نمایش مبدأ برای سعدی (قطعات)/یارب تو هر چه بهتر و نیکوترش بده

{{سرصفحه
| عنوان = [[سعدی (قطعات)]]
| مؤلف = سعدی
| قسمت =(یارب تو هر چه بهتر و نیکوترش بده)
| قبلی =
|‌ بعدی =
| یادداشت =
}}
{{ب|یارب تو هر چه بهتر و نیکوترش بده|این شهریار عادل و سالار سروران}}
{{ب|توفیق طاعتش ده و پرهیز معصیت|هرچ آن تو را پسند نیاید برو مران}}
{{ب|از شر نفس و فتنه‌ی خلقش نگاه دار|یارب به حق سیرت پاک پیمبران}}
{{ب|بعد از دعا نصیحت درویش بی‌غرض|نیکش بود که نیک تأمل کند در آن}}
{{ب|دانی که دیر زود به جای تو دیگری|حادث شود چنانکه تو بر جای دیگران}}
{{ب|بیدار باش و مصلحت اندیش و خیر کن|درویش دست گیر و خردمند پروران}}
{{ب|این خاک نیست گر به تأمل نظر کنی|چشمست و روی و قامت زیبای دلبران}}
{{ب|نوشیروان کجا شد و دارا و یزدگرد|گردان شاهنامه و خانان و قیصران}}
{{ب|بسیار کس برو بگذشتست روزگار|اکنون که بر تو می‌گذرد نیک بگذران}}
{{ب|جز نام نیک و بد چه شنیدی که بازماند|از دور ملک دادگران و ستمگران}}
{{ب|عدل اختیار کن که به عالم نبرده‌اند|بهتر ز نام نیک، بضاعت مسافران}}
{{ب|خواهی که مهتری و بزرگی به سر بری|خالی مباش یک نفس از حال کهتران}}
{{ب|دذنیا نیرزد آنکه پریشان کند دلی|گر مقبلی به گوش مکن قول مدبران}}
{{ب|این پنجروزه مهلت دنیا بهوش باش|تا دلشکسته‌ای نکند بر تو دل گران}}
{{ب|از من شنو نصیحت خالص که دیگری|چندین دلاوری نکند بر دلاوران}}
{{ب|نیک اختران نصیحت سعدی کنند گوش|گر بشنوی سبق بری از سعد اختران}}
{{ب|بادا همیشه بر سر عمرت کلاه بخت|در پیشت ایستاده کمر بسته چاکران}}
{{ب|تا آن زمان که پیکر ما هست بر فلک|خالی مباد مجلست از ماه پیکران}}
{{ب|پسران فلان سه بدبختند|که چهارم نزاد مادرشان}}
{{ب|این بدست آن بتر به نام ایزد|وان بتر تر که خاک بر سرشان}}
{{ب|خدایا فضل کن گنج قناعت|چو بخشیدی و دادی ملک ایمان}}
{{ب|گرم روزی نماید تا بمیرم|به از نان خوردن از دست لیمان}}
{{ب|گدایان بینی اندر روز محشر|به تخت ملک بر چون پادشاهان}}
{{ب|چنان نورانی از فر عبادت|که گویی آفتابانند و ماهان}}
{{ب|تو خود چون از خجالت سر برآری|که بر دوشت بود بار گناهان}}
{{ب|اگر دانی که بد کردی و بد رفت|بیا پیش از عقوبت عذرخواهان}}
{{ب|چو می‌دانستی افتادن به ناچار|نبایستی چنین بالا نشستن}}
{{ب|به پای خویش رفتن به نبودی|کز اسب افتادن و گردن شکستن؟}}
{{ب|صبر بر قسمت خدا کردن|به که حاجت به ناسزا بردن}}
{{ب|تشنه بر خاک گرم مردن به|کاب سقای بی‌صفا خوردن}}
{{ب|هر بد که به خود نمی‌پسندی|با کس مکن ای برادر من}}
{{ب|گر مادر خویش دوست داری|دشنام مده به مادر من}}
{{ب|هان ای نهاده تیر جفا در کمان حکم|اندیشه کن ز ناوک دلدوز در کمین}}
