برنامه عمرانی سوم/سال ۱۳۴۵

برنامه عمرانی سوم سال‌های ۱۳۴۱ تا مهر ماه ۱۳۴۳

درگاه محمدرضا شاه پهلوی قوانین برنامه‌های عمرانی کشور مصوب مجلس شورای ملی

برنامه عمرانی سوم/سال‌های ۱۳۴۳ تا ۱۳۴۵

درگاه انقلاب شاه و مردم

شاهنشاه آریامهر در آیین سلام نوروزی قدس نخعی وزیر دربار، لقمان ادهم رییس تشریفات، هویدا، آموزگار وزیر دارایی، آرام وزیر امورخارجه و خسروانی وزیر کار

۱ فروردین ماه ۱۳۴۵ شاهنشاه آریامهر در پیام نوروزی خود به ملت ایران فرمودند:

آغاز سال نو را به همه افراد ملت ایران تبریک می‌گویم و سعادت و شادکامی همگی را در این سال از درگاه خداوند متعال خواستارم.

اکنون که با شما صحبت می‌کنم، سالی تازه در تاریخ کهن این کشور آغاز شده‌است و تا چند لحظه دیگر نخستین اشعه خورشید نوروزی بر سراسر ایران پرتوافکن خواهدشد. من این تقارن را بیش از همیشه به فال نیک می‌گیرم و آن را مظهر افق روشن و امیدبخشی می‌شمارم که امروزه در برابر اجتماع ما قراردارد. ... سالی که گذشت برای کشور ما موفقیت‌های فراوانی چه از لحاظ ملی و چه از نظر بین‌المللی به همراه‌داشت و در همه رشته‌های سیاسی و اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی پیشرفتهای قاطع نصیب ما گردید. اکنون ما با یک نظم اجتماعی مترقی و یک اقتصاد سالم و با اعتمادی روزافزون به شخصیت و حاکمیت ملی خویش، رو به آینده‌ای درخشان رهسپاریم که تجدید افتخارات و عظمت گذشته را در بر خواهدداشت، و من یقین‌دارم که با خواست خداوند و با همت و ایمان ملت کهنسال، هر روز در این راه پیش‌تر خواهیم‌رفت. خداوند در این سال نو پشت و پناه همه شما باد.

۱ فروردین ماه ۱۳۴۵ آیین سلام نوروز در پیشگاه شاهنشاه آریامهر از ساعت هشت بامداد در کاخ گلستان برگزار شد. در این آیین هشت برنده جایزه‌های سلطنتی بهترین کتاب‌های سال به پیشگاه شاهنشاه باریافتند و از دست همایونی دریافت داشتند. اعلیحضرت در این آیین در پاسخ تهنیت رییس مجلس شورای ملی فرمودند:

وضع ما امروز به قدری محکم و خوب و آرام‌است که شاید خود ما آن اندازه که باید، متوجه آن نیستیم. البته نباید فراموش کنیم که وضع کنونی مملکت ما، بر انقلاب اجتماعی ششم بهمن متکی‌است و مجلس که خود زاییده این انقلاب است، باید همیشه هم‌گام و همراه با این اصول پیش‌برود و خوبی وضع و استحکام اوضاع باعث رخوت و محافظه‌کاری نشود. بدیهی‌است دوره عوام‌فریبی و بعضی اوقات ستون پنجم قرارگرفتن برای همیشه در مملکت ما سپری شده‌است و چنین دوره‌ای غیر قابل برگشت است. انشاءالله سال جدید، سال پربرکتی خواهدبود و خداوند متعال در این سال کماکان توجهات و عنایات خود را بر ما ارزانی خواهدداشت.

۲ فروردین ماه ۱۳۴۵ شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو و ولیعهد برای گذراندن چند روزی از نوروز رهسپار شمال کشور شدند. روز پسن شاهنشاه و شهبانو از کارهای عمرانی بابلسر بازدید فرمودند. شاهنشاه و شهبانو از شیلات بابلسر بازدید کردند و شجاع ملایری مدیر عامل شیلات ایران درباره ماهیگیری و ماهی‌های غضروفی خاویار گزارشی به آگاهی اعلیحضرتین رساند.

