نمایش مبدأ برای شبستری (گلشن‌راز)/گذشته هفت و ده از هفتصد سال

{{سرصفحه
| عنوان = [[شبستری (گلشن‌راز)]]
| مؤلف = شبستری
| قسمت =(گذشته هفت و ده از هفتصد سال)
| قبلی =
|‌ بعدی =
| یادداشت =
}}
{{شعر}}
{{ب|گذشته هفت و ده از هفتصد سال|ز هجرت ناگهان در ماه شوال}}
{{ب|رسولی با هزاران لطف و احسان|رسید از خدمت اهل خراسان}}
{{ب|بزرگی کاندر آنجا هست مشهور|به انواع هنر چون چشمه‌ی هور}}
{{ب|جهان را سور و جان را نور اعنی|امام سالکان سید حسینی}}
{{ب|همه اهل خراسان از که و مه|در این عصر از همه گفتند او به}}
{{ب|نبشته نامه‌ای در باب معنی|فرستاده بر ارباب معنی}}
{{ب|در آنجا مشکلی چند از عبارت|ز مشکلهای اصحاب اشارت}}
{{ب|به نظم آورده و پرسیده یک یک|جهانی معنی اندر لفظ اندک}}
{{ب|ز اهل دانش و ارباب معنی|سالی دارم اندر باب معنی}}
{{ب|ز اسرار حقیقت مشکلی چند|بگویم در حضور هر خردمند}}
{{ب|نخست از فکر خویشم در تحیر|چه چیز است آنکه گویندش تفکر}}
{{ب|چه بود آغاز فکرت را نشانی|سرانجام تفکر را چه خوانی}}
{{ب|کدامین فکر ما را شرط راه است|چرا گه طاعت و گاهی گناه است}}
{{ب|که باشم من مرا از من خبر کن|چه معنی دارد اندر خود سفر کن}}
{{ب|مسافر چون بود رهرو کدام است|که را گویم که او مرد تمام است}}
{{ب|که شد بر سر وحدت واقف آخر|شناسای چه آمد عارف آخر}}
{{ب|اگر معروف و عارف ذات پاک است|چه سودا بر سر این مشت خاک است}}
{{ب|کدامین نقطه را جوش است انا الحق|چه گویی، هرزه بود آن یا محقق}}
{{ب|چرا مخلوق را گویند واصل|سلوک و سیر او چون گشت حاصل}}
{{ب|وصال ممکن و واجب به هم چیست|حدیث قرب و بعد و بیش و کم چیست}}
{{ب|چه بحر است آنکه علمش ساحل آمد|ز قعر او چه گوهر حاصل آمد}}
{{ب|صدف چون دارد آن معنی بیان کن|کجا زو موج آن دریا نشان کن}}
{{ب|چه جزو است آن که او از کل فزون است|طریق جستن آن جزو چون است}}
{{ب|قدیم و محدث از هم چون جدا شد|که این عالم شد آن دیگر خدا شد}}
{{ب|دو عالم ما سوی الله است بی‌شک|معین شد حقیقت بهر هر یک}}
{{ب|دویی ثابت شد آنگه این محال است|چه جای اتصال و انفصال است}}
{{ب|اگر عالم ندارد خود وجودی|خیالی گشت هر گفت و شنودی}}
{{ب|تو ثابت کن که این و آن چگونه است|وگرنه کار عالم باژگونه است}}
{{ب|چه خواهد مرد معنی زان عبارت|که دارد سوی چشم و لب اشارت}}
{{ب|چه جوید از سر زلف و خط و خال|کسی کاندر مقامات است و احوال}}
{{ب|شراب و شمع و شاهد را چه معنی است|خراباتی شدن آخر چه دعوی است}}
{{ب|بت و زنار و ترسایی در این کوی|همه کفر است ورنه چیست بر گوی}}
{{ب|چه می‌گویی گزاف این جمله گفتند|که در وی بیخ تحقیقی نهفتند}}
{{ب|محقق را مجازی کی بود کار|مدان گفتارشان جز مغز اسرار}}
{{ب|کسی کو حل کند این مشکلم را|نثار او کنم جان و دلم را}}
{{ب|رسول آن نامه را برخواند ناگاه|فتاد احوال او حالی در افواه}}
{{ب|در آن مجلس عزیزان جمله حاضر|بدین درویش هر یک گشته ناظر}}
{{ب|یکی کو بود مرد کاردیده|ز ما صد بار این معنی شنیده}}
{{ب|مرا گفتا جوابی گوی در دم|کز آنجا نفع گیرند اهل عالم}}
{{ب|بدو گفتم چه حاجت کین مسائل|نبشتم بارها اندر رسائل}}
{{ب|بلی گفتا ولی بر وفق مسول|ز تو منظوم می‌داریم مامول}}
{{ب|پس از الحاح ایشان کردم آغاز|جواب نامه در الفاظ ایجاز}}
{{ب|به یک لحظه میان جمع بسیار|بگفتم جمله را بی‌فکر و تکرار}}
{{ب|کنون از لطف و احسانی که دارند|ز من این خردگیها در گذارند}}
{{ب|همه دانند کین کس در همه عمر|نکرده هیچ قصد گفتن شعر}}
{{ب|بر آن طبعم اگر چه بود قادر|ولی گفتن نبود الا به نادر}}
{{ب|به نثر ارچه کتب بسیار می‌ساخت|به نظم مثنوی هرگز نپرداخت}}
{{ب|عروض و قافیه معنی نسنجد|به هر ظرفی درون معنی نگنجد}}
{{ب|معانی هرگز اندر حرف ناید|که بحر قلزم اندر ظرف ناید}}
{{ب|چو ما از حرف خود در تنگناییم|چرا چیزی دگر بر وی فزاییم}}
{{ب|نه فخر است این سخن کز باب شکر است|به نزد اهل دل تمهید عذر است}}
{{ب|مرا از شاعری خود عار ناید|که در صد قرن چون عطار ناید}}
{{ب|اگرچه زین نمط صد عالم اسرار|بود یک شمه از دکان عطار}}
{{ب|ولی این بر سبیل اتفاق است|نه چون دیو از فرشته استراق است}}
{{ب|علی الجمله جواب نامه در دم|نبشتم یک به یک نه بیش نه کم}}
{{ب|رسول آن نامه را بستد به اعزاز|وز آن راهی که آمد باز شد باز}}
{{ب|دگرباره عزیزی کار فرمای|مرا گفتا بر آن چیزی بیفزای}}
{{ب|همان معنی که گفتی در بیان آر|ز عین علم با عین عیان آر}}
{{ب|نمی‌دیدم در اوقات آن مجالی|که پردازم بدو از ذوق حالی}}
{{ب|که وصف آن به گفت و گو محال است|که صاحب حال داند کان چه حال است}}
{{ب|ولی بر وفق قول قائل دین|نکردم رد سال سائل دین}}
{{ب|پی آن تا شود روشن‌تر اسرار|درآمد طوطی طبعم به گفتار}}
{{ب|به عون و فضل و توفیق خداوند|بگفتم جمله را در ساعتی چند}}
{{ب|دل از حضرت چو نام نامه درخواست|جواب آمد به دل کین گلشن ماست}}
{{ب|چو حضرت کرد نام نامه گلشن|شود زان چشم دلها جمله روشن}}
{{پایان شعر}}