سفر اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی به فرانسه ۳ تیر ماه ۱۳۵۳ - ۸ تیر ماه ۱۳۵۳

دیدار رسمی سران دیگر کشورها از ایران

تصمیم‌های مجلس سفرهای رسمی محمدرضا شاه پهلوی

درگاه محمدرضا شاه پهلوی

والری ژیسکاردستن و بانو به پیشباز شاهنشاه و شهبانو در فرودگاه اورلی آمدند

پاسخ شاهنشاه آریامهر به خوش‌آمدگویی ژیسکاردستن

آریامهر و شهبانو در میهمانی شام ژیسکاردستن و بانو در کاخ ورسای

آریامهر در مصاحبه با رسانه‌های همگانی فرانسه ۶ تیر ماه

سفر رسمی شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو به فرانسه نیم روز دوشنبه ۳ تیر ماه ۱۳۵۳ آغاز گردید. گزارش‌ها از پاریس می‌گوید که پایتخت فرانسه برای پیشباز از شاهنشاه آریامهر و شهبانو آذین بسته شده است و خود را آماده پیشباز باشکوه ساخته است. در خیابان الیزه بر سر در کاخ الیزه جایگاه ریاست جمهوری و دیگر ساختمان‌های دولتی این شهر، پرچم‌های ایران و فرانسه در کنار یکدیگر افراشته شده‌اند. فرانسوی‌ها از روز دوشنبه ۳ تیر ماه تا شنبه ۸ تیر ماه میهماندار میهمانی هستند که همواره با پیشباز گرم و دوستانه ورودشان را گرامی داشته‌اند. اعلیحضرتین پنج سال پیش در سال ۱۳۴۸ خورشیدی نیز از فرانسه دیدار رسمی فرمودند. اینک این سفر شاهنشاه پیش بینی می‌شود که اوج گرمی پیوندهای ایران و فرانسه را که در دوران ژنرال دوگل بوجود آمده بود را زنده کند. ژیسکار دستن دو سال پیش در سال ۱۳۵۱ زمانی که وزیر دارایی فرانسه بود به ایران آمد.

استقبال بی نظیر و تجلیل استثنائی که دولت و ملت فرانسه، همچنین دانشجویان و ایرانیان مقیم کشور فرانسه از رهبر عالیقدر ملت ایران و علیاحضرت شهبانو بعمل آورده‌اند، نمودار عظمتی است که جهان بشریت برای مقام والای شاهنشاه آریامهر در حفظ صلح و امنیت بین المللی قائل است.

اعلیجضرتین پس از نیمروز با یک فروند جت هواپیمایی ملی ایران در میان پیشباز گرم و رسمی پرزیدنت و پایوران فرانسه از زوریخ وارد پاریس شدند. در فرودگاه اورلی پرزیدنت فرانسه در سخنانی از سفر شاهنشاه و شهبانو به فرانسه خوش آمد گفت و ابراز خوشوقتی کرد و با اشاره به پیشرفت‌های ایران گفت:

اعلیحضرتا

شما پادشاه عالیقدر کشوری هستید که درخشانترین تایخ و باشکوهترین تمدنهای جهان را در پی دارد. پیشرفت‌هایی که در کشور شما صورت گرفته از لحاظ سرعت و وسعت حیرت آور است. امیدوارم هر روز این سرعت و وسعت گسترش بیشتری یابد ما خرسندیم که بهترین مناسبات ممکن را دارا هستیم و بهمین مناسبت لازم می‌دانم که بگویم فرانسه از اینکه میزبان اعلیحضرت و علیاحضرت بود بر خود می‌بالید.

