دیدار رسمی لیونید برژنف صدر هیات رییسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی و بانو برژنوا از ایران ۲۵ آبان تا ۲ آذر ماه ۱۳۴۲

سخنرانی‌های محمدرضا شاه پهلوی

درگاه اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر دیدار رسمی سران دیگر کشورها از ایران/سال ۱۳۴۲ خورشیدی

دیدار رسمی سران دیگر کشورها از ایران/سال ۱۳۴۴ خورشیدی

دیدار رسمی لیونید برژنف صدر هیات رییسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی و بانو برژنوا از ایران ۲۵ آبان تا ۲ آذر ماه ۱۳۴۲

شاهنشاه و شهبانو میهمانان گرامی ایران را پیشباز می‌کنند

سرود ملی ایران و شوروی نواخته می‌شود فرودگاه مهرآباد ۱۳۴۲

اعلیحضرتین در فرودگاه مهرآباد با لیونید برژنف و بانو

علیاحضرت شهبانو و بانو برژنوا

شهردار تهران کلید طلایی شهر تهران را پیشکش برژنف می‌نماید

شاهنشاه و برژنف

اعلیحضرتین و برژنف و بانو در میهمانی شام نخست وزیر

۲۵ آبان ۱۳۴۲ ساعت چهار پس از نیمروز حضرت لئونید برژنف صدر هیات رییسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی و بانو "برژنوا" وارد تهران شدند. شاهنشاه و شهبانوی ایران به پیشباز میهمانان ایران به فرودگاه مهرآباد آمدند. ساعتی پیش از ورود حضرت لئونید برژنف ۸ فروند هواپیمای جت نیروی هوایی شاهنشاهی به پیشباز برژنف و بانو رفت و چند دقیقه پیش از ساعت چهار هواپیمای برژنف با اسکورت هواپیماهای نیروی هوایی شاهنشاهی ایران در آسمان فرودگاه مهرآباد پدیدار شد. دیگر پیشبازکنندگان نخست وزیر، قدس نخعی وزیر دربار شاهنشاهی، عباس آرام وزیر خارجه، تیمسار ارتشبد حجازی رییس ستاد بزرگ ارتشداران و تیمسار ارتشبد آریانا ژنرال آجودان شاهناهی و حسنعلی ادهم رییس کل تشریفات شاهنشاهی به حضرت برژنف شناسانده شدند. ایشان نیز همراهان خود را به شاهنشاه و شهبانو شناساندند. سپس شاهنشاه و حضرت برژنف در جایگاه ویژه ایستادند، نخست سرود ملی شوروی و سرود ملی ایران سرود شاهنشاهی نواخته شد و ۲۱ تیر توپ شلیک شد. سپس از سوی فرمانده گارد احترام گزارش نظامی داده شد و شاهنشاه و برژنف از برابر گارد احترام و پرچم‌های نیروهای سه گانه ارتش شاهنشاهی گذشتند. ساعت چهار و نیم پس از نیمروز شاهنشاه و حضرت برژنف در خودروی جلو و شهبانو و بانو برژنوا در خودروی دوم نشستند و از فرودگاه راهی میدان ۲۴ اسفند شدند. سراسر راه از فرودگاه تا شهر با پرچم‌های ایران و شوروی آذین بسته شده بود و مردم در دو سوی خیابان آیزنهاور ایستاده بودند و برای شاهنشاه و شهبانو و میهمانان ارجمند ایران ابراز شور و هیجان می‌کردند.

