نمایش مبدأ برای مثنوی معنوی/اختلاف کردن در چگونگی و شکل پیل

{{سرصفحه
| عنوان = [[دفتر سوم مثنوی]]
| مؤلف = مولوی
| قسمت =(اختلاف کردن در چگونگی و شکل پیل)
| قبلی =
|‌ بعدی =
| یادداشت =
}}
{{شعر}}
{{ب|پیل اندر خانه‌ی تاریک بود|عرضه را آورده بودندش هنود}}
{{ب|از برای دیدنش مردم بسی|اندر آن ظلمت همی‌شد هر کسی}}
{{ب|دیدنش با چشم چون ممکن نبود|اندر آن تاریکیش کف می‌بسود}}
{{ب|آن یکی را کف به خرطوم اوفتاد|گفت همچون ناودانست این نهاد}}
{{ب|آن یکی را دست بر گوشش رسید|آن برو چون بادبیزن شد پدید}}
{{ب|آن یکی را کف چو بر پایش بسود|گفت شکل پیل دیدم چون عمود}}
{{ب|آن یکی بر پشت او بنهاد دست|گفت خود این پیل چون تختی بدست}}
{{ب|همچنین هر یک به جزوی که رسید|فهم آن می‌کرد هر جا می‌شنید}}
{{ب|از نظرگه گفتشان شد مختلف|آن یکی دالش لقب داد این الف}}
{{ب|در کف هر کس اگر شمعی بدی|اختلاف از گفتشان بیرون شدی}}
{{ب|چشم حس همچون کف دستست و بس|نیست کف را بر همه‌ی او دست‌رس}}
{{ب|چشم دریا دیگرست و کف دگر|کف بهل وز دیده‌ی دریا نگر}}
{{ب|جنبش کفها ز دریا روز و شب|کف همی‌بینی و دریا نه عجب}}
{{ب|ما چو کشتیها بهم بر می‌زنیم|تیره‌چشمیم و در آب روشنیم}}
{{ب|ای تو در کشتی تن رفته به خواب|آب را دیدی نگر در آب آب}}
{{ب|آب را آبیست کو می‌راندش|روح را روحیست کو می‌خواندش}}
{{ب|موسی و عیسی کجا بد کفتاب|کشت موجودات را می‌داد آب}}
{{ب|آدم و حوا کجا بد آن زمان|که خدا افکند این زه در کمان}}
{{ب|این سخن هم ناقص است و ابترست|آن سخن که نیست ناقص آن سرست}}
{{ب|گر بگوید زان بلغزد پای تو|ور نگوید هیچ از آن ای وای تو}}
{{ب|ور بگوید در مثال صورتی|بر همان صورت بچفسی ای فتی}}
{{ب|بسته‌پایی چون گیا اندر زمین|سر بجنبانی ببادی بی‌یقین}}
{{ب|لیک پایت نیست تا نقلی کنی|یا مگر پا را ازین گل بر کنی}}
{{ب|چون کنی پا را حیاتت زین گلست|این حیاتت را روش بس مشکلست}}
{{ب|چون حیات از حق بگیری ای روی|پس شوی مستغنی از گل می‌روی}}
{{ب|شیر خواره چون ز دایه بسکلد|لوت‌خواره شد مرورا می‌هلد}}
{{ب|بسته‌ی شیر زمینی چون حبوب|جو فطام خویش از قوت القلوب}}
{{ب|حرف حکمت خور که شد نور ستیر|ای تو نور بی‌حجب را ناپذیر}}
{{ب|تا پذیرا گردی ای جان نور را|تا ببینی بی‌حجب مستور را}}
{{ب|چون ستاره سیر بر گردون کنی|بلک بی گردون سفر بی‌چون کنی}}
{{ب|آنچنان کز نیست در هست آمدی|هین بگو چون آمدی مست آمدی}}
{{ب|راههای آمدن یادت نماند|لیک رمزی بر تو بر خواهیم خواند}}
