نمایش مبدأ برای نظامی (هفت پیکر)/چونکه خواننده خواند نامه تمام

{{سرصفحه
| عنوان = [[نظامی (هفت پیکر)]]
| مؤلف = نظامی
| قسمت =(چونکه خواننده خواند نامه تمام)
| قبلی =
|‌ بعدی =
| یادداشت =
}}
{{شعر}}
{{ب|چونکه خواننده خواند نامه تمام|جوش آتش برآمد از بهرام}}
{{ب|باز خود را به صد توانائی|داد چون زیرکان شکیبائی}}
{{ب|با چنان گرمیی نکرد شتاب|بعد از اندیشه باز داد جواب}}
{{ب|کانچه در نامه کاتبان راندند|گوش کردم چو نامه بر خواندند}}
{{ب|گرچه کاتب نبوده چابک دست|پند گوینده را عیاری هست}}
{{ب|آنچه بر گفته شد ز رای بلند|می‌پسندم که هست جای پسند}}
{{ب|من که در پیش من چه خاک و چه سیم|سر فرو ناورم به هفت اقلیم}}
{{ب|لیک ملکی که ماندم از پدران|عیب باشد که هست با دگران}}
{{ب|گر پدر دعوی خدائی کرد|من خدا دوستم خرد پرورد}}
{{ب|هست بسیار فرق در رگ و پوست|از خدا دوست تا خدائی دوست}}
{{ب|من به جرم نکرده معذورم|کز بزهکاری پدر دورم}}
{{ب|پدرم دیگر است و من دگرم|کان اگر سنگ بود من گهرم}}
{{ب|صبح روشن ز شب پدید آید|لعل صافی ز سنگ می‌زاید}}
{{ب|نتوان بر پدر گوائی داد|که خداتان از او رهائی داد}}
{{ب|گر بدی کرد چون به نیکی خفت|از پس مرده بد نباید گفت}}
{{ب|هرکجا عقل پیش رو باشد|بد بد گو ز بد شنو باشد}}
{{ب|هرکه او در سرشت بد گهرست|گفتنش بد شنیدنش بترست}}
{{ب|بگذرید از جنایت پدرم|بگذارید از آنچه بی‌خبرم}}
{{ب|من اگر چشم بدنگیرد راه|عذر خواهم از آنچ رفت گناه}}
{{ب|پیش از این گر چو غافلان خفتم|اینک اینک به ترک آن گفتم}}
{{ب|مقبلی را که بخت یار بود|خفتنش تا به وقت کار بود}}
{{ب|به که با خواب دیده نستیزد|خسبد اما به وقت برخیزد}}
{{ب|خواب من گرچه بود خوابی سخت|از سرم هم نبود خالی بخت}}
{{ب|کرد بیدار بختیم یاری|دادم از خواب سخت بیداری}}
{{ب|بعد ازین روی در بهی دارم|دل ز هر غفلتی تهی دارم}}
{{ب|نکنم بی‌خودی و خودکامی|چون شدم پخته کی کنم خامی}}
{{ب|مصلحان را نظر نواز شوم|مصلحت را به پیش باز شوم}}
{{ب|در خطای کسی نظر نکنم|طمع مال و قصد سر نکنم}}
{{ب|از گناه گذشته نارم یاد|با نمودار وقت باشم شاد}}
{{ب|باشما آن کنم که باید کرد|وز شما آن خورم که شاید خورد}}
{{ب|ناورم رخنه در خزینه کس|دل دشمن کنم هزینه و بس}}
{{ب|نیک رای از درم نباشد دور|بد و بد رای را کنم مهجور}}
{{ب|جز به نیکان نظر نیفروزم|از بدآموز بدنیاموزم}}
{{ب|دور دارم ز داوری آزرم|آن کنم کز خدای دارم شرم}}
{{ب|زن و فرزند و ملک و مال همه|بر من ایمن‌تر از شبان و رمه}}
{{ب|نان کس را به زور نگشایم|بلکه نانش به نان‌بر افزایم}}
{{ب|نبرد دیو آرزوم از راه|آرزو را گرو کنم به گناه}}
{{ب|ننمایم به چشم بیننده|آنچه نپسندد آفریننده}}
{{ب|چون شه این گفت ورایها شد راست|پیرتر موبد از میان برخاست}}
{{ب|گفت ما را تو از خداوندی|هم خرد بخش و هم خردمندی}}
