تهنیت گفتند. ورود شاهنشاه آریامهر به مجلس کبیر ملی ترکیه همراه با آیین ویژه‌ای بود. شاهنشاه آریامهر از کاخ « کوشک » از سوی وزیر دفاع ترکیه همراهی می‌شدند، در ساعت ۱۰ و بیست دقیقه در برابر بنای باشکوه و بزرگ مجلس ترکیه پیاده شدند. آنگاه گارد احترام آیین احترامات نظامی را به جای آورد و شاهنشاه آریاههر از گارد احترام سان دیدند. سپس آریامهر شاهنشاه ایران به تالار پذیرایی مجلس کبیر ترکیه وارد شدند و پنجاه و دومین سالروز جمهوری ترکیه را به پرزیدنت فخری کوروتورک تهنیت گفتند و برای ملت ترکیه آرزوی خوشبختی و شادکامی کردند. پرزیدنت ترکیه از این که شاهنشاه آریامهر به مجلس کبیر ملی این کشور تشریف فرما شده‌اند، سپاسگزاری کردند. آنگاه روسای مجلسین، نخست وزیر و فرمانده ارتش ترکیه به پیشگاه شاهنشاه آریامهر باریافتند.

در این آیین وزیر خارجه ایران، سفیر شاهنشاه آریامهر در آنکارا، رییس کل تشریفات شاهنشاهی و سایر همراهان رسمی اعلیحضرتین از باشندگان بودند. پس از این آیین و پس از انجام آیین احترام نظامی از سوی گارد، شاهنشاه آریامهر مجلس کبیر ملی ترکیه را ترک فرمودند.

پس از نیم روز در پیشگاه شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو

• سخنان اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در میهمانی شام رسمی سلیمان دمیرل نخست‌وزیر ترکیه ازمیر ۹ آبان ماه ۱۳۵۴
• مصاحبه رادیو تلویزیونی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر با نمایندگان رسانه‌های همگانی ترکیه آنکارا ۱۰ آبان ماه ۱۳۵۴