نمایش مبدأ برای سنایی غزنوی (قصاید)/ای خداوندان مال الاعتبار الاعتبار

{{سرصفحه
| عنوان = [[سنایی غزنوی (قصاید)]]
| مؤلف = سنایی غزنوی
| قسمت =(ای خداوندان مال الاعتبار الاعتبار)
| قبلی =
|‌ بعدی =
| یادداشت =
}}
{{شعر}}
{{ب|ای خداوندان مال الاعتبار الاعتبار|ای خداخوانان قال الاعتذار الاعتذار}}
{{ب|پیش از آن کاین جان عذر آور فرو میرد ز نطق|پیش از آن کاین چشم عبرت بین فرو ماند ز کار}}
{{ب|پند گیرید ای سیاهیتان گرفته جای پند|عذر آرید ای سپیدیتان دمیده بر عذار}}
{{ب|ای ضعیفان از سپیدی مویتان شد همچو شیر|وی ظریفان از سیاهی رویتان شد همچو قار}}
{{ب|پرده‌تان از چشم دل برداشت صبح رستخیز|پنبه تا از گوش بیرون کرد گشت روزگار}}
{{ب|تا کی از دارالغروری ساختن دارالسرور|تا کی از دارالفراری ساختن دارالقرار}}
{{ب|در فریب آباد گیتی چند باید داشت حرص|چشمتان چون چشم نرگس دست چون دست چنار}}
{{ب|این نه آن صحراست کانجا بی جسد بینند روح|این نه آن بابست کنجا بی خبر یابند بار}}
{{ب|از جهان نفس بگریزید تا در کوی عقل|آنچه غم بودست گردد مر شما را غمگسار}}
{{ب|در جهان شاهان بسی بودند کز گردون ملک|تیرشان پروین گسل بود و سنان جوزا فگار}}
{{ب|بنگرید اکنون بنات‌النعش وار از دست مرگ|نیزه‌هاشان شاخ شاخ و تیرهاشان پارپار}}
{{ب|می‌نبینید آن سفیهانی که ترکی کرده‌اند|همچو چشم تنگ ترکان گور ایشان تنگ و تار}}
{{ب|بنگرید آن جعدشان از خاک چون پشت کشف|بنگرید آن رویشان از چین چو پشت سوسمار}}
{{ب|سر به خاک آورد امروز آنکه افسر بود دی|تن به دوزخ برد امسال آنکه گردن بود پار}}
{{ب|ننگ ناید مر شما را زین سگان پر فساد|دل نگیرد مر شما را زین خزان بی‌فسار}}
{{ب|این یکی گه زین دین و کفر را زو رنگ و بوی|و آن دگر گه فخر ملک و ملک را زو ننگ و عار}}
{{ب|این یکی کافی ولیکن فاش را ز اعتقاد|و آن دگر شافی ولیکن فاش را ز اضطرار}}
{{ب|زین یکی ناصر عبادالله خلفی ترت و مرت|وز دگر حافظ بلادالله جهانی تار و مار}}
{{ب|پاسبانان تو اند این سگ پرستان همچو سگ|هست مرداران ایشان هم بدیشان واگذار}}
{{ب|زشت باشد نقش نفس خوب را از راه طبع|گریه کردن پیش مشتی سگ پرست و موشخوار}}
{{ب|اندرین زندان برین دندان زنان سگ صفت|روزکی چند ای ستمکش صبر کن دندان فشار}}
{{ب|تا ببینی روی آن مردم‌کشان چون زعفران|تا ببینی رنگ آن محنت‌کشان چون گل انار}}
{{ب|گرچه آدم سیرتان سگ صفت مستولیند|هم کنون بینی که از میدان دل عیاروار}}
{{ب|جوهر آدم برون تازد برآرد ناگهان|زین سگان آدمی کیمخت و خر مردم دمار}}
{{ب|گر مخالف خواهی ای مهدی در آ از آسمان|ور موافق خواهی ای دجال یک ره سر برآر}}
{{ب|یک طپانچه مرگ و زین مردارخواران یک جهان|یک صدای صور و زین فرعون طبعان صدهزار}}
{{ب|باش تا از صدمت صور سرافیلی شود|صورت خوبت نهان و سیرت زشت آشکار}}
{{ب|تا ببینی موری آن خس را که می‌دانی امیر|تا بینی گرگی آن سگ را که می‌خوانی عیار}}
{{ب|در تو حیوانی و روحانی و شیطانی درست|در شمار هر که باشی آن شوی روز شمار}}
{{ب|باش تا بر باد بینی خان رای و رای خان|باش تا در خاک بینی شر شور و شور شار}}
{{ب|تا ببینی یک به یک را کشته در شاهین عدل|شیر سیر و جاه چاه و شور سوز و مال مار}}
{{ب|ولله ار داری به جز بادی به دست ارمر ترا|جز به خاک پای مشتی خاکسارست افتخار}}
{{ب|کز برای خاک پاشی نازنینی را خدای|کرددر پیش ساستگاه قهرش سنگسار}}
{{ب|باش تا کل بینی آنها را که امروزند جزو|باش تا گل یابی آنها را که امروزند خار}}
