نمایش مبدأ برای محتشم کاشانی (قصاید)/گرت هواست که دایم درین وسیع فضا

{{سرصفحه
| عنوان = [[محتشم کاشانی (قصاید)]]
| مؤلف = محتشم کاشانی
| قسمت =(گرت هواست که دایم درین وسیع فضا)
| قبلی =
|‌ بعدی =
| یادداشت =
}}
{{شعر}}
{{ب|گرت هواست که دایم درین وسیع فضا|بود قضا به رضایت بده رضا به قضا}}
{{ب|هوا بهر چه رضا ده شود مشو راضی|خدا بهر چه نه راضی بود مباش رضا}}
{{ب|مریض جهلی از آن کت هوس بود نشکیب|که جز غذای مضر نیست مرضی مرضا}}
{{ب|نشان رخصت عیشت نویسد ارشه دل|طلب نمای ز دستور عقل هم امضا}}
{{ب|بگرد مفسد مسری مرض مرو که مدام|مریض مهر الهیست را ده مرضا}}
{{ب|ز صولت صمدی باش همچو بید ز باد|مدام رعشه بر اندام و لرزه بر اعضا}}
{{ب|چو بی گمان اجلت می‌رسد تو آب کسی|رضا نجسته مخور بر امید استرضا}}
{{ب|مساز شعبده با آن که قدرتش هر شام|شکسته در کله چرخ بیضه‌ی بیضا}}
{{ب|چنان به خلق به آهستگی بزی که زند|فرشته بر تو برین بام چرخ کوس وفا}}
{{ب|ز شش جهت نکشی دردسر اگر نکشی|نفس مبند درین هفت گنبد مینا}}
{{ب|فراز قاف قناعت گر آشیان سازی|فروتنی نکشد پشه تو از عنقا}}
{{ب|مباش عاشق افراط و مایل تفریط|کزین دو خصلت بد خسروان شوند گدا}}
{{ب|نکوترین صور در معاشت از کم و بیش|توسطت که بخیرالامور اوسطها}}
{{ب|ولی ز خرج تو گر بحر و بر شود بهتر|که قطره‌ای ز کف ممسکت شود دریا}}
{{ب|گه سخا مکن ابرو ترش ز عادت کبر|تو چون حلاوه فروشی مباش سرکه نما}}
{{ب|اگر نهی قدمی بی‌رضا دوست بنه|هزار بار جبین بر زمین به استعفا}}
{{ب|به آب حلم بشو روی تابناک غضب|چو آتش تو نیاید به هیچ رو اطفا}}
{{ب|به هیچ خلوتی از روی راز خلق مشو|نقابکش که محال است در زمانه خلا}}
{{ب|به باغ روی کسی کز محرمات بود|چو محرمان مبر آهوی چشم را به چرا}}
{{ب|مگرد گرد عروس جهان به خاطر جمع|که او عقیم نما جادوئیست تفرقه‌زا}}
{{ب|به پای نفس جنون پیشه بند محکم نه|که این سرآمد دیوانه‌ایست سلسله خا}}
{{ب|نظر به پوش ز خوان طمع که مائده‌ایست|پر از گرسنه ربا طعمه‌های جوع فزا}}
{{ب|به دست صبر ز خالق نعیم باقی گیر|بخوان خلق بنانی مشو بنان آلا}}
{{ب|به نفس بانگ زنان آگهش کن ازو یلی|که کس بر آن نکند غیر بانک واویلا}}
{{ب|بگرد قلعه‌ی دین آن‌چنان حصاری بند|که عاجز آید از آن صد هزار قلعه گشا}}
{{ب|به تازیانه همت براق سان برسان|کمیت نفس به میدان عالم بالا}}
{{ب|برای عزم تو زین بسته‌اند بر فرسی|که هست غاشیه‌اش چرخ را کتف فرسا}}
{{ب|تو پای خود به رکابی رسان که چون مه نو|بود بنعل سمندت فرشته ناصیه سا}}
{{ب|فکن گذار به جایی که نعل اگر فکند|تکاور تو مکرر شود هلال سما}}
{{ب|گرت هواست ز شاخ بلند گل چیدن|مکش ز زیر قدم بوته‌های خار جفا}}
{{ب|دلیر باش که صبرآزمایی است غرض|تو را چو بر سر خوان بلا زنند صلا}}
{{ب|به درد کو مرض خود که درد چاربریست|به داغ سوزنشان و به زخم ریش دوا}}
{{ب|چو گیردت تب شهوت به نیش نهی بزن|رگ هوس که بود فصد ماحی حما}}