{{ب|هرچه گفتی ز رای خوب سرشت|خردش بر نگین دل بنوشت}}
{{ب|سر تو زیبی که سروری همه را|سر شبان هم تو شایی این رمه را}}
{{ب|تاجداری سزای گوهر تست|تاج با ماست لیک بر سر تست}}
{{ب|زند گشتاسبی به جز تو که خواند|زنده‌دار کیان به جز تو که ماند}}
{{ب|زند گشتاسبی به جز تو که خواند|زنده‌دارکیان به جز تو که ماند}}
{{ب|تخمه بهمنی و دارائی|ازتو می‌پاید آشکارائی}}
{{ب|میوه نو توئی سیامک را|یادگار اردشیر بابک را}}
{{ب|تا کیومرث از سریر و کلاه|می‌رود نسبت تو شاه به شاه}}
{{ب|ملک با تو به اختیاری نیست|در جهان جز تو تاجداری نیست}}
{{ب|موبدان گر نوند و گر کهنند|همه از یک زبان در این سخنند}}
{{ب|لیک ما بندگان در این بندیم|که گرفتار عهد و سوگندیم}}
{{ب|با نشیننده‌ای که دارد تخت|دست عهدی شدست ما را سخت}}
{{ب|که نخواهیم تاج بی‌سر او|بر نتابیم چهره از در او}}
{{ب|حجتی باید استوار کنون|کارد آن عهد را ز عهده برون}}
{{ب|تا در آیین خود خجل نشویم|نشکند عهد و تنگدل نشویم}}
{{ب|شاه بهرام کاین جواب شنید|پاسخی دادشان چنانکه سزید}}
{{ب|گفت عذر از شما روا نبود|عاقل آن به که بی وفا نبود}}
{{ب|این مخالف که تخت گیر شماست|طفل من شد اگرچه پیر شماست}}
{{ب|تاجش از سر چنان به زیر آرم|که یکی موی ازو نیازارم}}
{{ب|گرچه موقوف نیست شاهی من|بر مدارا و عذر خواهی من}}
{{ب|شاهم و شاهزاده تا جمشید|ملک میراث من سیاه و سپید}}
{{ب|تاج و تخت آلتست و شاهی نه|آلتی خواه باش و خواهی نه}}
{{ب|هرکه شد تاجدار و تخت‌نشین|تاج او آسمان و تخت زمین}}
{{ب|تخت جمشید و تاج افریدون|هردو دایم نماند تا اکنون}}
{{ب|هرکرا مایه بود سر به فراخت|از پی خویش تاج و تختی ساخت}}
{{ب|من که بر تاج و تخت ره دانم|تیغ دارم به تیغ بستانم}}
{{ب|جای من گر گرفت غداری|عنکبوتی تنید بر غاری}}
{{ب|اژدهائی رسید بر در غار|وآنگه از عنکبوت خواهد بار؟}}
{{ب|مور کی جنس جبرئیل بود|پشه کی مرد پای پیل بود}}
{{ب|گور چندان زند ترانه دلیر|که ننالند سپید مهره شیر}}
{{ب|نزد خورشید خاصه برج حمل|این چنین صد چراغ را چه محل}}
{{ب|خر که با بالغان زبون گردد|چون به طفلان رسد حرون گردد}}
{{ب|من به سختی به خانه دگران|خانه من به دست خانه بران}}
{{ب|خورش خصم شهد یا شکر است|خورد من یا دلست یا جگر است}}
{{ب|تیغ و دشنه به از جگر خوردن|دشنه بر ناف و تیغ برگردن}}
{{ب|همه ملک عجم خزانه من|در عرب مانده خیلخانه من}}
{{ب|گاه منذر فرستدم خوانی|گاه نعمان فدا کند جانی}}
{{ب|نان دهانم بدین کله‌داری|نان خورانم بدان گنه کاری}}
{{ب|من چو شیر جوان ولایت گیر|جای من کی رسد به روبه پیر}}
{{ب|کی منم کی برد مخالف تاج|جز به کی‌زاده کی دهند خراج}}
{{ب|هست جای کیان سزای کیان|جز کیان را مباد جای کیان}}
{{ب|شاه مائیم و دیگران رهیند|ما پریم آن دیگر کسان تهیند}}
{{ب|شاه باید که لشگر انگیزد|از سواری چه گرد برخیزد}}