ساعت چهار و چهل دقیقه شاهنشاه و برژنف و شهبانو و بانو برژنوا در میدان ۲۴ اسفند در جایگاه ویژه قرارگرفتند و شهردار تهران آقای نفیسی ورود حضرت برژنف و بانو را در بیاناتی خوش‌آمد گفت و کلید طلایی شهر تهران را به برژنف پیشکش کرد. ابراز شور و هیجان مردمی که در میدان گرد آمده بودند به آسمان می‌رسید و از گوشه و کنار فریادهای زنده باد شاه و میهمان عالیقدر و زنده باد دوستی ایران و شوروی به گوش می‌رسید. برژنف در پاسخ خوش آمدگویی شهردار تهران گفت:

اعلیحضرتین

آقای شهردار

پروانه بدهید از گرمی احساسات و پیشباز مهرآمیزی که در نخستین دقایق ورود به پایتخت شما از ما کردهاید، صمیمانه‌ترین سپاس‌های خود را به شما پیشکش کنم. من بسیار خوشوفت هستم از اینکه شما کلید شهر تهران را به نشانه دوستی نسبت به مردم شوروی و دولت شوروی به ما نمایندگان مردم شوروی هستیم دادید. ما این را نشان احترام ژرف اهالی تهران نسبت به فرستاده‌های مردم شوروی می‌دانیم.

بنا به دعوت اعلیحضرت شاهنشاه و علیاحضرت شهبانوی ایران برای بازدید رسمی به ایران آمده‌ایم و امیدواریم که این بازدید به استوار ساختن پیوندهای میان دو کشور ما و به گسترش دوستی دو کشور کمک و یاری بنماید. پروانه بدهید بار دیگر از گرمی احساسات دوستی که نسبت به ما ابراز کردید سپاس‌های ژرف خود را تقدیم کنم. از اهالی تهران نیز که با چنین گرمی نمایندگان مردم شوروی را پیشباز می‌کنند از ژرفای دل سپاسگزارم.

سپس شاهنشاه و حضرت برژنف در کالسکه جلو و شهبانو و بانو برژنوا در کالسکه دوم روانه کاخ گلستان شدند. در سراسر راه خیابان‌های شاهرضا و فردوسی شمالی و جنوبی تا میدان سپه مردم تهران به پیشباز میهمانان ایران ایستاده بودند و با هیجان بی همانندی شور و شادی خود را ابراز می‌کردند. در برابر کاخ گلستان نیز انبوهی از مردم گردآمده بودند و برای ورود میهمانان هورا می‌کشیدند و شادی می‌کردند. در پاره‌ای از گذرگاه کالسکه‌های شاهنشاهی، لیونید برژنف پنجره کالسکه را گشود و به بیرون خم شد و پیوسته با سر و دست و واژگانی که از دور به خوبی شنیده نمی‌شد، در میان همهمه و ابراز احساسات مردم گم می‌شد به پیشباز گرم آنان پاسخ می‌داد.

در برابر کاخ گلستان نیز انبوهی از مردم گرد آمده بودند و برای شاهنشاه و شهبانو و میهمانان والا مقام ابراز شور و هیجان می‌نمودند. در کاخ گلستان، پس از شناساندن هیات میهمانداران به برژنف و بانو، اعلیحضرتین کاخ گلستان را ترک فرمودند.

بر پایه برنامه نهاده شده، ساعت ۲۰ شهردار تهران در تالار برلیان، پیشکش مردم تهران را به حضرت برژنف فراداشت. از ساعت بیست و سی دقیقه اعلیحضرتین در مهمانی رسمی شام به تالار آیینه کاخ گلستان رفتند و شاهنشاه خانواده شاهنشاهی ایران را به برژنف شناساندند. آنگاه اعلیحضرتین و میهمانان به تالار پذیرایی رفتند و در سر میز شام شاهنشاه به حضرت لئونید برژنف فرمودند.

حضرت صدر هیئت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی

برای شهبانو و من مایه کمال خوشوقتی است که امشب از آن حضرت و بانو برژنوا در این جا پذیرایی کنیم. من از پذیرایی بسیار گرم دولت و ملت شوروی از خودم در سال ۱۹۵۶ که فرصت دیدار سرزمین زیبای شما را یافتم خاطره دلپذیری همراهم دارم و امیدوارم شما نیز از سفرتان به کشور ما خاطره مشابهی همراه ببرید.