{{ب|بکوش کز چمن تن چو مرغ روح پرد|رسد ز سیر ریاض دگر به برگ و نوا}}
{{ب|ازین منازل اسفل چنان گذر که شود|نزول گاه تو این طرفه غرفه‌ی اعلا}}
{{ب|نه آن چنان که قدم زین سرا نهی چو برون|کنی سرای دگر را ز نوحه نوحه‌سرا}}
{{ب|متاز در عقب عیش دنیوی که هم اوست|برنده‌ی تو بسوی عقوبت عقبا}}
{{ب|چه حرص معصیت این که هیچ صید گنه|نمی‌شود ز کمند تعلق تو رها}}
{{ب|به مشرب تو چنان شربت حرام خوش است|که شرب آب به طبع مریض استسقا}}
{{ب|ز نشه‌های جزا غافلی و میسازی|مفرح گنه خویش را تمام اجزا}}
{{ب|فغان از آن که شود نشه‌ی بقا آخر|دمند بهر جزا صور نشه‌ی اخرا}}
{{ب|تو با بضاعتی از طاعت ریایی خویش|کزان کننده معاذالله ار رسد به سزا}}
{{ب|چنان خجل ز احد سر برآوری ز لحد|که بیشتر کنی از حشر دوزخ استدعا}}
{{ب|چو از عدم بوجود آمدی خطا پیشه|اگر به خطه اولا روی بود اولی}}
{{ب|نعوذبالله اگر خود ز بیشه امروز|کنند بهر تو آماده توشه‌ی فردا}}
{{ب|کلاه ترک به دست نصیحتت بر سر|چنان نهم که تو را یک سر است و صد سودا}}
{{ب|سر و کلاه عجب گر به باد بر ندهی|که چون حباب هوا در سری و سر به هوا}}
{{ب|ریای محضی و محض ریا و هر عملی|که بی‌ریاست به کیش تو باطل است و هبا}}
{{ب|اگر برابر مردم به طاعتی مشغول|نماز مغربت ار طول می‌کشد به عشا}}
{{ب|و گر نمی‌کنی از نقص دین نماز تمام|نگشته در ته پای تو گرم روی روا}}
{{ب|عبارت تو به شکل نخست بدشکلی است|پی فریب به رخ بسته به رقع زیبا}}
{{ب|به صورت دوم آن زشت روی بی‌شرم است|که خویش را کند از پرده افکنی رسوا}}
{{ب|به هیچ فعل دنی ننگرم ز افعالت|که نایدم به نظر دیگری از آن ادنا}}
{{ب|دو روز اگر ملک از آب و نان کند منعت|نه وعده‌ای ز عطا و نه مژده‌ای ز سخا}}
{{ب|نه آن خطر که اگر داد اکل و شرب دهی|به خلوتی که تو دانی از آن شود دانا}}
{{ب|ز بس که خوف بری از سیاست قروقش|ز بس کزو بودت بیم در خلا و ملا}}
{{ب|به آب لب نکنی تر زتاب اگر سوزی|بنان بنان ننهی گر شوی ز ضعف دوتا}}
{{ب|ولی ز فعلی اگر آفریدگار ملوک|دهد به منع تو فرمان به وعده‌های عطا}}
{{ب|تو را ز دست نیامد که در شب دیجور|به حیله جنبش موئی ازو کنی اخفا}}
{{ب|ز شیشه‌های هوس از شراب کم حذری|ز بس که پر بودت کاسه‌ی سر شیدا}}
{{ب|چنان قروق شکن او شوی که پای نهد|به سبزه پدر خویش طفل ناپروا}}
{{ب|چنین شعاری و اسلام شرم دار ای نفس|اگر رسی به جزا وای بر تو روز جزا}}
{{ب|دگر به بزم شه اندر سلوک خویش نگر|ببین که طاعت او می‌کنی چگونه ادا}}
{{ب|که موی بر بدنت از ادب نمی‌جنبد|مگر بر رعشه ز خوف وی وز فرط حیا}}
{{ب|به صد هزار تعشق به جای می‌آری|هزار حکم اگر بر تو می‌کند اجرا}}
{{ب|چو برگ بید زبانت ز بیم می‌لرزد|به عرض حاجتی از خود چو میشوی گویا}}
{{ب|به آن شهی که شهان آفریدگان ویند|چو در نماز سخن می‌کنی صباح و مسا}}
{{ب|ببین که صد یک آن بیم هست در دل تو|به آن ادب نفسی می‌شوی نفس پیما}}
{{ب|به خویش هست گمانت که هرگز آن خدمت|ملول ناشده آورده‌ای تمام به جا}}
