فرمان اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر درباره اصل سیزدهم انقلاب شاه و ملت ۱۵ امرداد ماه ۱۳۵۴

انقلاب شاه و مردم

فرمان‌های محمدرضا شاه پهلوی آریامهر اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر

قوانین انقلاب شاه و مردم

فرمان اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر درباره اصل سیزدهم انقلاب شاه و ملت ۱۵ امرداد ماه ۱۳۵۴

جناب امیرعباس هویدا، نخست وزیر و دبیرکل حزب رستاخیز ملت ایران،

گسترش سریع صنایع مملکت، موضوع توزیع عادلانه‌تر درآمدها و مشارکت عموم مردم، به ویژه کارگران و کارمندان و کشاورزان و سایر افراد ملت ایران در واحدهای صنعتی و کشاورزی را در ثمرات نهضت عظیم اقتصادی و صنعتی کشور مورد توجه خاص ما قرار داد و به موجب فرمان مورخ چهارم اردیبهشت‌ماه ۱۳۵۴، ترتیب عرضه کردن سهام کارخانه‌ها را به مردم ابلاغ نمودیم.

از آنجایی که این تصمیم مانع برقراری و رشد هر گونه فئودالیسم صنعتی است و با اصول انقلاب شاه و ملت منطبق است، به موجب این فرمان امر گسترش مالکیت‌های صنعتی و تولیدی و عرضه کردن سهام کارخانه‌ها را به مردم به طریق فوق‌الذکر به عنوان اصل سیزدهم انقلاب خود اعلام و مقرر می‌داریم که دولت و حزب رستاخیز ملت ایران بر اساس ضوابطی که به تصویب رسیده، نسبت به اجرای این اصل اقدام نمایند.

۱۵ امرداد ۱۳۵۴

شاهنشاه آریامهر در روز ۱۵ امرداد ماه به پرسش‌هایی درباره اصول افزوده شده به اصول انقلاب شاه و ملت پاسخ دادند و فرمودند:

همانطور که قبلاً تذکر داده بودم، انقلاب ایران هیچوقت متوقف نمی‌شود. یا خود من اصولی را به آن اضافه خواهم کرد یا حاضر هستم که عقاید و نظریات مردم را در مورد بعضی از اصول، غیر از آن اصولی کلی که غیر قابل تغییر است، مثل منابع طبیعی که متعلق به عموم جامعه است یا قانون اصلاحات ارضی و غیره، بپذیرم و اصول انقلاب ایران را تغییر بدهیم که بهتر و بیشتر با منافع ملت ایران سازگار باشد. امروز در این روز سعید و بزرگ مذهبی، دو اصل را به اصول دوازده گانه انقلاب شاه و مردم اضافه کردیم. اصل سیزدهم، موضوع پخش سهام کارخانجات با همان درصدی که تعیین شده بود بین کارگران و کارمندان همان کارخانه و اضافات آن به سایر کارگران و کشاورزان در مرحله اول و بالاخره به عموم ملت ایران. بخصوص که ۹۹ درصد سهام کارخانجات دولتی بین کارگران و سایر طبقات ملت ایران تقسیم خواهد شد و این برای این است که ما انقلاب اصلاحات ارضی را انجام دادیم برای آنکه اصول فئودالیته ارضی و مالکیت زمین از بین می‌رود یک مملکتی که با سرعت ایران د ر حال صنعتی شدن می‌باشد، خطر این بود که عوض فئودالیسم ارضی، فئودالیسم صنعتی ایجاد شود که آن هم به این ترتیب بکلی از بین رفت و اگر این اصل سیزدهم انقلاب از اصل انقلاب ارضی مهم‌تر و عمیق‌تر نباشد، اقلاً مساوی با آن است.