{{ب|گر تیر تو ز جوشن فولاد بگذرد|پیکان آه بگذرد از کوه آهنین}}
{{ب|دوران ملک ظالم و فرمان قاطعش|چندان روان بود که برآید روان او}}
{{ب|هرگز کسی که خانه مردم خراب کرد|آباد بعد از آن نبود خاندان او}}
{{ب|نه نیکان را بد افتادست هرگز|نه بدکردار را فرجام نیکو}}
{{ب|بدان رفتند و نیکان هم نماندند|چه ماند؟ نام زشت و نام نیکو}}
{{ب|زمان ضایع مکن در علم صورت|مگر چندان که در معنی بری راه}}
{{ب|چو معنی یافتی صورت رها کن|که این تخمست و آنها سر به سر کاه}}
{{ب|اگر بقراط جولاهی نداند|نیفزاید برو بر قدر جولاه}}
{{ب|جامع هفت چیز در یک روز|عجبست ار نمیرد آن دابه}}
{{ب|سیر بریان و جوز و ماهی و ماست|تخم مرغ و جماع و گرمابه}}
{{ب|تا تو فرمان نبری خلق به فرمان نروند|هرگزش نیک نباشد بد نیکی فرمای}}
{{ب|ملک و دولت را تدبیر بقا دانی چیست|کو به فرمان تو باشد تو به فرمان خدای}}
{{ب|چنان زندگانی کن ای نیکرای|به وقتی که اقبال دادت خدای}}
{{ب|که خایند از بهرت انگشت دست|گرت بر زمین آید انگشت پای}}
{{ب|نخواهی کز بزرگان جور بینی|عزیز من به خردان برببخشای}}
{{ب|اگر طاقت نداری صدمت پیل|چرا باید که بر موران نهی پای؟}}
{{ب|امید عافیت آنگه بود موافق عقل|که نبض را به طبیعت شناس بنمایی}}
{{ب|بپرس هر چه ندانی که ذل پرسیدن|دلیل راه تو باشد به عز دانایی}}
{{ب|خداوندان نعمت را کرم هست|ولیکن صبر به بر بینوایی}}
{{ب|اگر بیگانگان تشریف بخشند|هنوز از دوستان خوشتر گدایی}}
{{ب|طبیبی را حکایت کرد پیری|که می‌گردد سرم چون آسیایی}}
{{ب|نه گوشی ماند فهمم را نه هوشی|نه دستی ماند جهدم را نه پایی}}
{{ب|نه دیدن می‌توانم بی‌تأمل|نه رفتن می‌توانم بی‌عصایی}}
{{ب|روان دردمندم را ببندیش|اگر دستت دهد تدبیر و رایی}}
{{ب|وگر دانی که چشمم را بسازد|بساز از بهر چشمم توتیایی}}
{{ب|ندیدم در جهان چون خاک شیراز|وزین ناسازتر آب و هوایی}}
{{ب|گرم پای سفر بودی و رفتار|تحول کردمی زینجا به جایی}}
{{ب|حکایت برگرفت آن پیر فرتوت|ز جور دور گیتی ماجرایی}}
{{ب|طبیب محترم درماند عاجز|ز دستش تا به گردن در بلایی}}
{{ب|بگفتا صبر کن بر درد پیری|که جز مرگش نمی‌بینم دوایی}}
{{ب|ضمیر مصلحت اندیش هر چه پیش آید|به تجربت بزند بر محک دانایی}}
{{ب|اگر چه رای تو در کارها بلند بود|بود بلندتر از رای هر کسی رایی}}
{{ب|مرا گر صاحب دیوان اعلی|چرا گوید به خدمت می‌نیایی}}
{{ب|چو می‌دانم قصور پایه‌ی خویش|خلاف عقل باشد خودنمایی}}
{{ب|بای فضیلة أسعی الیکم|و کل الصید فی جوف الفراء}}
{{ب|بشن از من سخنی حق پدر فرزندی|گر به رای من و اندیشه‌ی من خرسندی}}
{{ب|چیست دانی سر دینداری و دانشمندی|آن روا دار که گر بر تو رود بپسندی}}