۵ فروردین ماه ۱۳۴۵ کمیته فنی هیات نمایندگی کویت برای دنبال کردن گفتگوهای پیرامون فلات قاره ایران و کویت وارد تهران شدند. با این که گفتگوهای میان دو کشور از سال ۱۹۶۰ میلادی برابر با سال ۱۳۳۹ خورشیدی آغاز شده است ولی گفتگوها به درازا کشید و دو کشور امیدوارند که پیمان تعیین مرزهای فلات قاره در اردیبهشت ماه دستینه شود.

۶ فروردین ماه ۱۳۴۵ کابل کشی نیروگاه « بختیار دشت » و لوله کشی فاضلاب شهر اسپهان به درازای ۲۷ کیلومتر آغاز شد. هم چنین نخستین کلنگ ساختمانی جای کارگذاشتن دیزل ژنراتور سه هزار کیلوواتی نیروگاه هزار جریب از سوی استاندار اسپهان بر زمین زده شد.

۷ فروردین ماه ۱۳۴۵ به فرمان شاهنشاه آریامهر سپاهیان دانش و آموزگاران روستاهای سراسر کشور در برابر رویدادها و بیماری از آغاز سال ۱۳۴۵ بیمه شدند.

۸ فروردین ماه ۱۳۴۵ ساعت ۱۰ بامداد دکتر منوچهر اقبال رییس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران با مستر ال - هارتلی رییس کمپانی نفت یونیون یکی از کمپانی‌های گروه نفتی « آتلانتیک » دیدار کرد. در این نشست چنین نهاده شد که شرکت ملی نفت ایران از راه مشارکت با گروه کمپانی‌های نفتی « آتلانتیک » کمپانی نفت « لاوان » را بنیاد نهند تا از منبع‌های بخش یک نفتی ایران در شاخاب پارس (خلیج فارس) بهره‌برداری نماید. شرکت نفت لاوان هم اکنون در شاخاب پارس در جایی به پهنه ۸٬۰۰۰ کیلومتر مربع سرگرم کند و کاو برای دست یافتن به نفت است.

۸ فروردین ۱۳۴۵ به آگاهی رسانده شد که در پایان ماه فروردین سهام کارخانه‌های دولتی از سوی بانک اعتبارات کشاورزی و تعاون روستایی ایران به فروش می‌رسد و بدین سان یک اصل دیگر از منشور انقلاب شاه و مردم به اجرا درمی‌آید. شرکت سهامی کارخانجات ایران زمینه را فراهم ساخته است و همه کارخانه‌هایی که از سوی دولت به فروش می‌رسد سوددهند و کارآ می‌باشند. در گام نخست ۱۲ کارخانه و در گام دوم ۱۵ کارخانه به فروش می‌رسد.

۸ فروردین ۱۳۴۵ بنا به درخواست سازمان جهانی بهداشت منطقه مدیترانه شرقی از وزارت بهداری ایران یک میلیون واکسن وبای التور به رایگان به کشور سودان داده شد. آموزشگاه بهیاری ۲۵ شهریور زاهدان در آیینی کار خود را آغاز کرد. ساختمان بخشداری لواسانات با بودن وزیر آبادانی و مسکن گشایش یافت.

۸ فروردین ماه ۱۳۴۵ پل « کال شور » در ۱۷۰ کیلومتری شاهرود در آیینی از سوی آقای اکبر فرماندار کل سمنان با بریدن نوار سه رنگ به نام نامی شاهنشاه گشایش یافت. این پل چندین دهکده را به یکدیگر پیوند می‌دهد. آمار و گزارش‌ها نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری دولت در راه‌سازی سبب آغاز و گرایش مردم به کارهای گسترده کشاورزی شده است.

۹ فروردین ماه ۱۳۴۵ ساختمان ۱۸ دستگاه خانه سازمانی محلات با هزینه‌ای بیش از ۱۲ میلیون ریال پایان یافت و به نام کوی « رضا پهلوی » نامگذاری شد. بهره‌برداری از کارخانه برق خمین در آیینی با بودن استاندار تهران آغاز گردید. با اجرای پیشنهاد نوین در شهرداری تهران مسولیت شهردار تهران و بودجه شهرداری میان شهرداران محلی در ۱۰ ناحیه شهرداری تهران بخش شد. پیوند تلفنی کاریر جیرفت - بم و جیرفت - تهران با بهره‌گیری از شاهراه مخابراتی پیمان مرکزی برقرار شد.

