الگو:نوشتار برگزیده

پادگورنی در پای پلکان هواپیما به اعلیحضرتین خوش آمد می‌گوید

آریامهر و پادگورنی از گارد احترام نیروهای سه گانه ارتش سرخ سان می‌بینند

آیین پیشباز از اعلیحضرتین در فرودگاه ونوکووای

سفر اعلیحضرتین به شوروی

دومین دور گفتگوهای رهبران ایران و شوروی ۱۹ مهر ماه

از راست: پادگورنی، آریامهر شاهنشاه ایران، لیونید برژنف و الکسی کاسیگین

دستینه شدن عهدنامه همکاری‌های اقتصادی و فنی

اعلیحضرتین در کارخانه ابزار الکترونیک

بازدید اعلیحضرتین از کارخانه هواپیماسازی

بازدید اعلیحضرتین از آکادمی علوم قزاقستان و موزه زمین شناسی این آکادمی در شهر آلمااتا

سفر اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به شوروی ۲۹-۱۸ مهر ماه ۱۳۵۱

رهبران شوروی و مردم مسکو پس از نیمروز ۱۸ مهر ماه هنگام ورود شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو به پایتخت اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی در آستانه یک سفر رسمی دوازده روزه پیشباز باشکوهی کردند. در فرودگاه « ونو کووای » شهر مسکو که فرودگاه تشریفاتی پایتخت به شمار می‌آید، نیکلای پادگورنی صدر هیات رییسه شورای عالی اتحاد شوروی، الکسی کاسیگین رییس شورای وزیران ( نخست وزیر) ، آندره گرومیکو وزیر خارجه، مارشال گرچگو وزیر دفاع، هموندان هیات رییسه شورای عالی اتحاد شوروی، معاون صدر هیات رییس معاونان، نخست وزیر و چند تن از وزیران شوروی و نمایندگان زن و مرد اصناف و اتحادیه‌های کارگری شوروی از اعلیحضرتین به گرمی پیشباز کردند. در فرودگاه تشریفاتی مسکو پرچم‌های ایران و شوروی در اهتزاز بود. در آیین پیشباز سفیر و هموندان سفارت شاهنشاهی ایران نیز حضور داشتند. هواپیمای جت بویینگ ۷۰۷ هواپیمایی ملی ایران با پرچم‌های ایران و درفش شاهنشاهی در جلوی آن، ساعت ۱۴ و پانزده دقیقه به هنگام تهران بر باند فرودگاه بر زمین نشست و به آرامی میان میدان فرودگاه و جایگاه پیشبازکنندگان بازایستاد. محمدرضا امیر تیمور سفیر ایران در مسکو و بانو برای پیشباز به درون هواپیما رفتند و پس از کوتاه زمانی، اعلیحضرتین از هواپیما پیاده شدند. در پای پلکان هواپیما پادگورنی و کاسیگین و دیگر پایوران شوروی از میهمانان والای شوروی به گرمی پیشباز کردند. آیین پیشباز از اعلیحضرتین از تلویزیون مسکو پخش شد و میلیون‌ها تن از مردم شوروی ورود شاهنشاه و شهبانوی ایران را تماشا کردند. پیشبازی که از اعلیحضرتین شد، پیشبازی بود بی همتا که تا به امروز از یک رهبر کشور خارجی در شوروی انجام یافته بود.

نخستین دور گفتگوهای شاهنشاه آریامهر و سه طراح عمده و اصلی سیاست کرملین دو ساعت پیش از ورود اعلیحضرتین به مسکو آغاز شد و نود دقیقه به درازا کشید. رهبری هیات شوروی را لیونید برژنف دبیر اول حزب کمونیست و مرد شماره یک کرملین به عهده داشت. نیکلای پادگورنی و الکسی کاسیگین و آندره گرومیکو مهره‌ها و طراحان دیگر کرملین، برژنف را یاری می‌کردند. در کنار شاهنشاه آریامهر، عباس خلعتبری وزیر خارجه، محمدرضا امیر تیمور سفیر ایران در مسکو، جعفر ندیم و امیر ارسلان مفخم صنیعی سرپرست اداره دوم سیاسی وزارت خارجه به گفتگو با رهبران شوروی نشستند. نخستین دور گفتگوها با بیانات شاهنشاه آریامهر آغاز شد. فضای گفتگوها بسیار دوستانه بود و هر دو سو دیدگاه‌های خویش را نسبت به مسایل هر دو کشور ابراز داشتند و سپس به گفتگو پیرامون چگونگی پایدار ساختن پیوندها و همکاری‌های خود به سود مردم دو کشور پرداختند.

شامگاهان میهمانی شامی به سرفرازی ورود شاهنشاه و شهبانوی ایران در کاخ کرملین برگزار شد. در این میهمانی پرژنف، کاسیگین، گرومیکو، مارشال گرچکو وزیر دفاع و بسیاری از پایوران شوروی و هم چنین خانم « والنتیناتروشکووا » نخستین زن فضانورد شوروی حضور داشتند. پس از شام، پادگورنی به نمایندگی از سوی شورای عالی و دولت شوروی سخنانی به سرفرازی ورود اعلیحضرتین ایراد کرد. آنگاه شاهنشاه آریامهر درپاسخ به سخنان پادگورنی بیاناتی ایراد فرمودند.