اصل چهاردهم این است که در واقع باید قیمت حقیقی فرآورده‌های کشاورزی صنعتی و غیره معین بشود، سود عادلانه‌ای هم رویش کشیده شود. ایده‌آل این است که با یک واسطه که آن هم فروشگاه‌ها و تعاونی‌ها باشد، از دست تولیدکننده به دست مصرف کننده برسد اما تا موقعی که ما این تعاونی‌ها را نداشته باشیم و یک واسطه دیگر لازم است، به اضافه می‌شود دو واسطه و حدود و ثغور منفعت این افراد که در این میان از یک دست می‌گیرند و به دست دیگر می‌رسانند و در واقع خودشان تولید کننده نیستند، این باید روشن شود. کما اینکه در حدود یکماه پیش در روزنامه ایران خواندم که باغ‌دارهای کرج – و یا آن حدود- می‌گفتند که مثلاً ما یکی از میوه‌ها را به کیلویی ۹ ریال می‌فروشیم ولی به دست خریدار و مصرف کننده ۱۰۰ ریال می‌رسد. این ده برابر قیمت این ماده کشاورزی به کجاها رفته؟ این اجحافات را من اسمش را گذاشته‌ام و می‌گذارم استثمار فرد از افراد و به همین جهت اصول چهاردهم انقلاب ما تعیین قیمت‌های صحیح و مبارزه با گران‌فروشی و جلوگیری استثمار فرد از افراد است. همانطوری که درباره استثمار زارع بوسیله مالک و همانطوری که جلوی احیاناً ایجاد فئودالیسم صنعتی را گرفته‌ایم جلوی استثمار فرد از افراد را خواهیم گرفت. این است که این دو اصل به اصول دوازده گانه انقلاب ایران اضافه شده است و چون جزو اصول انقلاب شد پس خود بخود مرامنامه حزب رستاخیز ملت ایران قرار خواهد گرفت و یک سیاست دائمی و بی‌امان و پایدار مملکت ایران خواهد بود. شاهنشاه سپس اوامری را که به اتاق اصناف و نمایندگان انجمن شهر صادر فرموده‌اند تشریح کردند و فرمودند: اگر صاحب مغازه‌ای یا فروشنده‌ای خبطی می‌کند باید تنبیه شود ولی جنسی که در مغازه است به همان طریق رساندن جنس به آن مغازه و عرضه‌اش به مردم نباید متوقف بشود برای اینکه کمبودی در ارائه جنس به بازار مصرف پیدا نشود و این وزارت بازرگانی و اتاق اصناف و انجمن‌های محلی باید با هم یک فکری بکنید که یک مغازه‌ای اگر بسته می‌شود و گران‌فروش باید تنبیه شود و نه اینکه عرضه آن کالا بوسیله آن مغازه هم متوقف بشود. بلکه عرضه آن کالا به توسط آن مغازه با قیمت‌های اعلام شده حتماً باید ادامه پیدا کند. شاهنشاه در مورد مشارکت مردم در امر گران‌فروشی فرمودند: چون عموم مردم ایران عضو حزب رستاخیز ملت ایران هستند در مصلحت خودشان هم هست که در این مبارزه با گران‌فروشی شرکت کنند. انتظار داریم که روز بروز بیشتر نسبت به این موضوع توجه بخرج بدهند و فکر نکنند اگر امروز جنس را گران‌تر خریدند فردا خودشان هم به دست مزدشان اضافه خواهند کرد. پس آنقدر موضوع مهم نیست. این اشتباه است، برای اینکه بعضی‌ها فقط حقوق بگیر هستند. آن‌ها که نمی‌توانند به حقوق خودشان اضافه بکنند و اگر اتفاقاً این فشار خیلی زیاد شد و دولت یا هر کارفرمایی مجبور شد برای تعدیل زندگی حقوق‌ها را بالا ببرد بالاخره به کجا خواهد رسید. اقتصاد سالم در این اصل نیست که مرتباً هر روز قیمت‌ها بالا برود و حقوق‌ها بالا برود و بلکه به این ترتیب بجایی می‌رسد که انفجارآمیز خواهد بود.