۱۰ فروردین ماه ۱۳۴۵ یک تابوت سفالین بسیار کهن به درازای ۱ متر و ۴۵ سانتیمتر و بلندای ۷۰ سانتیمتر و پهنای ۵۰ تا ۶۵ سانتیمتر به وزن ۵۰۰ کیلو در تپه‌ای در ۲۰۰ کیلومتری دهکده‌ای پیرامون بوکان به همراه دو گلدان بزرگ و کوچک و سرنیزه، تبر، آهن لوله، آهن پهن کوچک با نشانی شبیه صلیب و یک کارد پیدا شد که به اداره آموزش و پرورش بوکان واسپرده شد.

۱۰ فروردین ماه ۱۳۴۵ شوروی به آگاهی رساند که هرگز به استالینیسم باز نمی‌گردد.

۱۰ فروردین ماه ۱۳۴۵ نمایندگان گروه نفتی « تاید واتر » که از کمپانی‌های نفتی « اسکلی » ، « سوپریور » « سان ری دکس » ، « کرمکی » ، « سیتز سرویس » و « ریچفیلد » تشکیل شده است، با دکتر منوچهر اقبال رییس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران دیدار و گفتگو کردند. شرکت ملی نفت ایران از راه مشارکت به گروه کمپانی‌های نفتی تاید واتر کمپانی نفت فلات قاره ایران یا « ایروپکو » را بنیاد کرده است تا از بخشی از منابع نفتی بخش یک کشور در شاخاب پارس بهره‌برداری کند.

۱۴ فروردین ماه ۱۳۴۵ شاهنشاه آریامهر بامداد با هواپیمای ویژه ار بابل به تهران پرواز کردند و در فرودگاه مهرآباد با هواپیمای دیگر رهسپار مشهد شدند. در فرودگاه مشهد سپهبد باتمانقلیچ استاندار خراسان در پای پلکان خوش‌آمد گفت. آنگاه فرمانده ارتش دوم گزارش نظامی به آگاهی همایونی رساند در این هنگام سرود ملی ایران نواخته شد و شاهنشاه از برابر گارد احترام و سپس نمایندگان مردم مشهد و شهردار مشهد که از سوی مردم خوش‌آمد گفت گذشتند.شاهنشاه آریامهر پایگاه زلزله‌شناسی ژئو فیزیک دانشگاه مشهد را در آیینی با بودن استاندار خراسان، نمایندگان خراسان در مجلس شورای ملی، ژنرال‌های لشکر ۶ خراسان و دکتر کشی‌افشار رییس موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران و استادان دانشگاه مشهد گشودند ساعت ۱۷ شاهنشاه آریامهر به پهنه موسسه پلی کلینیک دانشگاه مشهد گام نهادند. در این هنگام سرود ملی ایران نواخته ش و وزیر آموزش و پرورش خوش‌آمد گفت و گزارش رسایی درباره پیشرفت‌های دانشگاهی و پلی کلینیک به آگاهی همایونی رساند و از شاهنشاه درخواست گشودن موسسه را نمود. در این هنگام شاهنشاه آریامهر در میان شور و هیجان باشندگان با بریدن نوار سه رنگ پلی کلینیک مشهد را گشودند و پس از بازدید رهسپار باشگاه ورزشی پهلوی مشهد شدند. با ورود شاهنشاه به باشگاه پهلوی سرود ملی ایران نواخته شد و سرهنگ مبین رییس باشگاه پهلوی پس از خوش‌آمدگویی گزارشی به آگاهی همایونی رسانید. ساعت ۱۹ و سی دقیقه شاهنشاه در آیین سان و رژه یکان‌های لشکر ۶ خراسان شرکت فرمودند و از ساختمان نوین استانداری خراسان و میدان ورزشی مشهد بازدید کردند. آنگاه بدون برنامه از پیش نهاده شاهنشاه آریامهر از یک کارخانه قند نوبنیاد « قند شیرین » در ۵ کیلومتری مشهد بازدید کردند.

