نمایش مبدأ برای ناصر خسرو (قصاید)/این تخت سخت گنبد گردان سرای ماست

{{سرصفحه
| عنوان = [[ناصر خسرو (قصاید)]]
| مؤلف = ناصر خسرو
| قسمت =(این تخت سخت گنبد گردان سرای ماست)
| قبلی =
|‌ بعدی =
| یادداشت =
}}
{{شعر}}
{{ب|این تخت سخت گنبد گردان سرای ماست|یا خود یکی بلند و بی‌آسایش آسیاست}}
{{ب|لا بل که هر کسیش به مقدار علم خویش|ایدون گمان برد که «خود این ساخته مراست»}}
{{ب|داناش گفت «معدن چون و چراست این»|نادانش گفت «نیست، که این معدن چراست»}}
{{ب|دانای فیلسوف چنین گفت ک«این جهان|ما را ز کردگار همی هدیه یا عطاست»}}
{{ب|چون فیلسوف رفت و عطا با خدای ماند|پیداست همچو روز که گفتار او خطاست}}
{{ب|بخشیده‌ی خدای ز تو کی جدا شود؟|آن کو جدا شود ز تو بخشیده‌های ماست}}
{{ب|از بهر جست و جوی ز کار جهان و خلق|گفتند گونه‌گون و دویدند چپ و راست}}
{{ب|آن گفت ک«این جهان نه فنا است و سرمدی است»|وین گفت ک«این خطاست، جهان را ز بن فناست»}}
{{ب|چون این و آن شدند و جهان ماند، مر تو را|او بر بقای خویش و فناهای ما گواست}}
{{ب|فانی به جان نه‌ای به تنی، ای حکیم، تو|جان را فنا به عقل محال است و نارواست}}
{{ب|بس چاشنی است این ز بقا و فنا تو را|کز فعل بر فنا و ز بنیاد بر بقاست}}
{{ب|باقی است چرخ کرده‌ی یزدان و، شخص تو|فانی است از انکه کرده‌ی این بی‌خرد رحاست}}
{{ب|بی دانش آمدی و در اینجا شناختی|کاین چیست وان چه باشد وان چون و این چراست}}
{{ب|چون و چرا نتیجه‌ی عقل است بی‌گمان|چون و چرا ز جانوران جز تو را کراست؟}}
{{ب|جز عقل چیست آنکه بدو نیک و بد زخلق|آن مستحق لعنت وین در خور ثناست}}
{{ب|قدر و بهای مرد نه از جسم و فربهی است|بل مردم از نکو سخن و عقل پر بهاست}}
{{ب|بر جانور بجمله سخن گوی جانور|زان است پادشا که برو عقل پادشاست}}
{{ب|چون تو خدای خر شدی از قوت خرد|پس عقل بهره‌ای ز خدای است قول راست}}
{{ب|بی هیچ علتی ز قضا عقل دادمان|زین روی نام عقل سوی اهل دین قضاست}}
{{ب|اینجا ز بهر آن ز خداییت بهره‌داد|کاین گوهر شریف مر آن هدیه را سزاست}}
{{ب|این است آن عطا که خدا کرد فیلسوف|آن فلسفه است و این ره و آثار انبیاست}}
{{ب|این عالم اژدهاست وز ایزد تو را خرد|پازهر زهر این قوی و منکر اژدهاست}}
{{ب|پازهر اژدهاست خرد سوی هوشیار|در خورد مکر نیست نه نیز از در دهاست}}
{{ب|هر چند رحمت است خرد بر تو از خدای|بر هر که بد کند به خرد هم خرد بلاست}}
{{ب|ملک و بقاست کام تو وین هر دو کام را|اندر دو عالم ای بخرد عقل کیمیاست}}
{{ب|گر تو به دست عقل اسیری خنک تو را|وای تو گر خردت به دست تو مبتلاست}}
{{ب|تخم وفاست عقل، به تو مبتلا شده‌است|گر مر تورا ز تخم وفا برگ و بر جفاست}}