احتیاجی نیست که روابط مدنی عمیقی را که از دیرباز بین مردم سرزمین‌های ما وجود داشته است به تفصیل خاطرنشان سازم. این روابط به مقتضای همسایگی و ارتباط جغرافیایی از قدیمی‌ترین ادوار تاریخ شرع شده و وجود ابنیه تاریخی متعدد و آثار بی نظیر هنری ایران در موزه‌های شما بخصوص در موزه آرمیتاژ که من با علاقه تمام آن را بازدید کردم حکایت از وسعت ارتباطی می‌کنند که از دیرباز میان تمدن ایران و تمدن‌های ملل سرزمین‌های کشور شما وجود داشته است. تتبعات و تحقیقات مربوط به زبان و ادب و هنر و فرهنگ قدیم و جدید ایران در مراکز مختلف علمی و دانشگاهی کشور شما توسط محققین عالیقدر از مدت‌ها پیش با وسعت و اهمیتی که نظیر آن را بخصوص از لحاظ حجم کار در کشورهای دیگر کمتر می‌توان یافت انجام می‌پذیرد، و در دوران چهل ساله اخیر این فعالیت‌های علمی به قدری گسترش یافته که اکنون واقعاً می‌توان کشور اتحاد شوروی را با کتابخانه‌های بزرگ آن که دارای ده‌ها هزار نسخه کتب خطی نفیس فارسی هستند و با موزه‌های حاوی قسمتی از گرانبهاترین آثار هنری و تاریخی ما و با انستیتوها و مراکز علمی متعددی که در جمهوری‌های مختلف شوروی درباره تمدن ما کار و تحقیق می‌کنند یک کانون فرهنگ ایران در خارج از کشور ما شمرد. ولی این فعالیت‌های علمی و فرهنگی فقط یکی از جنبه‌های مختلف کوشش و کار خلاّقه‌ای است که اکنون در همه رشته‌ها در کشور شما صورت می‌گیرد، و ما که همسایه دیوار به دیوار شما هستیم طبعاً بیش از دیگران با این فعالیت‌ها آشنایی داریم. من خود در دیدار خویش از اتحاد شوروی قسمتی از کارهای عظیم شما را در رشته‌های مختلف صنعتی و کشاورزی و بهداشتی و فرهنگی و غیره از نزدیک دیدم و همان وقت این موفقیت‌های بزرگ را صمیمانه به ملل شما تبریک گفتم.

پیشرفت‌های علمی شما در زمینه‌های مختلف که پیروزی‌های پیاپی در امر تسخیر فضا یکی از مظاهر بارز آن است همواره مورد احترام و تحسین ما بوده و هست.

ما نیز برای آبادی مملکت و تأمین سعادت افراد و جامعه ایرانی می‌کوشیم. هدف ما حفظ استقلال کشور و تأمین آزادی‌های فردی و اجتماعی در دنیایی است که از خطر جنگ‌های مخوف هسته‌ای و غیر هسته‌ای رهایی یافته باشد. ما به صلح اعتقاد و احتیاج داریم تا بتوانیم با اطمینان خاطر و با تمام قوا به ترقیاتی که شایسته آن هستیم نایل گردیم. بدین جهت است که بلافاصله پس از انعقاد قرارداد منع آزمایش‌های اتمی در مسکو که شما خود از پایه گذاران آن بودید، ما این قرارداد را امضاء کردیم و امیدواریم این اولین قدمی باشد که دنیا در راه تأمین صلح اطمینان بخش جهانی برمی‌دارد.

وجود چنین محیط حسن تفاهمی بهترین زمینه برای همکاری‌های ثمربخش کشورهاست، چنانکه موفقیت‌های اخیر دو کشور ما در مورد همکاری‌های صنعتی و اقتصادی و فنی که می‌تواند توسعه بیشتری نیز پیدا کند و توافق‌های حاصله درباره استفاده مشترک کشورهای ما از منابع رود ارس که در مرز دو کشور واقع شده‌اند و ازدیاد محسوس تجارت بین کشورهای ما می‌تواند نمونه خوبی از همکاری دو همسایه باشد.

همزیستی و همکاری ثمربخش کشورهای خودمان را در زمینه تفاهم بین‌المللی و سلامتی و سعادت شما، حضرت صدر هیئت رئیسه اتحاد شوروی و بانو برژنوا، و پیشرفت و رفاه روزافزون ملل اتحاد شوروی را آرزومندم.