{{ب|می که پیر مغان ز دست نهاد|جز به پور مغان نشاید داد}}
{{ب|نیک دانید کان چه می‌گویم|راست کاری و راستی جویم}}
{{ب|لیک از راه نیک پیمانی|نز سر سرکشی و سلطانی}}
{{ب|آن کنم من که وفق رای شماست|رای من جستن رضای شماست}}
{{ب|وانکه گفتید حجتی باید|که بدو عهد بسته بگشاید}}
{{ب|حجت آنست کز میان دو شیر|بهره آنرا بود که هست دلیر}}
{{ب|بامدادان دو شیر غرنده|خورشی در شکم نیاکنده}}
{{ب|وحشی تیز چنگ خشم‌آلود|کز دم آتشین برآرد دود}}
{{ب|شیر دار آورد به میدانگاه|گرد بر گرد صف کشند سپاه}}
{{ب|تاج شاهان ز سر به زیر نهند|در میان دو شرزه شیر نهند}}
{{ب|هرکه تاج از دو شیر بستاند|خلقش آنروز تاجور داند}}
{{ب|چون سخن گفته شد به رفق و به راز|سخن دلفریب طبع نواز}}
{{ب|نامه را مهر خود نهاد بر او|شرح و بسطی تمام داد بر او}}
{{ب|به پرستندگان خویش سپرد|تا برندش چنانکه باید برد}}
{{ب|شه‌پرستان که مهر شه دیدند|وان سخنهای نغز بشنیدند}}
{{ب|بازگشتند سوی خانه خویش|صورت شاه نو نهاده به پیش}}
{{ب|گشته هریک ز مهربانی او|عاشق فر خسروانی او}}
{{ب|همه گفتند شاه بهرامست|که ملک گوهر و ملک نامست}}
{{ب|نتوان برخلاف او بودن|آفتابی به گل بر اندودن}}
{{ب|تند شیریست آن نبرده سوار|کاژدها را کند به تیر شکار}}
{{ب|چون شود تند شیر پنجه گشای|هیچکس پیش او ندارد پای}}
{{ب|بستاند سریر و تاج به زور|سروران را برد به پای ستور}}
{{ب|به که گرمی در او نیاموزیم|آتش کشته بر نیفروزیم}}
{{ب|قصه شیر و برگرفتن تاج|به چنین شرط نیست او محتاج}}
{{ب|لیکن این شیر حجتی است بزرگ|کاگهی ماندهد ز روبه و گرگ}}
{{ب|سوی درگه شدند جمله ز راه|باز گفتند شرط شاه به شاه}}
{{ب|نامه خواندند و حال بنمودند|یک سخن بر شنوده نفزودند}}
{{ب|پیر تخت آزمای تاج‌پرست|تاج بنهاد و زیر تخت نشست}}
{{ب|گفت ازان تاج و تخت بی‌زارم|که ازو جان به شیر بسپارم}}
{{ب|به که زنده شوم ز تخت به زیر|تا شوم کشته در میان دو شیر}}
{{ب|مرد زیرک کجا دلیر خورد|طعمه‌ای کز دهان شیر خورد}}
{{ب|وارث مملکت به تیغ و به جام|هیچکس نیست جز ملک بهرام}}
{{ب|وارث ملک را دهید سریر|صاحب افسر جوان بهست که پیر}}
{{ب|من ازین شغل درکشیدم دست|نیستم شاه لیک شاه‌پرست}}
{{ب|پاسخ آراستند ناموران|کای سر خسروان و تاج‌سران}}
{{ب|شرط ما با تو در خداوندی|نیست الا بدین خردمندی}}
{{ب|چون به فرمان ما شدی بر تخت|هم به فرمان ما رها کن رخت}}
{{ب|نیست بازی ز شیر بردن تاج|تا چه شب بازی آورد شب داج}}
{{ب|شرط او را به جای خویش آریم|شیر بندیم و تاج پیش آریم}}
{{ب|گر بترسد سریر عاج تراست|ور شود کشته نیز تاج تراست}}
{{ب|گر شود چیر و تاج بردارد|وز ولایت خراج بردارد}}
{{ب|در خور تخت و آفرین باشد|لیک هیهات اگر چنین باشد}}
{{ب|ختم قصه بر این شد آخر کار|کانچه شرطست نگذرد ز قرار}}
{{ب|روز فردا چو در شمار آید|شاه با شیر در شکار آید}}
{{پایان شعر}}