علایق و روابط ایران و فرانسه امری تازه نیست، آغاز آن به هفت قرن پیش یعنی زمان اعزام نمایندگان رسمی از جانب دو دولت بازمی‌گردد، بدون گمان با توجه به موقعیت درخشان ایران و فرانسه در دو قاره آسیا و اروپا، گسترش و پایدار ساختن پیوندهای دو کشور دوست نه تنها به سود دو ملت است، بلکه به سود صلح جهانی است. زیرا ایران و فرانسه در پرتو تعالیم رهبران خویش ثابت کرده‌اند که برای حفظ صلح بین المللی اهمیتی ویژه قائل هستند و در این رهگذر از هیچگونه تلاش و کوششی دریغ نخواهند داشت.

سیاست مستقل ملی که ملهم از افکار بلند و مترقیانه شاهنشاه آریامهر است در جهان امروز بعنوان سیاستی شناخته شده است که آرمان آن رسیدن به دروازه طلایی تمدن بزرگ و رفاه آسایش هرچه بیشتر ملت ایران و تأمین حفظ صلح جهانی است. رهبر ملت ایران اعتقاد راسخ به این امر مهم دارد که دیگر دوران پیروزی‌های نظامی سپری شده وافتخار و عظمت ملتها، غلبه بر فقر، جهل و بیسوادی، ریشه کن ساختن بی عدالتی‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی است، در پرتو چنین سیاست مدبرانه میهن عزیز ما توانسته است در بحرانهای مختلف در منطقه خاور میانه ثبات و امنیت خود را حفظ نماید و گامهای مؤثری در جهت بهبود وضع عمومی و پیشرفت کشور و تجدید افتخارات گذشته بردارد.

هدف اصلی از این مسافرت، توسعه بیش از پیش مناسبات حسنه بین دو کشور بویژه درزمینه‌های فرهنگی، اقتصادی و فنی می‌باشد، بر همین اساس مذاکرات بین سران دو کشور در محیطی سرشار از اتحاد و مودت متقابل پیرامون مسائل مختلف مهم جهانی و روابط دوستانه بین ایران و فرانسه انجام پذیرفت.

شاهنشاه در پاسخ به سخنان ژیسکار دستن در فرودگاه اورلی فرمودند:

آقای رئیس جمهوری

از خیرمقدم صمیمانه شما بسیار سپاسگزارم. از اینکه بار دیگر به این کشور بزرگ، سرزمین فرانسه که ما آن را همواره گرامی داشته‌ایم آمده‌ایم از صمیم قلب خوشوقت و مسرورم. در گذشته نه تنها هیچ موضوعی موجب جدایی ما از یکدیگر نشده است، بلکه نوعی جاذبه عمیق قلبی و معنوی همواره بین دو ملت ما وجود داشته است و به دنبال انعقاد موافقتنامه‌های اخیر همکاری اقتصادی، فنی، علمی و فرهنگی این رشته‌های پیوند نزدیک باز هم تحکیم بیشتری یافته‌اند.

شما آقای رئیس جمهوری بیش از هر شخص دیگر به اهمیت و وسعت این همکاری‌ها واقف هستید، زیرا شخص شما به نمایندگی از جانب فرانسه بانی شایسته این اقدام بزرگ بوده‌اید. شما قبل از به دست گرفتن رهبری سرنوشت این ملت بزرگ که از آغاز نقش مهمی در تاریخ جهان داشته است، به نحو درخشانی سیاست اقتصادی فرانسه را رهبری کرده‌اند.

من درود دوستانه ملت خود را برای شما به ارمغان آورده‌ام و از این اندیشه که چند روزی را در سرزمین میهمان‌دوست فرانسه که از هم اکنون اطمینان دارم آن را مرفه تر، مصمم تر و مطمئن تر از هر زمان دیگر نسبت به آینده اش خواهم یافت بسر می‌برم بسیار خوشوقت و مسرورم. من از جانب شهبانو برای سخنان محبت آمیزی که نسبت به ایشان بیان داشته‌اید از شما سپاسگزاری می‌کنم و برای آینده دوستی و همکاری کشورهای‌مان صمیمانه‌ترین آرزوهای خود را ابراز می‌دارم.