سپس حضرت برژنف در پاسخ به شاهنشاه بیاناتی ایراد کرد و گفت:

اعلیحضرت همایونی

علیاحضرتا

والاحضرتا

جناب آقای نخست وزیر، خانم‌ها و آقایان گرامی

پیش از هر چیز به مناسبت دعوت محبت آمیز اعلیحضرت همایون شاهنشاه برای مسافرت ما به ایران و پیشباز گرمی که از ما شد و هم چنین به مناسبت ابراز تهنیت‌ها و آرزومندی‌های ایشان نسبت به اتحاد شوروی و دولت شوروی سپاس‌های صمیمی خود را تقدیم حضور ایشان می‌دارم.

ما به منظور ادامه تماس‌هایی به تهران آمده‌ایم که هنگام مسافرت اعلیحضرت همایون شاهنشاه به اتحاد شوروی بر قرار شده بود و چنان که روشن است آن مسافرت در گسترش پیوندهای نیک میان کشورهای ما نقش مهمی داشته است. اکنون ما از آشنایی با کشور شما، با پایوران دولتی ایران و با زندگی مردم ایران بسی خوشوفت خواهیم شد.

پروانه دهید درود مردم شوروی و هیات رییسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و دولت شوروی را به شما پیشکش نمایم و هم چنین تهنیت‌ها و بهترین آرزوهای شخص نیکتا سرگی یویچ خروشچف رییس دولت شوروی را با خشنودی فراوان به اعلیحضرت همایونی ابلاغ می‌دارم.

بازدید ما، بازدید دوستی و حسن نیت و نماد کوشش‌های صمیمانه اتحاد شوروی برای گسترش پیوندهای دوستانه با همسایه جنوبی خود می‌باشد. دولت شوروی همواره بر این باور بوده است که تنها اصل درست در پیوندهای دولت‌های دارای سیستم‌های اجتماعی گوناگون، اصل همزیستی مسالمت آمیز است و این اصل پایه و اساس سیاست خارجی اتحاد شوروی بوده و هست. حتی در ژانویه سال ۱۹۱۸ دولت شوروی به رهبری لنین اعلام داشت که « فقط مناسباتی را با ایران برای خود مجاز می‌داند که مبتنی بر موافقت آزاد و احترام متقابل مردم دو کشور باشد. » ما نیز به نوبه خود برای این امر که ایران یکی از نخستین ممالکی بود که جمهوری نوبنیاد شوروی را به رسمیت شناخت و با آن روابط دیپلماسی برقرار نمود، ارزش به سزایی قایل می‌باشیم.

ما و ایران هیچ گونه دعاوی متقابل چه ارضی و چه مادی نداریم. مردم شوروی آرزومندند که اقتصاد ملی ایران پایداری و گسترش یابد و از همه ثروت‌های طبیعی هنگفت کشور شما به سود مردم ایران بهره برداری گردد. ما بر این باور هستیم، که ایران مستقل صلح دوست و رو به رونق می‌تواند عامل ثبات و پایداری صلح در این بخش کره زمین باشد. ما در این اواخر بر اثر کوشش دولت‌های خود توانستیم بسیای از مانع‌هایی که از گسترش روابط عادی میان اتحاد شوروی و ایران بود را از میان برداریم. پیوندهای ما بهتر شده و با روح حسن هم جواری گسترش خواهد یافت. ابتکار خوب جریان تکاملی خود را می‌پیماید و ما از گستره آرزو به محیط اقدامات عملی گام برمی‌داریم.

موافقت نامه ترانزیت که مبتنی بر اصول تساوی حقوق بوده و امکانات خوبی که برای گسترش بازرگانی خارجی دو کشور را فراهم می‌سازد، به اجرا درآمده است. قرارداد مرزی اتحاد شوروی و ایران نیز به اجرا گزارده شده است و این موضوع بسیار اهمیت دارد،زیرا که اتحاد شوروی با ایران دو هزار و پانصد متر مرز مشترک دارند. حل و فصل مسایل مرزی میان اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و ایران برای همه دولت‌ها سرمشق حل اختلافات از راه صلح و از راه گفتگوها با در نظر گرفتن سود دو کشور بود. به باور ما در شرایط کنونی این نمونه و سرمشق از اهمیت فراوان بین المللی برخوردار است.