{{ب|رحم الله معشر الماضین|که به مردی قدم سپردندی}}
{{ب|راحت جان بندگان خدای|راحت جان خود شمردندی}}
{{ب|کاش آنان چو زنده می‌نشوند|باری این ناکسان بمردندی}}
{{ب|نجس ار پیرهن شبلی و معروف بپوشد|همه دانند که از سگ نتوان شست پلیدی}}
{{ب|گرگ اگر نیز گنهکار نباشد به حقیقت|جای آنست که گویند که یوسف تو دریدی}}
{{ب|خواستم تا زحلی گویمت از روی قیاس|بازگویم نه که صدباره ازو نحس تری}}
{{ب|ملخ از تخم تو چیزی نتواند که خورد|ترسم از گرسنگی تخم ملخ را بخوری}}
{{ب|دامن جامه که در خار مغیلان بگرفت|گر تو خواهی که به تندی برهانی بدری}}
{{ب|یار مغلوب که در چنگ بداندیش افتاد|یاری آنست که نرمی کنی و لابه‌گری}}
{{ب|ور به سختی و درشتی پی او خوای بود|تو از ان دشمن خونخواره ستمکارتری}}
{{ب|کو هنوز از تن مسکین سر مویی نازرد|تو به نادانی تعجیل سرش را ببری}}
{{ب|غماز را به حضرت سلطان که راه داد؟|همصحبت تو همچو تو باید هنروری}}
{{ب|امروز اگر نکوهش من کرد پیش تو|فردا نکوهش تو کند پیش دیگری}}
{{ب|اگر ممالک روی زمین به دست آری|وز آسمان بربایی کلاه جباری}}
{{ب|وگر خزاین قارون و ملک جم داری|نیرزد آنکه وجودی ز خود بیازاری}}
{{ب|ای پسندیده حیف بر درویش|تا دل پادشه به دست آری}}
{{ب|تو برای قبول و منصب خویش|حیف باشد که حق بیازاری}}
{{ب|شنیده‌ام که فقیهی به دشتوانی گفقت|که هیچ خربزه داری رسیده؟ گفت آری}}
{{ب|ازین طرف دو به دانگی گر اختیار کنی|وزان چهار به دانگی قیاس کن باری}}
{{ب|سال کرد که چندین تفاوت از پی چیست|که فرق نیست میان دو جنس بسیاری}}
{{ب|بگفت از اینچه تو بینی حلال ملک منست|نیامدست به دستم به وجه آزاری}}
{{ب|وزان دگر پسرانم به غارت آوردند|حرام را نبود با حلال مقداری}}
{{ب|فقیه گفت حکایت دراز خواهی کرد|ازین حرامترت هست صد به دیناری؟}}
{{ب|گر از خراج رعیت نباشدت باری|تو برگ حاشیت و لشکر از کجا آری؟}}
{{ب|پس آنکه مملکت از رنج برد او داری|روا مدار که بر خویشتن بیازاری}}
{{ب|دیگران در ریاضتند و نیاز|ای که در کام نعمت و نازی}}
{{ب|چه خبر دارد از پیاده سوار|او همی تیزد و تو می‌تازی}}
{{ب|هر کجا خط مشکلی بکشند|جهد کن تا برون خط باشی}}
{{ب|چون غلط بشنوی شتاب مکن|تا نباید که خود غلط باشی}}
{{ب|خامشی محترم به کنج ادب|به که گوینده‌ی سقط باشی}}
{{ب|آن مکن در عمل که در عزلت|خوار و مذموم و متهم باشی}}
{{ب|در همه حال نیک محضر باش|تا همه وقت محترم باشی}}
{{ب|مکافات بدی کردن حلالست|چو بی‌جرم از کسی آزرده باشی}}
{{ب|بدی با او روا باشد ولیکن|نکویی کن که با خود کرده باشی}}
{{ب|دوش در سلک صحبتی بودم|گوش و چشمم به مطرب و ساقی}}
{{ب|پایمال معاشرت کردم|هر چه سالوس بود و زراقی}}