۱۴ فروردین ماه ۱۳۴۵ دکتر منوچهر اقبال در آیین در تالار گردهم‌آیی کارکنان شرکت ملی نفت در آبادان مدال‌های کارمندان و کارگرانی را که بیش از ۳۰ سال در صنعت نفت ایران کارکرده‌اند به آنان پیشکش کرد. پس از آیین شرکت نفت، انجمن کلینیسین‌های آبادان با بودن دکتر منوچهر اقبال رییس هیات مدیره و مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران گشایش یافت.

۱۴ فروردین ماه ۱۳۴۵ شاهراه تهران - کرج راه بی همانندی که در آغاز عمران و آبادی سراسر کشور ساخته شد.

۱۴ فروردین ماه ۱۳۴۵ استاندار کرمان سعیدی فیروزآبادی در گفتگو با رسانه‌ها گفت: در سال ۱۳۴۴ برای استان کرمان بیش از ۱۲ میلیارد ریال بودجه ویژه شده است، که برای بهبود شهرها فراهم نمودن آب و برق، ساختن راه‌ها و دیگر برنامه‌های عمرانی و آبادی این استان هزینه خواهد شد. وی افزود که در سال ۱۳۴۴ نقشه برداری ۲۷۰ کیلومتر راه فرعی از راه مشیر، بافت، دلقارد و جیرفت به پایان رسیده که در سال ۱۳۴۵ ساخته خواهد شد. راه‌های فرعی ده زیار زرند، رفسنجان - نوق آماه بهره‌برداری هستند.

۱۵ فروردین ماه ۱۳۴۵ ساعت ۹ بامداد آیت الله کفایی به پیشگاه شاهنشاه آریامهر در کاخ ملک آباد مشهد باریافت. ساعت ۹ و ۴۵ دقیقه دکتر هدایتی وزیر آموزش و پرورش و دکتر اسماعیل بیگی رییس دانشگاه مشهد در کاخ ملک آباد به پیشگاه شاهنشاه باریافتند. شاهنشاه دستور فرمودند که زمین‌های آستان قدس که پیرامون دانشگاه مشهد قراردارد به دانشگاه مشهد واگذار شود. آنگاه شاهنشاه آریامهر بدون برنامه و آگاهی پیشین از بیمارستان لشکر ۶ مشهد بازدید کردند و به بالین بیماران رفتند. ساعت ۱۱ و ۱۰ دقیقه شاهنشاه به پادگان لشکر رفتند و از رژه یکان‌های لشکر زیر باران دیدن کردند. هم چینی یکان‌های پیاده، موتوری لشکر و یکان‌های ژاندارمری از برابر شاهنشاه رژه رفتند. در این روز شاهنشاه از دستگاه بزرگ رادار خراسان در جاده فرودگاه بازدید فرمودند. شاهنشاه با ترن سلطنتی رهسپار تهران شدند و با هواپیما به سوی شیراز پرواز کردند.

۱۵ فروردین ماه ۱۳۴۵ شاهنشاه آریامهر هفتاد هزار مترمربع زمین در شمال کشور را برای ساختن اردوگاه تابستانی کودکان پرورشگاه‌های جمعیت خیریه فرح پهلوی پیشکش کردند.

۱۵ فروردین ماه ۱۳۴۵ از سوی شهرداری تهران، پروژه « متروی تهران » آماده شد و برای تصویب به هیات دولت داده شد. سپس سازمان برنامه پیاده کردن ترن زیرزمینی تهران و فراهم ساختن بودجه آن را بررسی می‌کند.

۱۵ فروردین ماه ۱۳۴۵ پارک ولیعهد در نورآباد ممسنی از سوی پیرنیا استاندار فارس گشوده شد. به آگاهی رسانده شد که در روستاهای استان فارس ۲۴ دفتر پست ساخته می‌شود.