{{ب|هوش را بگذار وانگه هوش‌دار|گوش را بر بند وانگه گوش دار}}
{{ب|نه نگویم زانک خامی تو هنوز|در بهاری تو ندیدستی تموز}}
{{ب|این جهان همچون درختست ای کرام|ما برو چون میوه‌های نیم‌خام}}
{{ب|سخت گیرد خامها مر شاخ را|زانک در خامی نشاید کاخ را}}
{{ب|چون بپخت و گشت شیرین لب‌گزان|سست گیرد شاخها را بعد از آن}}
{{ب|چون از آن اقبال شیرین شد دهان|سرد شد بر آدمی ملک جهان}}
{{ب|سخت‌گیری و تعصب خامی است|تا جنینی کار خون‌آشامی است}}
{{ب|چیز دیگر ماند اما گفتنش|با تو روح القدس گوید بی منش}}
{{ب|نه تو گویی هم بگوش خویشتن|نه من ونه غیرمن ای هم تو من}}
{{ب|همچو آن وقتی که خواب اندر روی|تو ز پیش خود به پیش خود شوی}}
{{ب|بشنوی از خویش و پنداری فلان|با تو اندر خواب گفتست آن نهان}}
{{ب|تو یکی تو نیستی ای خوش رفیق|بلک گردونی ودریای عمیق}}
{{ب|آن تو زفتت که آن نهصدتوست|قلزمست وغرقه گاه صد توست}}
{{ب|خود چه جای حد بیداریست و خواب|دم مزن والله اعلم بالصواب}}
{{ب|دم مزن تا بشنوی از دم ز نان|آنچ نامد در زبان و در بیان}}
{{ب|دم مزن تا بشنوی زان آفتاب|آنچ نامد درکتاب و در خطاب}}
{{ب|دم مزن تا دم زند بهر تو روح|آشنا بگذار در کشتی نوح}}
{{ب|همچو کنعان کشنا می‌کرد او|که نخواهم کشتی نوح عدو}}
{{ب|هی بیا در کشتی بابا نشین|تا نگردی غرق طوفان ای مهین}}
{{ب|گفت نه من آشنا آموختم|من بجز شمع تو شمع افروختم}}
{{ب|هین مکن کین موج طوفان بلاست|دست و پا و آشنا امروز لاست}}
{{ب|باد قهرست و بلای شمع کش|جز که شمع حق نمی‌پاید خمش}}
{{ب|گفت نه رفتم برآن کوه بلند|عاصمست آن که مرا از هر گزند}}
{{ب|هین مکن که کوه کاهست این زمان|جز حبیب خویش را ندهد امان}}
{{ب|گفت من کی پند تو بشنوده‌ام|که طمع کردی که من زین دوده‌ام}}
{{ب|خوش نیامد گفت تو هرگز مرا|من بری‌ام از تو در هر دو سرا}}
{{ب|هین مکن بابا که روز ناز نیست|مر خدا را خویش وانباز نیست}}
{{ب|تا کنون کردی واین دم نازکیست|اندرین درگاه گیرا ناز کیست}}
{{ب|لم یلد لم یولدست او از قدم|نه پدر دارد نه فرزند و نه عم}}
{{ب|ناز فرزندان کجا خواهد کشید|ناز بابایان کجا خواهد شنید}}
{{ب|نیستم مولود پیراکم بناز|نیستم والد جوانا کم گراز}}
{{ب|نیستم شوهر نیم من شهوتی|ناز را بگذار اینجا ای ستی}}
{{ب|جز خضوع و بندگی و اضطرار|اندرین حضرت ندارد اعتبار}}
{{ب|گفت بابا سالها این گفته‌ای|باز می‌گویی بجهل آشفته‌ای}}
{{ب|چند ازینها گفته‌ای با هرکسی|تا جواب سرد بشنودی بسی}}