{{ب|اگر بساط ریایی نبوده گسترده|ز سرعتت متمیز شدست دست از پا}}
{{ب|از بن شعار تو صد ره صنم پرستی به|که با ملک به خلوصی و با خدا به ریا}}
{{ب|روایت است که عبدالله مبارک داشت|هوای سرو قدی از بتان مه سیما}}
{{ب|شبی که بود چنان برف از آسمان باران|که بر عباد پس از توبه‌ی رحمت مولا}}
{{ب|شبی که استره آبدار سرما بود|به دست باد ز رخسار مرد موی ربا}}
{{ب|به پای منظر وی آنقدر به پای استاد|که شد بلند ز هر سو ندای حی علی}}
{{ب|گمان به بانگ عشا برده بود تا در دید|رسانده بود به عیوق شاه صبح لوا}}
{{ب|ز جان غریو برآورد و بانگ زد بر نفس|که ای ز بوالهوسی ننگ کافر و ترسا}}
{{ب|گر از شبی دو نفس می‌کنی به طاعت صرف|نمی‌شوی نفس نفس را سکون فرما}}
{{ب|هلاک سوره کوچکتری که زود ترک|ز امر حق بگریزی چو مجرم از ایذا}}
{{ب|ور آیدت به زبان سوره قریب به طول|به آن رسد که کنی از ملال جبه قبا}}
{{ب|ز شام تا سحر امشب برای بی‌خبری|ستاده‌ای نه ز سر باخبر نه از سرما}}
{{ب|عجب‌تر آن که شبی رفته و تو یک ساعت|خیال کرده‌ای از شغل عشق وسوسه‌زا}}
{{ب|به گفت این وره قبله‌ی حقیقی جست|نشان حسن ازل را به چشم سر جویا}}
{{ب|بسی نرفت که دیدند خفته در چمنش|مگس نموده بر او از جوانب استیلا}}
{{ب|گرفته ماری از اخلاص نرگسی به دهن|ز بس ملاحظه او را مگس پران ز قفا}}
{{ب|تو هم اگر به خود افتی ز کوی بوالهوسی|شوی رهی و کنی دامن مجاز رها}}
{{ب|تو هم به شهد حقیقت اگر لب آلایی|کند هوای مگس رانی تو بال هما}}
{{ب|در آخر سخن ای نطق بهره‌ای برسان|به آن بهار هوس زان نصیحت عظما}}
{{ب|الا یگانه جگرگوشه کز تو دارد و بس|فروغ نسل محقر چراغ دوده‌ی ما}}
{{ب|ایا نتیجه‌ی آمال کز برادر من|تو مانده‌ای به من اندر امل سرای بقا}}
{{ب|به نفس اگرچه خطایی که در نصایح تند|ز روی قصد تو بودی مخاطبش همه جا}}
{{ب|بیا که ختم نصیحت کنم به حرف دگر|به شرط آن که به سمع رضا کنی اصغا}}
{{ب|قدم نهاده‌ای اندر رهی که وادی امن|دروست منحصر اندر منازل اولا}}
{{ب|به قطع پانزدهم منزلی در آن وادی|که بر تو نیست گرفتی ز کج روی قطعا}}
{{ب|ز چار منزل دیگر چو بگذری و کنی|به باج خانه‌ی تکلیف خیمه‌ها برپا}}
{{ب|وزان تجارت کم مدت سبک مایه|اثر ز سود و زیان عمل شود پیدا}}
{{ب|پی حساب تو خواهند طرح کرد به حکم|محرران فصول عمل مفصل‌ها}}
{{ب|که گر خوری لب نانی بر آن شود مرقوم|و گر کشی دم آبی در آن بود مجرا}}
{{ب|غرض همین که چو فارغ شوی ز شغل و عمل|تو را به فاضل و باقی دهند اجر و جزا}}
{{ب|پس از تو گر عملی سر زند که به نشود|به فاضلت قلم کاتبان لسان فرسا}}
{{ب|نه به بود که ز باقی به قیدهای الیم|تن الم زده فرسایدت هلال آسا}}
{{ب|جزای بد عملی نیست تازیانه و چوب|که سوز آن بود امروز به شود فردا}}
{{ب|جزای بد عملی تابه ایست تابیده|تن تو ماهی آن تابه خالدا ابدا}}
{{ب|نه آنقدر ز مکافات می‌دهم بیمت|که بندی از رخ رحمت به یاس چشم رجا}}