بی درنگ پس از ورود اعلیحضرتین به پاریس، نخستین دور گفتگوهای آریامهر شاهنشاه ایران و ژیسکار دستن انجام یافت که پیرامون جستارهای مورد علاقه دو کشور بود.

میهمانی شام رسمی به سرفرازی ورود اعلیحضرتین

شبانگاه اعلیحضرتین در میهمانی شام ژیسکار دستن و بانو که در کاخ باشکوه ورسای بر پا گردیده بود شرکت کردند. ژیسکار دستن بر سر میز شام سخنانی ابراز کرد و گفت:

شاهنشاها

علیاحضرتا

فرانسه امیدوار است بتواند ایران را در اجرای برنامه‌های عظیم نوسازی اقتصادی و اجتماعی کشور یاری دهد. ایران دست اندرکار کوششی عظیم برای بهره گیری مطلوب از منابع طبیعی خود است و ایران هم اکنون منافع ثروت خود را در میان مردم کشور تقسیم می‌کند. در زمینه اقتصادی راه برای همکاری بسیار گسترده دو کشور گشوده است و به ندرت می‌توان یک بخش صنعتی و یا اقتصادی را یافتکه ایران و فرانسه نتوانند در آن به طور مشترک همکاری کنند. هم اکنون ۳۰۰۰ دانشجوی ایرانی در دانشگاه‌های فرانسه تحصیل می‌کنند و نیز قرار است که با همکاری فرانسه دانشگاه ابوعلی سینا در همدان ساخته شود.

در بخش اقتصادی نیز این گونه همکاری‌ها را می‌توان توسعه داد. از آنجا که ایران و فرانسه در مسیر حیاتی تعادل جهانی قرار دارند و از دوستداران و علاقمندان به استقلال ملی به شمار می‌آیند با احساس مسولیت، در اندیشه چاره یابی برای بحران‌های توسعه منابع انرژی و سیستم پولی بین المللی می‌باشند.

در پایان ژیسکار دستن به تشابه سیاست خارجی دو کشور اشاره کرد و در پایان سخنان خود از فعالیت‌های شهبانو در زمینه توسعه اجتماعی ایران و پیشرفت زنان کشور و نیز فعالیت‌های فرهنگی معظم لها ستایش کرد.

شاهنشاه آریامهر در پاسخ سخنان ژیسکار دستن بر سر میز شام فرمودند:

حضرت رئیس جمهوری

صمیمانه از سخنان دوستانه شما سپاسگزارم. شما به حق از ارزش دوستی و احترام عمیق و کهن ایران نسبت به کشور و ملت فرانسه یاد کردید. از تاریخ مبادله اولین نامه‌ای سیاسی بین دربار ایران و فرانسه، نزدیک به هفتصد سال می‌گذرد. طی این قرون علیرغم دگرگونی‌های سیاسی بسیار، هرگز فرانسه و ایران چه از نظر سیاسی و چه از نظر نظامی رویاروی یکدیگر قرار نگرفته‌اند و هیچ اختلاف و سوء تفاهمی آسمان روابط ما را تیره نساخته است، برعکس، نشانه‌های توافق‌های عمیق دو کشور بر اساس منافع مشترک، آگاهی مشترک در مورد نقش ترقیخواهانه دو کشور و بکار گرفتن نبوغ ملی در خدمت تمدن و فرهنگ جهانی، همواره نمایان بوده است.

چه بسا شکفتگی‌های روحی، فکری و هنری که در طی قرون، راه دو ملت را تعیین کرده‌اند.

اجتماع امشب ما در قصر ورسای مرا بر آن می‌دارد یادآوری کنم که این شاهکار معماری فرانسه تقریباً همزمان با خلق یکی از عجایب هنر جهان، یعنی شهر اصفهان با قصرها و مساجد و میدان معروفش ساخته است.