در این روزها هیات رییسه شورای عالی اتحاد شوروی قرارداد همکاری اقتصادی و فنی را که چندی پیش دستینه شده بود، تصویب نمود و کشورهای ما در رودخانه مرزی ارس مشترکا تاسیسات آبیاری و برق خواهند ساخت. گسترش و پایداری پیوندهای میان کشورهای ما نه تنها برای دولت‌های ما سودآور است بلکه عامل مهم استواری صلح در خاور نزدیک و خاور میانه می‌باشد.

هنگام یادآوری پیشرفت‌های کنونی در روابط اتحاد شوروی و ایران، توجه بزرگی را که اعلیحضرت شاهنشاه به این امر می‌نمایند، باید بگویم تندرستی اعلیحضرت همایون شاهنشاه و علیاحضرت شهبانو رونق و شکفتگی ایران و خوشبختی مردم کوشای ایران و دوستی و حسن هم جواری میان اتحاد شوروی و ایران را آرزومندم.

پس از سخنان برژنف دسته موزیک سلام شاهنشاهی را نواخت. آنگاه اعلیحضرتین به همراه میهمانان به تالار موزه تشریف فرما شدند و از سوی هنرمندان هنرهای زیبای کشور برنامه‌های هنری اجرا شد.

نهادن تاج گل بر آرامگاه رضا شاه بزرگ ۲۶ آبان ماه

در روز ۲۶ آبان ماه حضرت لئونید برژنف از کاخ گلستان رهسپار شهر ری، آرامگاه رضا شاه بزرگ شد. درون آرامگاه شاهپور عبدالرضا پهلوی و تیمسار حجازی به پیشباز برژنف آمدند و حضرت برژنف تاج گل باشکوهی را برروی آرامگاه پدر ایران نوین نهاد و پس از دقایقی خاموشی از برابر گارد احترام گذشتند. در ساعت ۹ و چهل دقیقه بامداد از آرامگاه پدر نوین رهسپار کاخ شاهنشاهی ایران شدند.

در ساعت ۱۰ و پانزده دقیقه بامداد حضرت برژنف وارد کاخ شاهنشاهی شدند و دور نخست گفتگوهای صدر هیات رییسه شوروی با شاهنشاه آغاز شد.

بانو برژنوا از کاخ گلستان به کاخ مرمر برای دیدار علیاحضرت شهبانو رفتند. ساعت ۱۱ و ۴۵ دقیقه حضرت برژنف و بانو به کاخ گلستان بازگشتند و ناهار را خصوصی در کاخ گلستان خوردند.

در ساعت ۱۲ و پانزده دقیقه رییس هیات‌های نمایندگی سیاسی به پیشگاه حضرت برژنف رسیدند و به ایشان و بانو شناسانده شدند. ساعت ۱۶ برژنف با نخست وزیر اسداله علم و آقای آرام وزیر امور خارجه دیدار نمود. در این دیدار که یک ساعت به درازا کشید، تهمورس آدمیت سفیر کبیر شاهنشاهی در مسکو و هم چنین معاون وزارت خارجه شوروی، سفیر کبیر شوروی در دربار شاهنشاهی و همراهان برژنف حضور داشتند.

میهمانی شام به افتخار اعلیحضرتین در تالار برلیان کاخ گلستان

شامگاه میهمانی باشکوهی به سرافرازی شاهنشاه و علیاحضرت شهبانو در کاخ گلستان در تالار برلیان از سوی حضرت برژنف برگزار شد. در این میهمانی شام رسمی خاندان شاهنشاهی ایران، اسداله علم نخست وزیر، آقایان وزیران و پایوران کشور از باشندگان بودند. بر سر میز شام برژنف در سخنانی گفت:

اعلیحضرتین

والاحضرت‌ها

جناب آقای نخست وزیر

خانم‌ها و آقایان محترم و دوستان عزیز

بسیار خوشوقتیم که امروز از اعلیحضرت شاهنشاه و علیاحضرت شهبانو و هم چنین از همه باشندگان که ما را سرفراز نموده و به قول روس‌ها برای خوردن نان و نمک با ما اینجا تشریف آورده‌اند، پذیرایی می‌نماییم.