۱۶ فروردین ماه ۱۳۴۵ ساعت ۱۱ و ۳۵ دقیقه هواپیمای شاهنشاه در فرودگاه شیراز بر زمین نشست. از ساعت ۸ بامداد استاندار فارس فرمانده یکان‌های جنوب، اسداله علم رییس دانشگاه پهلوی، رییس‌های اداره‌های کشوری و لشکری، مدیران و خبرنگاران جراید، بانوان انجمن‌های گوناگون زنان، هموندان اتاق بازرگانی، اصناف و نمایندگان عشایر و مردم در فرودگاه شیراز چشم به راه ورود شاهنشاه بودند. بی‌درنگ پس از پیاده شدن اعلیحضرت استاندار فارس خوش‌آمد گفت و فرمانده یکان‌های جنوب گزارش نظامی را به آگاهی همایونی رسانید، آنگاه سرود شاهنشاهی نواخته شد و شاهنشاه از برابر گارد احترام گذشتند. مهندس خالقیان شهردار شیراز به نمایندگی از مردم شیراز ورود شاهنشاه را خوش‌آمد گفت. سپس شاهنشاه از فرودگاه رهسپار مرکز شهر شدند. در راستای فرودگاه به مرکز شهر هزاران تن از مردم شیراز شور و هیجان بی مانندی به شاهنشاه ابراز کردند. شاهنشاه به شاه چراغ رفتند و ناهار را در باغ ارم خوردند.

۱۶ فروردین ماه ۱۳۴۵ سمینار بین‌المللی آموزشی مبارزه با قاچاق مواد مخدر به ابتکار سازمان ملل متحد در دانشگاه تهران با سخنان دکتر شاهقلی وزیر بهداری گشایش یافت. شرکت‌کنندگان در این روز به آرامگاه اعلیحضرت همایون رضا شاه بزرگ رفتند و با نهادن تاج گل به بنیادگذار ایران نوین ادای احترام کردند. این سمینار روز پنجشنبه ۲۵ فروردین ماه پایان می‌یابد.

۱۶ فروردین ماه ۱۳۴۵ یک مدار تلفنی دیگر از شاهراه مخابراتی سازمان پیمان مرکزی میان تهران - کرمانشاه به راه افتاد و بدین سان شمار مدارهای تلفنی کرمانشاه به پنج کانال افزایش یافت. کمیته نظامی پیمان سنتو یا پیمان مرکزی که از ۱۶ فروردین ماه در باشگاه افسران برگزار شده بود، پس از گفتگو درباره پیشنهاد پدافند منطقه‌ای پیمان مرکزی در زمین و هوا ودریا و هماهنگی با پیمان ناتو به کار خود پایان داد.

۱۷ فروردین ماه ۱۳۴۵ برای بررسی پیرامون بنیاد کارخانه ماشین سازی سنگین ۱۵ کارشناس شوروی وارد تهران شدند. از دیدگاه وزارت اقتصاد کارخانه بزرگ ماشین سازی که از بودجه داده شده از سوی شوروی در منطقه مرکزی ایران و شاید در اراک ساخته خواهدشد. وزیر اقتصاد و با « ایزاکوساکو » نخست وزیر ژاپن دیدار کرد و پیرامون پیوندهای اقتصادی دو کشور گفتگوهایی به انجام رسید.

۱۷ فروردین ماه ۱۳۴۵ دکتر صفا رییس دانشکده ادبیات به آگاهی رساند که در سال ۱۳۴۶ دانشکده روزنامه نگاری دایر خواهد شد و دانشجویان از راه کنکور سراسری و راه یافتن به دانشکده ادبیات برگزیده خواهند شد. هم اکنون موسسه روزنامه نگاری دانشگاه تهران زیر سرپرستی ابوالفضل مرعشی مدیر کل روابط عمومی دانشگاه تهران در جای پیشین دبیرخانه دانشگاه با شمار زیادی دانشجو برپاست.

۱۷ فروردین ماه ۱۳۴۵ به آگاهی رسید که انجمن حمایت سوختگان که چندی پیش زیر ریاست عالیه علیاحضرت شهبانو فرح پهلوی بنیاد شده بود در آستانه سال ۱۳۴۵ آغاز به کار می‌کند. این انجمن بر آن است برای درمان کسانی که در آتش‌سوزی‌ها زخمی و سوخته شده‌اند در تهران یک بیمارستان مدرن برپاکند. بدین روی برای جلوگیری از سرگردانی بیماران، علیاحضرت شهبانو فرح اندیشه بنیاد انجمن حمایت از سوختگان با شورای عالی و هیات موسسین را به انجام رساندند. ریاست عالیه جمعیت با علیاحضرت شهبانو و هیات موسسین: سرکار علیه بانو فریده دیبا، دکتر منوچهر اقبال، نبیل سمیعی، دکتر صالح، دکتر خوشبین، دکتر اصانلو، دکتر وکیلی مصداقی، دکتر منوچهریان می‌باشند. از سوی علیاحضرت شهبانو ۶٬۵۰۰۰۰۰ ریال به این انجمن پیشکش شد. بر پایه اساسنامه بنیادگذاری انجمن حمایت سوختگان همه جراحان پلاستیک کشور هموندی افتخاری این جمعیت را خواهند داشت و به رایگان جراحی پلاستیک آسیب دیدگان سوختگی را انجام می‌دهند.