بدین ترتیب دو کشور ایران و فرانسه، که وارث دوستی کهن و تلاش‌های ترقیخواهانه مشترکند اکنون در راه یک همکاری دوجانبه و بیش از پیش مفید و گسترده گام می‌نهند. این همکاری نتیجه عادی تشابه نقطه نظرهای دو کشور چه در زمینه بین‌المللی و چه در اتخاذ یک سیاست مستقل ملی است.

همانطور که حضرت رئیس جمهوری یادآور شدند این روح یگانگی و تفاهم در ماه فوریه گذشته به تنظیم پروتکلی در زمینه همکاری‌های وسیع فنی و اقتصادی بین ایران و فرانسه منتهی شد. این پروتکل مزین به امضائی است که اکنون مهمترین امضاء فرانسه است و من این را برای تحقق موضوعات پیش بینی شده در موافقتنامه به فال نیک می‌گیرم.

یک بار دیگر تأکید می‌کنم که این پروتکل یکی از مهمترین قراردادهای همکاری است که بین ایران و یک کشور خارجی امضاء شده است و شامل همکاری‌های فنی، علمی، کشاورزی، صنایع شیمی، پتروشیمی، استخراج گاز طبیعی و تولید انرژی هسته‌ای می‌شود. تا بحال چندین مورد سرمایه‌گذاری‌های مهم پیش بینی شده است، لیکن به عقیده من همکاری‌های بین دو کشور می‌تواند در آینده باز هم گسترش یابد.

دو کشور ایران و فرانسه در زمینه فرهنگی هم به توافق‌هایی رسیده‌اند و در سال ۱۹۷۳ قرارداد همکاری‌های فرهنگی و تأسیس یک دانشگاه فرانسوی زبان در همدان که به نام فیلسوف و عالم بزرگ ایرانی، ابن سینا نامیده خواهد شد به امضاء رسید.

از فرصت استفاده می‌کنم و در این جا یاد ژنرال دوگل، مرد بزرگی را که بانی این فکر و بنیانگذار دبیرستان رازی در تهران بود گرامی می‌دارم. بدین ترتیب ما در آینده سُنّت همکاری فرهنگی ایران و فرانسه را که در گذشته با تحصیل نسل‌های متعدد دانشجویان ایرانی در دانشگاه‌های فرانسوی آغاز شده بود ادامه خواهیم داد.

حضرت رئیس جمهوری

خوشوقتم که به شما به عنوان یک رهبر روشنفکر، شجاع، فعال که سرنوشت یکی از پیشرفته‌ترین ملل جهان را در دوره‌ای حساس به دست گرفته‌اید درود بفرستم. ما طی مذاکرات اخیر دو کشور به خصوصیات بارز شما به عنوان یک اقتصاددان و یک مدیر پی بردیم، و تحولات و حوادث سیاسی اخیر فرانسه به ما اجازه داد در وجود شما یک رهبر با دید اجتماعی وسیع و یک احیا کننده بیابیم. همین چند روز پیش شما از لزوم ارزشیابی مجدد و منصفانه تر روابط بین‌المللی سخن گفتید. این واقع بینی و عدالت خواهی شما شایان توجه است. من از صمیم قلب موفقیت شما را در به انجام رساندن وظیفه مهمی که به عهده گرفته‌اید و در به تحقق رساندن هدف‌های ترقیخواهانه‌ای که برای پیشرفت فرانسه در سر دارید آرزو می‌کنم. ایمان دارم که فرانسه به عنوان سرزمینی ممتاز از نظر روحی و فرهنگی، به نقش خود در جهان واقف است و می‌داند که نقش وی تنها کمک به پیشرفت‌های فنی و رفاه مادی اجتماع نیست، بلکه همچنین وظیفه حفظ ارزش‌های جاویدان روحی و اخلاقی را که بدون آن‌ها پیشرفت‌های مادی قادر به تأمین سعادت بشر نیستند به عهده دارد. مشابه همین اصول، تعیین کننده زندگی اجتماعی و اقتصادی و سیاست بین‌المللی ایران است و من می‌دانم که با چنین روحیه‌ای ما می‌توانیم در کنار هم راه گذشته را دنبال کنیم.