تنها دو روز است که در پایتخت ایران به سر می‌بریم. دو روز مدت زیادی نیست لیکن در این مدت نیز ما حسن نظر ایرانیان را نسبت به همسایگان شمالی شان احساس نمودیم. از پذیرایی گرمی که در خاک باستانی ایران نسبت به ما می‌شود، سپاس‌های ژرف خود را ابراز می‌داریم. ما این مهمان نوازی و توجهات را نماد احساسات نیک نسبت به کشور ما و مردم شوروی می‌دانیم. مردم شوروی نیز نسبت به ایران و مردم ایران دارای همین گونه احساسات می‌باشند و این حسن نظر متقابل مردم ما و تمایل مشترک آنها به پیوندهای دوستانه و حسن هم جواری ریشه‌های ژرف دارد. زندگی نشان داده است که هر وفت روابط اتحاد شوروی و ایران خوب بود این امر به سود هر دو کشور ما بوده و از آن چه مردم شوروی و چه مردم ایران قایده بر می‌گرفتند و هرگاه مناسبات تیره گون می‌شد، این امر به سود کشورهای ما نبوده است.

بسیار خوش آیند است که در زمان اخیر، پیوندهای ما با روح حسن هم جواری گسترش می‌یابد و رسیدن به موفقیت‌های بیشتری در راه وابسته است به مساعی مشترک ما. چنان که بارها گفته شده در این امر تماس‌های شخصی میان رجال دولتی کشورهای ما نقش مهمی را می‌تواند ایفا کند و هر اندازه بیشتر دیدار کرده، تبادل اندیشه نمایند، طبعا به همان اندازه نیز حسن تقاهم و اعتماد متقابلشان بیشتر خواهد شد.

چنانکه می‌دانید چنید پیش به افغانستان همسایه مشترک ما سفر دوستی نمودم. این بازدید به دعوت اعلیحضرت محمد ظاهر شاه پادشاه افغانستان به عمل آمد. نیازی به گفتن نیست که اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی و افغانستان دارای سیستم اجتماعی و روش زندگی مختلف می‌باشند. اما با وجود این، روابط اتحا شوروی و افغانستان به خوبی گسترش می‌یابد. این پیوندها بر پایه اعماد متقابل طرفین و تساوی حقوق و بر پایه احترام متقابل به حاکمیت و استقلال و عدم مداخله در امور یکدیگر خلاصه این مناسبات بر پایه اصول همزیستی مسالمت آمیز دولت‌های دارای سازمان اجتماعی مختلف استوار می‌باشد.

به خودی خود آشکار است که این اصول در مناسبات میان همه دولت‌ها دارای سازمان اجتماعی مختلف قابل استعمال و تطبیق است. این است باور راسخ ما و خط مشی سیاست خارجی اتحاد شوروی نیز مبتنی بر آنست. البته این نکته را نیز نمی‌توان در نظر نگرفت که بسیاری از عواملی که گاهی عوامل متناقضی می‌باشند در پیوندها میان کشورها تاثیر می‌بخشند. بسی اتفاق می‌افتد که این یا آن پدیده امور بین المللی را دولت‌های مختلف به فرم متفاوتی می‌سنجند. لیکن این امر نباید در راه همکاری دول چه به صلاح مشترک آنها و چه به سود صلح جهانی مانع رفع ناپذیری گردد.

گرچه اتحاد شوروی و ایران در باره یک رشته مسایل بین المللی دیدگاه‌های گوناگون دارند که مربوط به امنیت هر دو کشور است،

من از  شاهنشاه و شهبانو دعوت کرده‌ام که به طور رسمی از اتحاد شوروی دیدن کنند و اعلیحضرت و شهبانو این دعوات را پذیرفتند.