{{ب|آن عزیزانی که آنجا گلبنان دولتند|تا نداریشان بدینجا خیره همچون خار خوار}}
{{ب|گلبنی کاکنون ترا هیزم نمود از جور دی|باش تا در جلوه‌ش آرد دست انصاف بهار}}
{{ب|ژنده‌پوشانی که آنجا زندگان حضرتند|تا نداری خوارشان از روی نخوت زینهار}}
{{ب|و آن سیاهی کز پی ناموس حق ناقوس زد|در عرب بواللیل بود اندر قیامت بونهار}}
{{ب|پرده‌دار عشق دان اسم ملامت بر فقیر|پاسبان در شناس آن تلخ آب اندر بحار}}
{{ب|ور بقا خواهی ز درویشان طلب زیرا که هست|بود درویشان قباهای بقا را پود و تار}}
{{ب|تا ورای نفس خویشی خویشتن کودک شمار|چون فرود طبع ماندی خویشتن غافل بدار}}
{{ب|کی شود ملک تو عالم تا تو باشی ملک او|کی بود اهل نثار آنکس که برچیند نثار}}
{{ب|هست دل یکتا مجویش در دو گیتی زان که نیست|در نه و در هشت و هفت و در شش و پنج و چهار}}
{{ب|نیست یک رنگی بزیر هفت چار از بهر آنک|ار گلست اینجای با خارست ور مل با خمار}}
{{ب|بهر بیشی راست اینجا کم زدن زیرا نکرد|زیر گردون قمر پس مانده را هرگز قمار}}
{{ب|در رجب خود روزه‌دار و «قل هوالله» خوان و پس|در صفر خوان «تبت» و در چارشنبه روزه‌دار}}
{{ب|چند ازین رمز و اشارت راه باید رفت راه|چند ازین رنگ و عبارت کار باید کرد کار}}
{{ب|همرهان با کوه‌هانان به حج رفتند و کرد|رسته از میقات و حرم و جسته از سعی و جمار}}
{{ب|تو هنوز از راه رعنایی ز بهر لاشه‌ای|گاه در نقش هویدی گاه در رنگ مهار}}
{{ب|چون به حکم اوست خواهی تاج خواهی پای بند|چون نشان اوست خواهی طیلسان خواهی غیار}}
{{ب|تا به جان این جهانی زنده چون دیو و ستور|گر چه پیری همچو دنیا خویشتن کودک شمار}}
{{ب|حرص و شهوت در تو بیدارند خوش خوش تو مخسب|چون پلنگی بر یمین داری و موشی بر یسار}}
{{ب|مال دادی لیک رویست و ریا اندر بنه|کشت کردی لیک خوکست و ملخ در کشت‌زار}}
{{ب|خشم را زیر آر در دنیا که در چشم صفت|سگ بود آنجا کسی کاینجا نباشد سگ سوار}}
{{ب|خشم و شهوت مار و طاووسند در ترکیب تو|نفس را آن پایمرد و دیو را این دست یار}}
{{ب|کی توانستی برون آورد آدم را ز خلد|گر نبودی راهبر ابلیس را طاووس و مار}}
{{ب|عور کرد از کسوت عار ار ز دوده‌ی آدمی|زان که اندر تخم آدم عاریت باشد عوار}}
{{ب|حلم و خرسندی در آب و گل طلب کت اصل ازوست|کی بود در باد خرسندی و در آتش وقار}}
{{ب|حلم خاک و قدر آتش جوی کب و باد راست|گرت رنگ و بوی بخشد پیله‌ور صد پیلوار}}
{{ب|تا تو اندر زیر بار حلق و جلقی چون ستور|پرده‌داران کی دهندت بار بر درگاه یار}}
{{ب|گرد خرسندی و بخشش گرد زیرا طمع و طبع|کودکان را خربزه گرمست و پیران را خیار}}
{{ب|راستکاری پیشه کن کاندر مصاف رستخیز|نیستند از خشم حق جز راست‌کاران رستگار}}
{{ب|تا به جان لهو و لغوی زنده اندر کوی دین|از قیامت قسم تو نقشست و از قرآن نگار}}
{{ب|حق همی گوید بده تا ده مکافاتت دهم|آن به حق ندهی و پس آسان بپاشی در شیار}}
{{ب|این نه شرط مومنی باشد که در ایمان تو|حق همی خاین نماید خاک و سرگین استوار}}
{{ب|گرد دین بهر صلاح دین به بی‌دینی متن|تخم دنیا در قرار تن به مکاری مکار}}
{{ب|ای بسا غبنا کت اندر حشر خواهد بود از آنک|هست ناقد بس بصیر و نقدها بس کم عیار}}
{{ب|سخت سخت آید همی بر جان ز راه اعتقاد|زشت زشت آید همی در دین ز راه اعتبار}}
{{ب|بر در ماتم سرای دین و چندین نای و نوش|در ره رعناسرای دیو و چندان کار و بار}}
{{ب|گرد خود گردی همی چون گرد مرکز دایره|ای پی اینی بسان خشک مغزان در دوار}}