۱۷ فروردین ماه ۱۳۴۵ شاهنشاه آریامهر از یکان‌های نظامی مرکز زرهی گردان‌های هوابرد مرکز پیاده لشکر فارس و بخش‌هایی از دانشگاه پهلوی بازدید کردند. در بازدید از دانشگاه پهلوی شاهنشاه به رییس دانشگاه و استادان و دانشجویان فرمودند:

ما به این جوانان تحصیلکرده برای نوسازی کشور که پایه اصلاحات اساسی آن ریخته شده است نیاز فراوان داریم، زیرا اینها هستند که با معلومات و تجریبیات و کارهای مثبت خود چه در هنگام تحصیل و چه پس از فراغت از تحصیل می‌توانند برای مملکت خویش که اینک در حال گذراندن دوران تحولی است، افرادی سودمند واقع شوند.

۱۸ فروردین ماه ۱۳۴۵ شاهنشاه آریامهر از شیراز رهسپار ممسنی شدند. شاهنشاه از فرودگاه تا یک کیلومتر را پیاده از میان مردم گذشتند و آنگاه با خودرو رهسپار پارک ولیعهد و کارخانه قند ممسنی شدند و از کارهای عمرانی کشاورزی و کارخانه قند ممسنی بازدید فرمودند. آنگاه اعلیحضرت از مزرعه نمونه دانشکده کشاورزی وابسته به دانشگاه پهلوی در « باجگاه » در ۱۵ کیلومتری شیراز بازدید کردند. شاهنشاه به شیراز بازگشتند و از بخش‌های گوناگون بیمارستان نمازی بازدید فرمودند. ۱۹ فروردین ماه شاهنشاه از شیراز با هواپیمایی که خود خلبانی آن را می‌نمودند در فرودگاه بندرعباس بر زمین نشستند در خیابان‌های بندرعباس هفده تاق نصرت باشکوه برپا شده بود و روستاییان با سازهای محلی در سراسر شهر پایکوبی و نغمه‌خوانی می کردندو در پاسخ به پرسش‌های شاهنشاه شهردار بندرعباس به آگاهی همایونی رسانید که بندرعباس بیش از ۵۰٬۰۰۰ تن جمعیت دارد و نزدیک به ۵۰ لیتر آب پالایش شده هر خانواده مصرف می‌کند. شاهنشاه فرمودند کم است و باید ترتیبی داده شود که آب دریا پالایش و نوشیدنی شود. که همان پایه پروژه شیرین کردن آب برای مردم جنوب ایران شد. روستاییان با پوشاک زیبای محلی با نواختن ساز و دهل آواز می‌خوانند و دست افشانی می‌کردند. شاهنشاه از پایگاه دریایی بندرعباس و بیمارستان و کوی افسران بازدید کردند. شاهنشاه ساعت ۱۴ و سی دقیقه راهی بندر بوشهر شدند. شاهنشاه از میان پیشبازکنندگان گذشتند و از آنان پرسش‌هایی فرمودند. در سراسر راه مردم با فریادهای « جاوید شاه » و ریختن گل در برابر خودروی همایونی چنان ابراز شور و هیجان به شاهنشاه خود نشان دادند که بی همانند بود. شاهنشاه کارهای عمرانی و آبادانی بندر بوشهر بازدید فرمودند و ساعت ۱۸ و سی دقیقه به شیراز بازگشتند. ۲۰ فروردین ماه سفر شاهنشاه به شیراز و جنوب کشور پایان یافت و شاهنشاه به تهران بازگشتند.

منبع

‎