{{ب|گفتم ای دل قرار گیر اکنون|که همین بود حد مشتاقی}}
{{ب|دیگر از بامداد می‌بینم|طلب نفس همچنان باقی}}
{{ب|ز لوح روی کودک بر توان خواند|که بد یا نیک باشد در بزرگی}}
{{ب|سرشت نیک و بد پنهان نماند|توان دانست ریحان از دو برگی}}
{{ب|بس دست دعا بر آسمان بود|تا پای برآمدت به سنگی}}
{{ب|ای گرگ نگفتمت که روزی|ناگه به سر افتدت پلنگی}}
{{ب|حاجت خلق از در خدای برآید|مرد خدایی چکار بر در والی؟}}
{{ب|راغب دنیا مشو که هیچ نیرزد|هر دو جهان پیش چشم همت عالی}}
{{ب|نظر کردم به چشم رای و تدبیر|ندیدم به ز خاموشی خصالی}}
{{ب|نگویم لب ببند و دیده بر دوز|ولیکن هر مقامی را مقالی}}
{{ب|زمانی درس علم و بحث تنزیل|که باشد نفس انسان را کمالی}}
{{ب|زمانی شعر و شطرنج و حکایت|که خاطر را بود دفع ملالی}}
{{ب|خدایست آنکه ذات بی‌نظیرش|نگردد هرگز از حالی به حالی}}
{{ب|بی‌هنر را دیدن صاحب هنر|نیش بر جان می‌زند چون کژدمی}}
{{ب|هر که نامردم بود عذرش بنه|گر به چشمش درنیاید مردمی}}
{{ب|راست می‌خواهی به چشم خارپشت|خار پشتی خوشترست از قاقمی}}
{{ب|نبایدت که پریشان شود قواعد ملک|نگاه دار دل مردم از پریشانی}}
{{ب|چنانکه طایفه‌ای در پناه جاه تواند|تو در پناه دعا و نماز ایشانی}}
{{ب|ای طفل که دفع مگس از خود نتوانی|هر چند که بالغ شدی آخر تو آنی}}
{{ب|شکرانه‌ی زور آوری روز جوانی|آنست که قدر پدر پیر بدانی}}
{{ب|خرم تن آنکه نام نیکش|ماند پس مرگ جاودانی}}
{{ب|اینست جزای سنت نیک|ور عادت بد نهی تو دانی}}
{{ب|مقابلت نکند با حجر به پیشانی|مگر کسی که تهور کند به نادانی}}
{{ب|کس این خطا نپسندد که دفع دشمن خود|توانی و نکنی و یا کنی و نتوانی}}
{{ب|نظر به چشم ارادت مکن به صورت دنیا|که التفات نکردند به روی اهل معانی}}
{{ب|پیاده رفتن و ماندن به از سوار بر اسپی|که ناگهت به زمین برزند چنانکه نمانی}}
{{ب|یاران کجاوه، غم ندارند|از منقطعان کاروانی}}
{{ب|ای ماه محفه سر فرود آر|تا حال پیادگان بدانی}}
{{ب|چو بندگان کمر بسته شرط خدمت را|روا بود که به کمترگناه بند کنی}}
{{ب|تو نیز بنده‌ای آخر ستیز نتوان برد|خلاف امر خداوندگار چند کنی}}
{{ب|ای که گر هر سر موییت زبانی دارد|شکر یک نعمت از انعام خدایی نکنی}}
{{ب|حق چندین کرم و رحمت و رأفت شرطست|که به جای آوری و سست وفایی نکنی}}
{{ب|پادشاهیت میسر نشود روز به خلق|تا به شب بر در معبود گدایی نکنی}}
{{ب|از من بگوی شاه رعیت نواز را|منت منه که ملک خود آباد می‌کنی}}
{{ب|و ابله که تیشه بر قدم خویش می‌زند|بدبخت گو ز دست که فریاد می‌کنی؟}}
{{ب|هر دم زبان مرده همی گوید این سخن|لیکن تو گوش هوش نداری که بشنوی}}
{{ب|دل در جهان مبند که دوران روزگار|هر روز بر سری نهد این تاج خسروی}}
{{پایان شعر}}