{{ب|سوی وفاست روی خرد، چون جفا کنی|مر عقل را به سوی تو، ای پیر، پس قفاست}}
{{ب|عدل است و راستی همه آثار عقل پاک|عقل است آفتاب دل و عدل ازو ضیاست}}
{{ب|از عدل‌های عقل یکی شکر نعمت است|بخشنده‌ی خرد ز تو زیرا که شکر خواست}}
{{ب|از نیک صبر کرد نباید که کاهلی است|بر بد شتاب کرد نشاید که آن هواست}}
{{ب|شکر است آب نعمت و نعمت نهال او|با آب خوش نهال نگیرد هگرز کاست}}
{{ب|هر کس که بر هوای دل خویش تکیه کرد|تکیه مکن برو که هواجوی بر هواست}}
{{ب|آن گوی مر مرا که توانی ز من شنود|این پند مر تو را به ره راست بر عصاست}}
{{ب|عالم یکی خط است کشیده‌ی خدای حق|وان خط را میانه و آغاز و انتهاست}}
{{ب|دنیا ز بهر مردم و مردم ز بهر دین|چون خط دایره که بر انجامش ابتداست}}
{{ب|علم است کار جانت و عمل کار تن که دین|از علم وز عمل چو تن و جان تو دوتاست}}
{{ب|چون جان و تن دوتاست دو تخم است دینت را|یک تخم او ز خوف و دگر تخم او رجاست}}
{{ب|مرد خرد جدا نشد از خر مگر به دین|آن کن که مرد با خرد از خر بدو جداست}}
{{ب|کشت خدای نیست مگر کاهل علم و دین|جز کاین دو تن دگر همه خار و خس و گیاست}}
{{ب|پرهیز تخم و مایه‌ی دین است و زی خدای|پرهیزگار مردم دین‌دار و بی‌ریاست}}
{{ب|پرهیزگار کیست؟ کم آزار، اگر کسی|از خلق پارساست کم آزار پارساست}}
{{ب|لختی عنان بکش سپس این جهان متاز|زیرا که تاختن سپس این جهان عناست}}
{{ب|بر خاک فتنه چون بشدی؟ بر سما نگر|بر خاک نیست جای تو بل برتر از سماست}}
{{ب|گر ز آسمان به خاک تو خرسند گشته‌ای|همچون تو شوربخت به عالم دگر کجاست؟}}
{{ب|ترسم کز آرزو خردت را وبا رسد|زیرا که آرزو خرد خلق را وباست}}
{{ب|دردی است آرزو که به پرهیز به شود|پرهیز مرد را سوی دانا بهین دواست}}
{{ب|پند از کسی شنو که ندارد ز تو طمع|پندی که با طمع بود آن سر بسر هباست}}
{{ب|گیتی به بند طمع ببسته است خلق را|زین بند دور باش که نه بند بی‌وفاست}}
{{ب|از دست بند طمع جهان چون رهاندت|جز هوشیار مرد کز این بند خود رهاست؟}}
{{ب|بی‌توتیاست چشم تو گر بر دروغ و زرق|از مردم چشم درد تو را طمع توتیاست}}
{{ب|رفتند هم رهانت، بباید همیت رفت|انده مخور که جای سپنجیست بی‌نواست}}
{{ب|برگیر زاد و، زاد تو پرهیز و طاعت است|زین راه سر متاب که این راه اولیاست}}
{{ب|چون بی‌بقاست این سفری خانه اندرو|باکی مدار هیچ اگرت پشت بی‌قباست}}
{{ب|پرهیز کن به جان ز خرافات ناکسان|هر چند با خسان کنی اینجا نشست و خاست}}
{{ب|مزگت کلیسیا نشده‌است، ای پسر، هگرز|گرچه به شهر همبر مزگت کلیسیاست}}
{{ب|این است پند حجت وین است مغز دین|وارایش سخنش چو گشنیز و کرویاست}}
{{پایان شعر}}