{{ب|نه آنقدر دلت از عفو می‌کنم ایمن|که کم زند در طوف دل تو خوف خدا}}
{{ب|به صد ثواب ازو گر چه ایمنی غلط است|به صد هزار خطا ناامیدیست خطا}}
{{ب|کسی که سجده‌ی او نارواست در کیشش|هزار باره ازو حاجتش شده است روا}}
{{ب|تو کز سعادت اسلام بهره‌ای داری|عجب که تشنه روی از کنار بحر عطا}}
{{ب|گناه بنده‌ی نادم ز فعل نامرضی|اگر بزرگ‌تر از عالم است و مافیها}}
{{ب|فتد به معرض عفو غفور چون شوید|به آب توجه رخ معصیت کمای رضا}}
{{ب|ولی بدان که گناه و خطای توبه پذیر|ز غیر حق خدا خارج است و مستثنا}}
{{ب|چو یافت موعظه اتمام سعی کن که تمام|بیاد داری و آری تمام عمر به جا}}
{{ب|کشی هزار زیان گر یکی ازین سخنان|رود زیاد تو تا وقت رفتن از دنیا}}
{{ب|به قصد تزکیه نفست از نصیحت و پند|چو گشت خاتمه یاب این قصیده‌ی عزا}}
{{ب|به عهد کردم از آن ذکر دایمش تاریخ|که دایم این بودت ذکر در خلا و ملا}}
{{ب|دگر تو دانی و رایت که رایت فکرت|بلند شد به مناجات حی بی‌همتا}}
{{ب|بزرگوار خدایا که ذات بی‌چونت|که بسته عالمیان را زبان ز چون و چرا}}
{{ب|به کنز مخفیت آن شاهد نهفته جمال|که تا ابد نکند جلوه بر دل عرفا}}
{{ب|به اسم اعظمت آن گنج بی‌نشان که اگر|فتد به دست نهد غیر پا بکوی فنا}}
{{ب|به آن گروه که از انقیاد فرمانت|به جنس خاک نکردند از سجود ابا}}
{{ب|به انبیای اولوالعزم خاصه پاد شهی|که راند رخش عزیمت بر اوج او ادنا}}
{{ب|به اولیای ذوالحزم خاصه کراری|که بر تو نقد بقا می‌فشاند روز دغا}}
{{ب|بلابه لب لبیک گوی کعبه روان|به کعبه و عرفات و به مشعر و به منا}}
{{ب|به مجرمان پشیمان که از حیا سوزند|اگر کنند سر از بهر معذرت بالا}}
{{ب|به تائبان موفق که در رسند به عفو|ز گفت شان چو ظلمنا رسد به انفسنا}}
{{ب|به بیگناهی زندانیان شحنه‌ی عشق|به بی‌نشانی سرگشتگان دشت بلا}}
{{ب|به پاکدامنی عاشقان عصمت دوست|که جیب خاطرشان کم کشیده دست هوا}}
{{ب|به گریه‌های زمان غریو خیز وداع|که سنگ را اثر آن درآورد به بکا}}
{{ب|به آب چشم یتیمان چهره گرد آلود|که تاب دیدنشان ناورد دل خارا}}
{{ب|به بی‌زبانی طفلان مضطرب در مهد|که دردشان نپذیرد ز نطق بسته دوا}}
{{ب|به مادران جگرگوشه در نظر مرده|که از فلک گذرانند بانگ واولدا}}
{{ب|به آن کثیر عیالان بینوا که مدام|خیال بیع مصلی کنند و رهن ردا}}
{{ب|بسوز قافله مبتلا به غارت جان|که آهشان نگذارد گیاه در صحرا}}
{{ب|به درد پرد گیانی که دست حادثه‌شان|کشد ز هودج عصمت برون به ظلم و جفا}}
{{ب|به طول طاعت ترسندگان ز صبح نشور|که روی خواب نبینند در شب یلدا}}
{{ب|به غازیان مجاهد که در تکاور شوق|کنند جان خود از بهر نصرت تو فدا}}
{{ب|بهر چه نزد تو دارد نشان خیر و بهی|بهر که پیش تو از اهل عزتست و بها}}
{{ب|که چون لوای شفاعت نهی به دوش نبی|دوانی اهل گنه را به ظل آل عبا}}
{{ب|چنان کنی که شود محتشم طفیل همه|یکی ز سایه نشینان آن خجسته لوا}}
{{ب|که جرم کافر صد ساله می‌توان بخشید|به یک شفاعت او یا رسول اشفعنا}}
{{پایان شعر}}