در پایان سلامت شما حضرت رئیس جمهوری و سلامت بانو ژیسکاردستن و ترقی و پیشرفت کشور و ملت دوست مان فرانسه و گسترش همکاری‌های وسیع دو کشور و همکاری برای صلح و تفاهم جهانی را آرزو دارم.

=

شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو در روز سه شنبه ۴ تیر ماه به انجمن شهر پاریس رفتند. در این آیین رییس انجمن شهر پاریس احترام و مهر اهالی شهر را به پیشگاه اعلیحضرتین فراداشت و با خوش آمد گویی به شهبانو گفت که از این که دانشجوی پیشین این شهر را دوباره می‌بینند، شادمانند. شاهنشاه آریامهر نیز در بیاناتی که ایراد فرمودند گفتند که از اینکه دوباره خود را در پاریس می‌بینند شادمان هستند و این نه به خاطر زیبایی اعبتار یا تاریخ این شهر است، بلکه پاریس یکی از شهرهای بزرگ اروپاست که آثاری از ایران را در خود دارد.

علیاحضرت شهبانو از آکادمی هنرهای زیبای فرانسه بازدید کردند. در آیینی علیاحضرت شهبانو هموندی « آکادمی هنرهای زیبای فرانسه » را پذیرفتند. آنگاه علیاحضرت شهبانو از ژرژ پمپیدو پرزیدنت فقید فرانسه ستایش کردند و گفتند: پمپیدو رهبری بزرگ بود و با برخورداری از دلیری زیاد و فرهنگی بی همانند. پرزیدنت فقید فرانسه در عین اینکه به سنت‌ها ارج می‌نهاد، دوستدار ابتکار و نوآوری نیز بود. پممپیدو یک بار در سخنرانی مهمی گفت که گذشته را نگهبانی کنید و در تدارک آینده باشید. ... یکی از آخرین کارهای پرزیدنت فرانسه پمپیدو دستینه کردن قانون مربوط به عضویت معظم لها در آکادمی هنرهای زیبای فرانسه بود که چند روز پیش از درگذشت خود انجام داد. شهبانو سپس به روشن ساخت مسایل ایران پرداختند و فرمودند: تنها هدف توسعه باید تامین سعادت انسان از راه ایجاد بلوغ کامل روحی و اخلاقی باشد و ایران درست در همین راستا هدایت می‌شود. آنچه که ما در نظر داریم ایجاد کنیم، یک اجتماع نو و جدید است که در آن توجه به ارزش‌های فرهنگی و اخلاقی ضامن حیات معنوی هر ایرانی است و بی گمان هیچ نوع پیشرفتی جز با بهره مندی از این امکانات میسر نخواهد بود. علیاحضرت شهبانو سپس به روشن ساختن مسایل ویژه سیاست فرهنگی ایران پرداختند و گفتند: ارزش‌های عظیم سنت‌های ما همواره به ما امکان داده است تا آزادنه بدون اینکه هرگز خود را فراموش کنیم از فرهنگ بیگانه سود بجوییم. ما توانستیم به خوبی به فرهنگ چینی، هندی، یونانی، اسلامی، مغولی و سایرین رنگ ایرانی بدهیم و در عوض در هر یک از این فرهنگ‌ها اثرات زیادی از خود به جای گذاریم. هنرمندان، نویسندگان، نقاشان، مجسمه سازان، دکوراتورها و معماران ایرانی همواره در آثار خود از روح و سنت مسالمت جویانه ایرانی الهام گرفته‌اند، بدون اینکه روی گردان از اشکال نو و جدید باشند. ما به هنرمندان ایرانی امکان می‌دهیم تا با هر گونه پدیده جدید که در جاهای دیگر بوجود می‌آید آشنایی حاصل کنند و در عین حال ما آنها را تشویق می‌کنیم تا آثار گذشته خود را حفظ کنند. شهبانو با سپاسگزاری دوباره از عضویت شان در آکادمی فرموند بسیار خوشحالم اعلام دارم که استقبالی که در اینجا از من کردید شاهد زنده است که دو کشور و ملت ما را به یکدیگر پیوند می‌دهد.