چهارشنبه ۱۹ مهر ماه بامدادان اعلیحضرتین تاج گلی باشکوهی بر آرامگاه لنین که در پشت دیوار بلند کاخ کرملین و در ضلع جنوبی میدان سرخ مسکو قراردارد، نهادند. اعلیحضرتین پس از نهادن تاج گل، به درون آرامگاه لنین رفتند و از آرامگاه دیگر رهبران پیشین شوروی چون ژوزف استالین، مارشال ورشیلوف و هم چنین جایگاه‌های خاکستر جسد فضانوردان جان باخته شوروی که در دیوار کاخ کرملین قرار دارد، بازدید کردند. اعلیحضرتین سپس بر آرامگاه سرباز گمنام تاج گلی نهادند. پس از این آیین شاهنشاه آریامهر برای انجام دومین دور گفتگوها با رهبران شوروی به کاخ کرملین رفتند و گفتگوها ساعت یازده و نیم آغاز شد.

در روز ۲۰ مهر ماه ۱۳۵۱ برابر با ۲۱ اکتبر ۱۹۷۲ در مسکو عهدنامه راجع به توسعه همکاری اقتصادی و فنی میان ایران و اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی دربرگیرنده یک مقدمه و هشت ماده از سوی وزیران خارجه دو دولت دستینه شد. این عهدنامه در روز دوشنبه ۲۱ اسفند ماه ۱۳۵۱ به تصویب مجلس سنا رسید و در روز ششم اردیبهشت ماه ۱۳۵۲ ۱۳۵۲ خورشیدی از مجلس شورای ملی به ریاست عبداله ریاضی گذشت. پس از دستینه شدن عهدنامه ها و بستن همکاری های سنگین فنی، شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو دنباله روز پنجشنبه ۲۰ مهر ماه را میهمان فضانوردان شوروی بودند. اعلیحضرتین همراه با پادگورنی صدر هیات رییسه اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی به دیدار شهرک فضانوردان در پیرامون مسکو در میان جنگلی زیبا پرداختند. این نخستین بار بود که رهبر یک کشور خارج از بلوک شرق با تشریفات رسمی از این شهرک دیدن می‌کرد. شاهنشاه آریامهر در بیاناتی کوشش‌های فضانوردان شوروی را ستودند.

شبانگاه از سوی شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو یک میهمانی باشکوه به افتخار پادگورنی در کاخ پذیرایی‌ها در تپه‌های لنین برگزار شد. افزون بر پایوران برجسته شوروی، همه سفیران و روسای هیات‌های سیاسی در مسکو و همراهان شاهنشاه و هموندان سفارت شاهنشاهی ایران و هم چنین دانشمندان شوروی و بانوانشان شرکت داشتند.

آدینه ۲۱ و شنبه ۲۲ مهر ماه بازدید از تالین پایتخت استونی - شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو پیش از نیمروز با آیین پسواز رسمی رهبران اتحاد شوروی، از مسکو به شهر زیبای و توریستی « تالین » مرکز جمهوری استونی پرواز کردند. در فرودگاه مسکو آیین پسواز با بودن پادگورنی صدر هیات رییسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی، کاسیگین نخست وزیر شوروی، آندره گرومیکو وزیر امور خارجه، مارشال گرچکو وزیر دفاع و همه فرنشینانی که هنگام ورود اعلیحضرتین در فرودگاه مسکو بودند، انجام یافت. نخستین دور گفتگوهای شاهنشاه آریامهر و رهبران جمهوری استونی در مقر صدر هیات رییسه جمهوری استونی انجام یافت. در این گفتگوها که ۴۰ دقیقه به درازا کشید، شاهنشاه و صدر هیات رییسه شورای عالی جمهوری استونی پیرامون جستارهای مورد علاقه گفت و گو کردند.

شاهنشاه آریامهر پس از نیمروز به همراه صدر هیات رییسه شورای عالی استونی از یک کارخانه ابزار و تجهیزات الکتریکی در شهر تالین دیدن کردند. رییس کارخانه در این بازدید خوش آمد گفت و گزارشی به آگاهی همایونی رسانید. پس از گزارش رییس کارخانه، شاهنشاه و صدر هیات رییسه استونی و همراهان از کارخانه دیدن کردند و دختران و زنان کارخانه که ۸۰٪ کارگران را تشکیل می‌دادند، شاخه گل‌هایی به شاهنشاه فراداشتند و درخواست کردند که نیمی از گل‌ها به مناسبت زادروز علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به معظم لها بدهند.