بازدید از موسسه رازی و سد کرج

۲۷ آبان ماه ساعت ۹ بامداد حضرت برژنف از کاخ گلستان برای بازدید از موسسه رازی به حصارک رفتند. در موسسه رازی نخست دکتر اسفندیاری معاون وزارت کشاورزی خوش آمد گفت و سرپرستان موسسه را شناساند. آنگاه دکتر رفیعی رییس موسسه رازی، تاریخچه بنیاد نهادن و کارهای موسسه را در گزارشی رسا به آگاهی رسانید. سپس آزامایشگاه ها و بخش های گوناگون موسسه رازی مورد بازدید قرار گرفت و صدر هیات رییسه شورای عالی اتحاد شوروی درباره چگونگی فراهم ساختن سرم ضد مار گزیدگی پرسش هایی نمود که به هر یک پاسخ داده شد. در اینجا برژنف از پیشرفت های علمی ایران و دانشمندان ایرانی ستایش نمود و گفت:

مسافرت من به کشور شما به دعوت مهرآمیز اعلیحضرت همایون شاهنشاه ایران انجام یافته است و هدف اصلی آن پایدار نمودن مناسبات حسن هم جواری در همه رشته ها است. دانشکندان شوروی اشتیاق فراوان دارند که با دانشمندان ایرانی همکاری کنند و من بسیار شادمانم که بازدید از موسسه رازی در برنامه بازدیدهای این جانب گنجانیده شده است. من پیروزی شما دانشمندان ایرانی را صمیمانه آرزو می کنم.

برژنف هنگامی که به پیکره دانشمند بزرگ ایرانی محمد زکریای رازی رسید، درباره این دانشمند والای ایران پرسش هایی نمودند و سپس خواست که زندگی نامه و کارهای علمی محمد زکریای رازی به مسکو فرستاده شود تا در اختیار دانش پژوهان شوروی قرار گیرد. در پایان این بازدید یک فرتور ارزنده از شاهنشاه و صدر هیات رییسه شورای عالی اتحاد شوروی که هنگام ورود میهمانان به ایران برداشته شده بود به لیونید برژنف پیشکش شد. این فرتور در قابی بسیار زیبا ساخته شده از پوست مار ایرانی قرارداده شده بود.

در ساعت ده و نیم برژنف از موسسه رازی رهسپار سد کرج گردید و از سد و تاسیسات آن بازدید کردند. این بازدید نیم روز به پایان رسید و برژنف به تهران بازگشت

در این روز بانو برژنوا ساعت ۹ بامداد از کاخ گلستان به آموزشگاه پرستار اشرف پهلوی رفتند. هنگام ورود برژنف دکتر آشتیانی مدیر عامل سازمان شاهنشاهی خدمات اجتماعی خوش آمد گفت و مدیر آموزشگاه را معرفی نمود. آنگاه بازدید از بخش های گوناگون بازدید کردند. سپس به بازدید از آموزشگاه حرفه‌ای فرح پهلوی وابسته به شیر و خورشید سرخ ایران رفتند. در هر بخش سرپرستان آگاهی نیازین را به بانو برژنوا دادند. این بازدید یک ساعت به درازا کشید و در پایان بانو برژنوا با ابراز خشنودی دفتر یادبود آموزشگاه را دستینه کرد. بانو برژنوا نیمروز به کاخ گلستان بازگشت. برژنف و بانو ناهار را خصوصی در کاخ گلستان خوردند.