میهمانی شام اعلیحضرتین به افتخار ژیسکاردستن و بانو

از سوی شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو میهمانی به افتخار پرزیدنت فرانسه و همسرشان در کاخ وزارت خارجه فرانسه برگزار شد. در این میهمانی پایوران و بزرگان فرانسوی و همراهان شاهنشاه آریامهر شرکت داشتند و با خوراک‌های ایرانی از میهمانان پذیرایی شد.

درپایان دیداررسمی شاهنشاه آریامهروعلیاحضرت شهبانو از فرانسه، اعلامیه مشترکی انتشار یافت و نظریات کامل سران دو کشوردر جهت رشته‌های دوستی و توسعه همکاری در زمینه‌های مختلف بنحو بارزی تأمین واستحکام بخشید و موافقتنامه‌هایی که بین دو کشور بامضاء رسید از هر جهت قابل تمجید می‌باشد. با اینکه سفر میمنت اثر شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو از کشور فرانسه اکنون پایان یافته است ولی هنوز بحث مطبوعات و رادیو تلویزیونهای جهان در باره این سفر تاریخی و استقبال گرم و بی شائبه‌ای که ملت و دولت فرانسه از اعلیحضرتین و همراهان نموده‌اند ادامه دارد. مصاحبه بسیار مهم شاهنشاه آریامهر با مخبر روزنامه لوموند فرانسه در سطح بین المللی بازتاب وسیعی داشته است و متن این مصاحبه بوسیله خبرگزاریهای مهم جهان و وسائل ارتباط جمعی کشورهای مختلف مورد بحث و تجزیه و تحلیل قرار ربته، زیرا این مصاحبه حاوی نکات پر اهمیت و مؤثری بود که راه پیشرفت و بهزیستی و تأمین حفظ صلح را پیش پای جامعه بشریت می‌گشاید بازگشت موکب مبارک شاهنشاه آریامهر را بخاک وطن صمیمانه تبریک و تهنیت عرض نموده از درگاه خداوند بزرگ مسئلت دارم که شاهنشاه ما را در پیشبرد هدفهای مقدس که همانا رفاه و آسایش بیشتر ملت ایران و رسیدن هرچه زودتر به مرزهای تمدن بزرگ و همچنین تأمین صلح جهانی است موفق و منصور بدارد

نیز نگاه کنید به

• مصاحبه اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر با خبرنگار روزنامه لوموند چاپ فرانسه ۱ تیر ماه ۱۳۵۳
• مصاحبه رادیو تلویزیونی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر با نمایندگان رسانه‌های همگانی فرانسه ۱ تیر ماه ۱۳۵۳
• بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ خوش‌آمد والری ژیسکار دستن پرزیدنت فرانسه در فرودگاه اورلی پاریس ۳ تیر ماه ۱۳۵۳
• بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ سخنان والری ژیسکار دستن پرزیدنت فرانسه میهمانی شام کاخ ورسای ۴ تیر ماه ۱۳۵۳
• بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ به سخنان رییس انجمن شهر پاریس ۴ تیر ماه ۱۳۵۳
• بیانات اعلیحضرت محمدرضا شاه پهلوی آریامهر در پاسخ رییس اتاق بازرگانی و صنایع پاریس میهمانی ناهار به سرفرازی اعلیحضرتین ۵ تیر ماه ۱۳۵۳
• مصاحبه رادیو تلویزیونی اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر با نمایندگان رسانه‌های همگانی فرانسه در کاخ ورسای پاریس ۶ تیر ماه ۱۳۵۳