بکشنبه ۲۳ مهر ماه بازدید از وارونژ - اعلیحضرتین و همراهان ساعت ۱۳ در پایان یک دیدار دو روزه از تالین پایتخت استونی وارد وارونژ گردیدند و با پیشباز بس پر شکوه مردم و پایوران شهر روبرو شدند. پس از نیمروز اعلیحضرتین از کارخانه هواپیماسازی این شهر دیدن کردند. در این بازدید هیات رییسه شورای عالی جمهوری سوسیالیستی لیتونی و نیز رییس کمیته اجرایی ایالت وارونژ در رکاب اعلیحضرتین بودند. در روز ۲۴ مهر ماه شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در وارونژ استراحت کردند. بر پایه برنامه، قرار بود اعلیحضرتین از کارخانه برق اتمی « نووارونژ » در حومه وارونژ دیدن فرمایند اما به سبب سرماخوردگی شاهنشاه، پس از نیمروز عباس خلعتبری و دیگر همراهان آریامهر شاهنشاه ایران، از نیروگاه برق اتمی « نوووارونژ » دیدن کردند.

ساعت ده و نیم بامداد چهارشنبه ۲۶ مهر ماه به هنگام قزاقستان و هشت بامداد تهران، گفتگوها میان شاهنشاه آریامهر و رهبران جمهوری قزاقستان انجام یافت. در این گفتگوها که سرشار از احترام به شاهنشاه بود و یک ساعت به درازا کشید، در زمینه‌های اقتصادی، فرهنگی و علاقه‌های دو سرزمین گفته شد. گفتگوها در کاخ هیات رییسه جمهوری قزاقستان برگزار شد. ایوار شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو از نمایشگاه پیشرفت‌های اقتصادی ملی قزاقستان در شهر آلمااتی دیدن فرمودند. در این بازدید گروهی از پایوران برجسته جمهوری قزافستان در رکاب اعلیحضرتین بودند. نمایشگاه فرآورده‌های اقتصادی قزاقستان در زمینی به پهنه ۷۵ هکتار ساخته شده است و نخستین بار در سال ۱۹۶۱ به مناسبت چهلمین سالگشت بنیاد نهادن جمهوری قزاقستان ایجاد گردید.

بامداد ۲۷ مهر ماه شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در میان آیین پسواز گرم رهبران جمهوری قزاقستان برای یک بازدید دو روزه به کناره‌های دریای سیاه پرواز کردند. بر پایه برنامه اعلیحضرتین تا روز شنبه در « سوچی » کناره دریای سیاه خواهند ماند و روز شنبه خاک شوروی را پس از یازده روز بازدید و گفتگوهای پیروزمندانه به سوی تهران ترک خواهند گفت

شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در یازدهمین روز در اتحاد جماهیر شوروی از یک آسایشگاه و یک مرکز درمان با آب معدنی و هم چنین از یک انستیتوی پرورش نباتات گرمسیر در شهر سوچی دیدن کردند. در این انستیتو آریامهر به درخت دوستی که ۱۳۸ تن از شخصیت‌های برجسته جهان به آن پیوند زده بودند، پیوند زدند و از سوی انستیتوی پرورش نباتات گرمسیر « دیپلم پیوندزنی » به اعلیحضرت فراداشته شد. در این بازدیدها صدرهایت رییس شورای عالی جمهوری شوروی سوسیالیستی لیتونی، شهردار و پایوران شهر سوچی و همراهان اعلیحضرتین در رکاب آریامهر و شهبانو بودند..

سفر دوازده روزه شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو پایان گرفت و پس از نیم روز ۲۹ مهر ماه به تهران بازگشتند. در فرودگاه مهرآباد خاندان شاهنشاهی ایران و پایوران کشوری از اعلیحضرتین پیشباز کردند. هواپیمای اعلیحضرتین ساعت ۱۳ و ۳۰ دقیقه در برابر کوشک شاهنشاهی بازایستاد. والاحضرت‌ها، شاهپور غلامرضا پهلوی، شاهپور احمدرضا به همراه همسرانشان و والاحضرت شاهدخت فاطمه برای پیشباز به درون هواپیما رفتند و سپس اعلیحضرتین از هواپیما پایین آمدند. علیاحضرت شهبانو پوشاکی از پارچه ابریشمی صنایع دستی ایران پوشیده بودند.

ساعت ۱۴ روز ۲۹ مهر ماه به مناسبت پایان سفر پیروزمندانه آریامهر شاهنشاه ایران و علیاحضرت شهبانو اعلامیه مشترک ایران و شوروی در تهران و مسکو به چاپ رسید. این اعلامیه از دیدگاه جهانی و به ویژه خاورمیانه دربرگیرنده جستارهای سودمند است و در آن افزون بر موارد همکاری مشترک دو دولت همه بحران‌های جهانی و مسایل خلع سلام عمومی نیز مورد گفتگو قرار گرفته است. این اعلامیه نمونه بارزی از همزیستی مسالمت آمیز دو کشور با روش‌های گوناگون اجتماعی است و به عنوان یک سند تاریخی صلح در مناسبتات دو کشور بر جای خواهد ماند.