ساعت ۱۵ و سی دقیقه حضرت برژنف و بانو از موزه ایران باستان دیدن کردند. در ورودی موزه دکتر بینا معاون وزارت فرهنگ خوش آمد گفت، سپس بازدید از برجای مانده های کهن ایران زمین آغاز شد و یک ساعت به درازا کشید. در هر بخش مدیر کل باستانشناسی توضیحات رسایی به آگاهی میهمانان رسانید. برزنف و بانو برژنوا دفتر یادبود موزه ایران باستان را دستینه نمودند. در پایان بازدید دکتر بینا یک گاو کوهان دار از سفال که متعلق به هزاره پیش از میلاد بود به بانو برژنوا پیشکش کرد. هم چنین از سوی موزه ایران باستان یک آلبوم ارزنده دربرگیرنده فرتورهای زیبایی از برجای مانده های باستانی و تاریخی ایران به بانو برژنوا فرا داشته شد. برژنف و بانو پس از بازدید از موزه ایران باستان برای آشنایی با هموندان انجمن فرهنگی ایران و شوروی رهسپار انجمن شدندد.

شامگاه میهمانی نخست وزیر در کاخ وزارت خارجه برگزار شد و شاهنشاه آریامهر و شهبانو به همراه میهمانان ایران حضرت لئونید برژنف و بانو در این میهمانی شرکت کردند و با یکدیگر شام خوردند.

بازدید از اسپهان و شیراز ۲۸ آبان ماه

۲۸ آبان حضرت لئونید برژنف و بانو برای بازدید از آثار تاریخی ایران رهسپار اسپهان شدند. روز ۲۹ آبان ماه نیز برای بازدید از تخت جمشید به شیراز رفتند.

روز ۳۰ آبان ماه ساعت ۹ بامداد حضرت لئونید برژنف صدر هیات رییسه شورای عالی در نشست مشترک مجلس شورای ملی و مجلس سنا که در کاخ سنا برگزار شد، شرکت کردند و در میان دست زدن‌های پیوسته نمایندگان در سندلی ویژه‌ای که برای ایشان گذاشته شده بود، نشستند. مهندس شریف امامی سخنانی درباره پیوندهای سیاسی و اقتصادی دو کشور ایراد کرد که همزمان از سوی آقای علی اف ترجمان (مترجم) از روسی به پارسی و برای حضرت لئونید برژنف برگرداننده شد. آنگاه حضرت لئونید برژنف پشت تریبون قرارگرفتند و سخنانان پرباری درباره پیوندهای دولت شاهنشاهی ایران و جماهیر شوروی ایراد کردند و در پایان گفتند: زنده و پیروز باد مردم ایران و کشور باستانی و زیبای آن. بگذارید دوستی و همکاری میان اتحاد شوروی و ایران گسترش یابد و استوار بماند! بگذارید صلح پایدار در میان ملل جاودانی و برای همیشه در سیاره ما ماندگار شود.

روز آدینه ۱ آذر ماه حضرت برژنف پس از نیمروز در کاخ مرمر با شاهنشاه دیدار کردند و بیش از یک ساعت با شاهنشاه به گفتگو نشستند. شامگاه میهمانی شامی از سوی سفیرکبیر شوروی در ایران به سرفرازی حضرت برژنف و بانو در سفارت شوروی برگزار شد. در این میهمانی نخست وزیر، هیات وزیران، سناتورها، شماری از نمایندگان مجلس شورای ملی، نمایندگان سیاسی دولت‌های خارجی در ایران، مدیران روزنامه‌ها، استادان دانشگاه و دیگر سران کشوری و لشکری بودند.

روز شنبه ۲ آذر ماه سفر حضرت لئونید برژنف صدر هیات رییسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی و همراهان به ایران پایان یافت. شاهنشاه و شهبانو ساعت ۹ و ده دقیقه بامداد وارد کاخ گلستان شدند و به همراه حضرت برژنف و بانو روانه فرودگاه مهرآباد شدند. در آیین پسواز میهمانان ایران هیات دولت، رییس‌های هیات‌های نمایندگی سیاسی در ایران با بانوانشان و گروهی از سران کشور و لشکری ایران و کارکنان سفارت شوروی بودند. هواپیمای میهمانان در ساعت ۹ و پنجاه دقیقه از فرودگاه مهرآباد اوج گرفت و هشت فروند هواپیمای جت نیروی هواپیمایی شاهنشاهی تا مرز ایران آن را اسکورت کردند.

• 
• 

  حضرت برژنف در اسپهان از هنرهای ارزنده این استان دیدن می‌کنند

• 
•