{{ب|این دم سرد تو در گوشم نرفت|خاصه اکنون که شدم دانا و زفت}}
{{ب|گفت بابا چه زیان دارد اگر|بشنوی یکبار تو پند پدر}}
{{ب|همچنین می‌گفت او پند لطیف|همچنان می‌گفت او دفع عنیف}}
{{ب|نه پدر از نصح کنعان سیر شد|نه دمی در گوش آن ادبیر شد}}
{{ب|اندرین گفتن بدند و موج تیز|بر سر کنعان زد وشد ریز ریز}}
{{ب|نوح گفت ای پادشاه بردبار|مر مرا خر مرد و سیلت برد بار}}
{{ب|وعده کردی مر مرا تو بارها|که بیابد اهلت از طوفان رها}}
{{ب|دل نهادم بر امیدت من سلیم|پس چرا بربود سیل از من گلیم}}
{{ب|گفت او از اهل و خویشانت نبود|خود ندیدی تو سپیدی او کبود}}
{{ب|چونک دندان تو کرمش در فتاد|نیست دندان بر کنش ای اوستاد}}
{{ب|تا که باقی تن نگردد زار ازو|گرچه بود آن تو شو بیزار ازو}}
{{ب|گفت بیزارم ز غیر ذات تو|غیر نبود آنک او شد مات تو}}
{{ب|تو همی دانی که چونم با تو من|بیست چندانم که با باران چمن}}
{{ب|زنده از تو شاد از تو عایلی|مغتذی بی واسطه و بی حایلی}}
{{ب|متصل نه منفصل نه ای کمال|بلک بی چون و چگونه و اعتلال}}
{{ب|ماهیانیم و تو دریای حیات|زنده‌ایم از لطفت ای نیکو صفات}}
{{ب|تو نگنجی در کنار فکرتی|نی به معلولی قرین چون علتی}}
{{ب|پیش ازین طوفان و بعد این مرا|تو مخاطب بوده‌ای در ماجرا}}
{{ب|با تو می‌گفتم نه با ایشان سخن|ای سخن‌بخش نو و آن کهن}}
{{ب|نه که عاشق روز و شب گوید سخن|گاه با اطلال و گاهی با دمن}}
{{ب|روی با اطلال کرده ظاهرا|او کرا می‌گوید آن مدحت کرا}}
{{ب|شکر طوفان را کنون بگماشتی|واسطه‌ی اطلال را بر داشتی}}
{{ب|زانک اطلال لیم و بد بدند|نه ندایی نه صدایی می‌زدند}}
{{ب|من چنان اطلال خواهم در خطاب|کز صدا چون کوه واگوید جواب}}
{{ب|تا مثنا بشنوم من نام تو|عاشقم برنام جان آرام تو}}
{{ب|هرنبی زان دوست دارد کوه را|تا مثنا بشنود نام ترا}}
{{ب|آن که پست مثال سنگ لاخ|موش را شاید نه ما را در مناخ}}
{{ب|من بگویم او نگردد یار من|بی صدا ماند دم گفتار من}}
{{ب|با زمین آن به که هموارش کنی|نیست همدم با قدم یارش کنی}}
{{ب|گفت ای نوح ار تو خواهی جمله را|حشر گردانم بر آرم از ثری}}
{{ب|بهر کنعانی دل تو نشکنم|لیکت از احوال آگه می‌کنم}}
{{ب|گفت نه نه راضیم که تو مرا|هم کنی غرقه اگر باید ترا}}
{{ب|هر زمانم غرقه می‌کن من خوشم|حکم تو جانست چون جان می‌کشم}}
{{ب|ننگرم کس را وگر هم بنگرم|او بهانه باشد و تو منظرم}}
{{ب|عاشق صنع توم در شکر و صبر|عاشق مصنوع کی باشم چو گبر}}
{{ب|عاشق صنع خدا با فر بود|عاشق مصنوع او کافر بود}}
{{پایان شعر}}