{{ب|از نگارستان نقاش طبیعی برتر آی|تا رهی از ننگ جبر و طمطراق اختیار}}
{{ب|چون ز دقیانوس خود رستند هست اندر رقیم|به ز بیداری شما خواب جوانمردان غار}}
{{ب|بازدان تایید دین را آخر از تلقین دیو|بازدان روح‌القدس را آخر از حبر نصار}}
{{ب|عقل اگر خواهی که ناگه در عقیله‌ت نفکند|گوش گیرش در دبیرستان «الرحمان» در آر}}
{{ب|عقل بی‌شرع آن جهانی نور ندهد مر ترا|شرع باید عقل را همچون معصفر را شخار}}
{{ب|عقل جزوی کی تواند گشت بر قرآن محیط|عنکبوتی کی تواند کرد سیمرغی شکار}}
{{ب|گر چه پیوستست بس دورست جان از کالبد|ور چه نزدیکست بس دورست گوش از گوشوار}}
{{ب|پیشگاه دوست را شایی چو بر درگاه عشق|عافیت را سرنگون سار اندر آویزی بدار}}
{{ب|عاشقان را خدمت معشوق تشریفست و بر|عاقلان را طاعت معبود تکلیف‌ست و بار}}
{{ب|زخم تیغ حکم را چه مصطفا چه بوالحکم|ذوالفقار عشق را چه مرتضا چه ذوالخمار}}
{{ب|هر چه دشوارست بر تو هم ز باد و بود تست|ورنه عمر آسان گذارد مردم آسان گذار}}
{{ب|از درون جان برآمد نخوت و حقد و حسد|تا که از سیمرغ رستم گشت بر اسفندیار}}
{{ب|تا ندانی کوشش خود بخشش حق دان از آنک|در مصاف دین ز بود خود نگشتی دلفگار}}
{{ب|ورنه پیش ناوک اندازان غیرت کی بود|دست باف عنکبوتی زنده پیلی را حصار}}
{{ب|چند جویی بی حیاتی صحو و سکر و انبساط|چند جویی بی مماتی محو و شکر و افتقار}}
{{ب|جز به دستوری «قال الله» یا «قال الرسول»|ره مرو فرمان مده حاجت مگو حجت میار}}
{{ب|چار گوهر چارپایه‌ی عرش و شرع مصطفاست|صدق و علم و شرم و مردی کار این هر چار یار}}
{{ب|چار یار مصطفا را مقتدا دار و بدان|ملک او را هست نوبت پنج نوبت زن چهار}}
{{ب|پاس خود خود دار زیرا در بهار تر هوا|پاسبانت را تره کوکست و میوه کوکنار}}
{{ب|از زبان جاه جویان تا نداری طمع بر|وز دو دست نخل بندان تا نداری چشم بار}}
{{ب|کی توان آمد به راه حق ز راه جلق و حلق|درد باید حلق سوز و حلق دوز و حق گزار}}
{{ب|نی از آن دردی که رخ مجروح دارد چون ترنج|بل از آن دردی که دلها خون کند در بر چو نار}}
{{ب|نه چنان دردی که با جانان نگوید دردمند|بل از آن دردی که ناپرسا بگوید پیش یار}}
{{ب|بر چنین بالا مپر گستاخ کز مقراض لا|جبرئیل پر بریدست اندرین ره صد هزار}}
{{ب|هیزم دیگی که باشد شهپر روح‌القدس|خانه آرایان شیطانرا در آن مطبخ چه کار}}
{{ب|علم و دین در دست مشتی جاه جوی مال دوست|چون بدست مست و دیوانه‌ست دره و ذوالفقار}}
{{ب|زان که مشتی ناخلف هستند در خط خلاف|آب روی و باد ریش آتش دل و تن خاکسار}}
{{ب|کز برای نام داند مرد دنیا علم دین|وز برای دام دارد ناک ده مشک تتار}}
{{ب|ای نبوده جز گمان هرگز یقینت را مدد|وی نبوده جز حسد هرگز یمینت را یسار}}
{{ب|شاعران را از شمار راویان مشمر که هست|جای عیسی آسمان و جای طوطی شاخسار}}
{{ب|باد رنگین‌ست شعر و خاک رنگین‌ست زر|تو ز عشق این و آن چون آب و آتش بیقرار}}
{{ب|ز آنچنین بادی و خاکی چون سنایی بر سر آی|تا چنو در شهرها بی‌تاج باشی شهریار}}
{{ب|ورنه چون دیگر خسیسان زین خران عشوه خر|خاک رنگین می‌ستان و باد رنگین می‌سپار}}
{{ب|نی که بیمار حسد را با شره در قحط سال|گرش عیسی خوان نهد بر وی نباشد خوشگوار}}
{{ب|خاطر کژ را چه شعر من چه نظم ابلهی|کور عینین را چه نسناس و چه نقش قندهار}}
{{ب|نکته و نظم سنایی نزد نادان دان چنانک|پیش کر بر بط سرای و نزد کور آیینه دار}}
{{پایان شعر}}

[[رده:قصیده‌های سنایی غزنوی]]